AI và viễn thám tăng độ chính xác dự báo thời tiết

Nhiều ngày qua, chỉ số chất lượng không khí tại Hà Nội liên tục duy trì ở mức kém, gây hại cho sức khỏe người dân. Theo ghi nhận từ ứng dụng IQAir, vào lúc 16h chiều ngày 12.4, chỉ số AQI tại Hà Nội chạm ngưỡng 190, đưa Hà Nội vào nhóm các thành phố ô nhiễm hàng đầu thế giới.

Trước thực trạng này, các cơ quan chuyên môn đã triển khai hàng loạt giải pháp công nghệ cao như AI, ảnh vệ tinh và thiết bị bay không người lái (drone) để giám sát nguồn phát thải, một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng ô nhiễm không khítại Hà Nội. Tháng 3 vừa qua, qua quá trình phân tích dữ liệu, Cục Viễn thám Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã xác định và công bố khoảng 110 khu vực có nguy cơ phát tán bụi cao trên địa bàn thành phố, tạo cơ sở để các đơn vị chức năng kịp thời xử lý. Các dữ liệu thu thập được sẽ được tích hợp vào hệ thống thông tin địa lý (GIS) để xây dựng bản đồ số về nguồn phát thải trên toàn thành phố.

Trao đổi về vai trò của công nghệ, PGS.TS Phạm Minh Hải (Phó Cục trưởng Cục Viễn thám Quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, cục hiện đang vận hành 3 trạm thu nhận dữ liệu từ các vệ tinh như VNREDSat-1 (độ phân giải 2,5m), SPOT6 (độ phân giải 1,5m) và KOMPSAT-3A (độ phân giải 0,55m). Những thông tin này chính là “mạch máu” nuôi sống hệ thống cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia, đóng vai trò trung tâm trong hoạt động quản lý Nhà nước.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa ảnh viễn thám và drone đã tạo ra hiệu quả đột phá trong việc xác định các điểm nóng môi trường. Tại Hà Nội, drone được sử dụng để phát hiện sớm các hoạt động đốt phế phụ phẩm hay các công trường phát tán bụi lớn. Trong khi đó, tại khu vực miền Trung, drone đóng vai trò như những “trinh sát” thực địa, bay quét và đánh giá hiệu quả chống xói lở tại 18 khu vực ven biển trọng điểm, giúp đưa ra các giải pháp ứng phó chính xác.

Không chỉ dừng lại ở giám sát môi trường, khoa học công nghệ còn tạo nên bước ngoặt trong ngành nông nghiệp. GS.TS Hà Hải Dương, Viện Nước, tưới tiêu và Môi trường (Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam), khẳng định việc kiểm kê môi trường và nguồn nước là nhiệm vụ sống còn để ứng phó hạn hán. Hiện nay, các mô hình học máy và học sâu đã được tích hợp sâu vào phân tích tài nguyên nước. Khi kết hợp cùng hệ thống quan trắc tự động, AI có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ để dự báo xu hướng biến động từ thượng nguồn các lưu vực sông hồ. Thay vì dựa vào kinh nghiệm, những thuật toán này giúp đưa ra khuyến cáo canh tác chính xác cho nông dân, giảm thiểu thiệt hại và tối ưu hóa lộ trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Để tăng tính lan tỏa và hiệu quả quản lý, dịch vụ công “Cung cấp thông tin, dữ liệu ảnh viễn thám” đã được Cục Viễn thám Quốc gia đưa vào vận hành trên nền tảng số hóa. Việc chia sẻ dữ liệu dùng chung không chỉ phục vụ điều tra tài nguyên rừng, đất trồng lúa mà còn hỗ trợ đắc lực cho quốc phòng, an ninh, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia. Đây chính là tiền đề quan trọng để xây dựng một mạng lưới dự báo thông minh, nơi mỗi đơn vị dữ liệu hay mỗi mét đường bay của drone đều trực tiếp góp phần bảo vệ an toàn cộng đồng.

Hành trình từ “ứng phó” sang “dự báo sớm” các vấn đề môi trường vẫn còn nhiều thách thức, nhưng với sự tham gia của khoa học công nghệ, một “lá chắn” vững chắc đang dần được định hình trước những biến động khắc nghiệt của thiên nhiên.

Đọc bản gốc tại đây