Đầu tư cho khoa học cơ bản là đầu tư cho tương lai lâu dài của dân tộc

Hình thành hệ sinh thái nghiên cứu cơ bản quốc gia

Ngày 25.5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS), cho ý kiến về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản (KHCB) phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, chúng ta cần đặt mục tiêu tổng quát là xây dựng nền nghiên cứu KHCB Việt Nam hiện đại, tự chủ, hội nhập, có trọng tâm, có khả năng tạo ra tri thức mới, đào tạo nguồn nhân lực tinh hoa, cung cấp luận cứ chiến lược cho hoạch định đường lối, chính sách và làm nền tảng cho phát triển công nghệ chiến lược, phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Trong các mục tiêu đến năm 2030, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu từ nay đến tháng 6.2027 phải tháo gỡ toàn bộ các điểm nghẽn, nút thắt, cần hình thành tương đối đồng bộ hệ sinh thái nghiên cứu cơ bản quốc gia; từng bước xây dựng một số trung tâm nghiên cứu xuất sắc, nhóm nghiên cứu mạnh, cơ sở dữ liệu khoa học lớn và hạ tầng nghiên cứu dùng chung có năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Đến năm 2045, hình thành một số lĩnh vực KHCB có năng lực cạnh tranh quốc tế; từng bước hình thành các trường phái khoa học Việt Nam; nâng cao năng lực tự chủ ở một số công nghệ chiến lược; đồng thời xây dựng nền khoa học xã hội và nhân văn đủ năng lực cung cấp luận cứ cho quản trị quốc gia hiện đại và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nền tảng chiến lược của phát triển quốc gia

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, phải xác định rõ nghiên cứu KHCB không phải hoạt động học thuật thuần túy, mà là nền tảng chiến lược của phát triển quốc gia trong thế kỷ XXI. Đầu tư cho KHCB là đầu tư cho tương lai lâu dài của dân tộc, cho năng lực tự chủ quốc gia, cho chiều sâu phát triển và cho sức cạnh tranh lâu dài của đất nước.

Phát triển KHCB phải phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước; nâng cao năng lực tự chủ chiến lược; bảo đảm quốc phòng, an ninh; nâng cao năng lực dự báo, quản trị quốc gia và khả năng thích ứng với những biến động lớn của thế giới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu phải phát triển đồng bộ khoa học tự nhiên, công nghệ nền tảng với khoa học xã hội và nhân văn.

Nếu khoa học tự nhiên và công nghệ tạo nền tảng cho năng lực sản xuất và công nghệ quốc gia, thì khoa học xã hội và nhân văn tạo nền tảng cho năng lực lãnh đạo, quản trị, xây dựng thể chế, phát triển văn hóa và con người. Không thể phát triển nhanh và bền vững nếu chỉ mạnh về công nghệ mà yếu về thể chế, văn hóa, con người và năng lực quản trị xã hội.

Cùng với đó, phải đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý khoa học theo hướng chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị sáng tạo; từ tiền kiểm sang hậu kiểm; từ quản lý theo hồ sơ sang đánh giá theo chất lượng, tác động và đóng góp dài hạn. Phải xây dựng môi trường học thuật trung thực, tự do sáng tạo nhưng gắn với trách nhiệm khoa học và trách nhiệm quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, phải coi con người là trung tâm của phát triển KHCB. Muốn có nền khoa học mạnh thì trước hết phải có đội ngũ nhà khoa học mạnh; có hệ sinh thái phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và bảo vệ nhân tài khoa học.

Đọc bản gốc tại đây