Đại biểu nêu trách nhiệm của công chứng khi giao dịch bất động sản trốn thuế

Sáng 11.4, Quốc hội khóa XVI thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn - Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ (Đoàn Phú Thọ) - cho biết, người dân hiện rất quan tâm đến hoạt động công chứng trong giao dịch bất động sản, trong khi lĩnh vực này vẫn còn nhiều vướng mắc.

Đại biểu cho rằng, không nên quy định cứng theo hướng bắt buộc tất cả các hợp đồng bất động sản đều phải công chứng. Thay vào đó, cần thiết kế cơ chế linh hoạt hơn, có thể khuyến khích hoặc không khuyến khích tùy từng trường hợp, để người dân được quyền lựa chọn trên cơ sở nhu cầu thực tế.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, một vấn đề quan trọng cần làm rõ là bản chất của công chứng: công chứng về hình thức hay về nội dung.

"Công chứng có chịu trách nhiệm trong các giao dịch có vấn đề nghi ngờ liên quan đến sai phạm? Ví dụ, tình trạng trốn thuế trong các giao dịch bất động sản thì công chứng có chịu trách nhiệm hay không?", đại biểu đặt vấn đề.

Từ đó, đại biểu đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu kỹ, nếu công chứng không gắn với trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn sai phạm thì không nhất thiết phải bắt buộc. Khi đó, người dân có thể chỉ cần ký hợp đồng theo mẫu do Nhà nước hướng dẫn, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và có chứng từ nộp thuế là đủ.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn Thanh Hóa) cho biết, dự thảo luật bổ sung giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên.

Theo ông, đây là nội dung cần phải báo cáo rõ trước Quốc hội, bởi theo nguyên tắc Điều 3 chỉ quy định giao dịch phải công chứng là giao dịch được luật quy định phải công chứng, bao gồm giao dịch mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, phân chia di sản, góp vốn, thế chấp có đối tượng là bất động sản.

Với các giao dịch mà luật chuyên ngành không quy định phải công chứng thì thực hiện theo luật chuyên ngành đó.

Trong khi theo quy định của pháp luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, thì hợp đồng mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn bất động sản, nhà ở bắt buộc phải công chứng, chứng thực.

"Nếu coi giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản là một phần không tách rời của giao dịch mua bán bất động sản thì đương nhiên đây sẽ là loại hợp đồng phải thực hiện công chứng. Trong khi đó, hợp đồng đặt cọc giao dịch bất động sản và nhà ở hiện nay không bắt buộc phải công chứng, chứng thực", đại biểu Hoàn nói.

Ông Lê Thanh Hoàn cho hay, trong giao dịch đặt cọc mua bán nhà, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhiều người có thể cho rằng hợp đồng đặt cọc được công chứng sẽ là tối ưu, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Nhưng trên thực tế cho thấy, không ít những trường hợp người bán gặp nhiều rắc rối vì những hợp đồng đặt cọc được công chứng.

Đại biểu Đoàn Thanh Hóa dẫn căn cứ tại Điều 328 của Bộ luật Dân sự, nếu bên mua không thực hiện nghĩa vụ như cam kết trong hợp đồng đặt cọc thì bên bán có quyền bán cho người khác và cho đến nay, không có văn bản quy phạm pháp luật nào cấm bên bán không được thực hiện quyền này.

Tuy nhiên, không thể thực hiện công chứng hợp đồng mua bán nhà đất khi bên muốn bán cho người khác mà không phải là người đã đặt cọc trong trường hợp hợp đồng đặt cọc đã được công chứng. Vì lý do hợp đồng đặt cọc đã được công chứng nhưng chưa được hủy bỏ vì có thể phát sinh tranh chấp.

"Tòa án chỉ tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng, việc công chứng đó có vi phạm pháp luật. Nếu không có căn cứ đề nghị Tòa án tuyên bố hợp đồng đặt cọc vi phạm pháp luật thì rõ ràng văn bản công chứng này vẫn còn có hiệu lực cho đến khi các bên cùng yêu cầu hủy hợp đồng công chứng", đại biểu phân tích.

Đọc bản gốc tại đây