Đối ngoại Việt Nam chủ động, tự cường, nâng tầm vị thế đất nước

"Mở cửa” sang “kiến tạo”

40 năm đổi mới đã chứng kiến hành trình chuyển mình mạnh mẽ của đối ngoại Việt Nam - từ phá thế bao vây, cấm vận đến hội nhập sâu rộng và toàn diện. Tuy nhiên, bước sang kỷ nguyên mới, khi bối cảnh quốc tế thay đổi nhanh chóng, tư duy đối ngoại cũng buộc phải thay đổi tương ứng.

Tinh thần cốt lõi của giai đoạn này là đổi mới đồng bộ từ nhận thức đến hành động. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy, nhận thức và hành động về đối ngoại, hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Đây không chỉ là yêu cầu mang tính phương pháp, mà là bước chuyển mang tính chiến lược, đặt đối ngoại vào vị trí trung tâm hơn trong tổng thể phát triển đất nước.

Sự thay đổi này thể hiện rõ ở việc xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Điều đó đồng nghĩa với việc đối ngoại không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà trở thành một trong những trụ cột chiến lược, trực tiếp góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và mở rộng không gian phát triển.

Trên nền tảng đó, tư duy đối ngoại của Việt Nam đang dịch chuyển từ “tham gia” sang “chủ động đóng góp và kiến tạo”. Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định, đối ngoại trong giai đoạn hiện nay phải được triển khai theo hướng toàn diện, hiện đại, lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm tối thượng, đồng thời chủ động, tích cực đóng góp vào các công việc chung của khu vực và thế giới. Điển hình là chuyến thăm chính thức Lào của Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cùng Đoàn đại biểu cấp cao của Việt Nam tại Lào đầu tháng 4.2026 được truyền thông Lào đánh giá rất cao và khẳng định việc thắt chặt, phát huy mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Lào-Việt Nam, Việt Nam-Lào ngày càng đi vào chiều sâu.

Điểm nhấn “chủ động đóng góp” cho thấy một bước tiến về chất. Nếu trước đây, hội nhập chủ yếu nhằm tranh thủ nguồn lực bên ngoài thì nay, Việt Nam đã và đang tham gia sâu hơn vào quá trình định hình các cơ chế hợp tác, từng bước có tiếng nói trong các vấn đề khu vực và toàn cầu. Đây chính là biểu hiện rõ nét của một nền đối ngoại đang chuyển từ “hội nhập” sang “kiến tạo”.

Tự cường và ngoại giao toàn diện: nền tảng cho hội nhập sâu rộng

Song hành với đổi mới tư duy là việc định hình rõ nét hơn yếu tố “tự cường” trong đường lối đối ngoại. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn gia tăng, tự cường trở thành điều kiện tiên quyết để hội nhập sâu rộng mà vẫn giữ được độc lập, tự chủ.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh rằng, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới phải gắn chặt với xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, nâng cao năng lực nội sinh và sức chống chịu của nền kinh tế. Cách tiếp cận này giúp Việt Nam không chỉ mở rộng hợp tác mà còn nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động khó lường của môi trường quốc tế.

Trong thực tiễn, điều đó thể hiện ở việc Việt Nam chủ động tham gia các xu thế phát triển mới của thế giới, từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đến đổi mới sáng tạo. Đây là những lĩnh vực không chỉ mở ra cơ hội tăng trưởng mới mà còn quyết định vị thế của quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nền ngoại giao Việt Nam cũng đang phát triển theo hướng toàn diện và hiện đại hơn. Ba trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân được triển khai đồng bộ, tạo nên sức mạnh tổng hợp. Trong đó, ngoại giao kinh tế giữ vai trò trung tâm, trực tiếp phục vụ phát triển.

Thông qua các hoạt động đối ngoại, Việt Nam đã mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư, tiếp cận công nghệ và tri thức tiên tiến. Không chỉ dừng lại ở đó, ngoại giao văn hóa và sức mạnh mềm cũng được phát huy mạnh mẽ, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, nâng cao uy tín quốc tế.

Một điểm đáng chú ý là hội nhập quốc tế hiện nay không còn giới hạn trong lĩnh vực kinh tế mà được mở rộng sang các lĩnh vực then chốt khác như khoa học - công nghệ, giáo dục, môi trường, an ninh phi truyền thống. Điều này phản ánh sự chuyển dịch từ hội nhập kinh tế sang hội nhập toàn diện, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Nâng tầm vị thế: từ tham gia đến góp phần định hình môi trường quốc tế

Từ nền tảng tư duy mới và cách làm mới, đối ngoại Việt Nam đang từng bước nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Không chỉ là một thành viên tích cực, Việt Nam ngày càng chủ động hơn trong việc đóng góp vào các vấn đề chung của khu vực và thế giới.

Từ ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh lương thực đến thúc đẩy phát triển bền vững, Việt Nam đã và đang tham gia ngày càng sâu vào các cơ chế đa phương, đồng thời đề xuất nhiều sáng kiến hợp tác. Vai trò này không chỉ thể hiện trách nhiệm quốc tế mà còn góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi cho phát triển trong nước.

Đáng chú ý, việc mở rộng và nâng cấp quan hệ với các đối tác lớn, các trung tâm kinh tế - chính trị hàng đầu thế giới đã giúp Việt Nam nâng cao đáng kể vị thế chiến lược. Các khuôn khổ quan hệ ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như công nghệ cao, năng lượng, hạ tầng và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh thế giới phân hóa và cạnh tranh gay gắt, việc xử lý hài hòa quan hệ với các đối tác lớn, giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ, đồng thời linh hoạt về sách lược, tiếp tục là một yêu cầu mang tính then chốt. Đây cũng chính là biểu hiện sinh động của bản lĩnh đối ngoại Việt Nam: Kiên định về nguyên tắc, linh hoạt trong hành động.

Tuy nhiên, những chuyển động nhanh và phức tạp của thế giới cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với công tác đối ngoại. Đó là năng lực dự báo chiến lược, khả năng thích ứng chính sách và sự phối hợp chặt chẽ. Đồng thời, việc hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đối ngoại cũng là những yếu tố quyết định trong giai đoạn tới

Đọc bản gốc tại đây