Dồn lực khuyến công cho doanh nghiệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh

Vốn khuyến công phải tạo sức lan tỏa thay vì chạy theo giải ngân

Theo Bộ Công Thương, giai đoạn 2021-2025, tổng kinh phí khuyến công cả nước đạt 1.436 tỉ đồng, trong đó khuyến công quốc gia chiếm 36,6%. Vốn đối ứng của doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn đạt gần 1.525 tỉ đồng, tương đương 1 đồng ngân sách thu hút khoảng 1,06 đồng vốn đầu tư.

Trao đổi với Lao Động, TS Huỳnh Thanh Điền - chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành đánh giá, con số này vẫn còn khá khiêm tốn, có thể làm tốt hơn nữa.

“Mục tiêu của chính sách khuyến công phải là làm sao để một đồng vốn Nhà nước có thể kéo theo nhiều đồng vốn của doanh nghiệp và xã hội hơn nữa. Chẳng hạn, Nhà nước bỏ ra một đồng thì doanh nghiệp có thể đầu tư thêm ít nhất 3-4 đồng, thậm chí 5-6 đồng. Khi đó, hiệu quả sử dụng nguồn lực công sẽ cao hơn và tạo được sức lan tỏa lớn hơn” - TS Huỳnh Thanh Điền chia sẻ.

Với dự án 10 tỉ đồng, Nhà nước không cần hỗ trợ trực tiếp khoản lớn mà nên tập trung vào các hạng mục then chốt như nghiên cứu, phát triển công nghệ hoặc hỗ trợ một phần lãi vay. Khi đó, vốn khuyến công sẽ trở thành “vốn mồi”, giúp doanh nghiệp huy động thêm nguồn lực và tạo hiệu ứng lan tỏa tốt hơn.

Phân tích về những điểm nghẽn trong hoạt động khuyến công hiện nay, TS Huỳnh Thanh Điền cho hay, thứ nhất, các địa phương chưa xây dựng được bộ tiêu chí hỗ trợ thực sự phù hợp với thực tiễn.

Thứ hai, tính chủ động của một số địa phương còn hạn chế. Khi giao nhiệm vụ cho Sở Công Thương, phải đi kèm với những chương trình, dự án cụ thể và phân công rõ người chịu trách nhiệm thực hiện. Không thể chỉ ban hành thông báo rồi chờ doanh nghiệp tự tìm đến.

Thứ ba, nằm ở chính phương thức hỗ trợ. Hỗ trợ trong giai đoạn tới phải gắn với những dự án cụ thể, chẳng hạn dự án giúp doanh nghiệp tham gia hệ sinh thái cung ứng trong nước, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số hoặc ứng dụng công nghệ cao.

Không phải cứ bỏ ra nhiều tiền, hỗ trợ nhiều doanh nghiệp là thành công. Nếu tổ chức nhiều chương trình, doanh nghiệp tham gia, nhận hỗ trợ nhưng sau đó dự án không hiệu quả, doanh nghiệp phải dừng hoạt động, thậm chí phá sản, thì không thể coi đó là một chính sách thành công. Có thể hỗ trợ ít, nhưng mỗi dự án được lựa chọn phải tạo ra hiệu ứng lan tỏa. Đo lường hiệu quả không thể chỉ dựa vào số tiền đã giải ngân hay số doanh nghiệp được hỗ trợ, mà phải đo bằng sức lan tỏa của nguồn lực đó.

Chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang chọn đúng doanh nghiệp, đúng dự án

Trong thời gian tới, theo TS Huỳnh Thanh Điền, đầu tiên, chính sách khuyến công cần tập trung hỗ trợ những doanh nghiệp có dự án sản xuất sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu. Mỗi địa phương phải căn cứ vào năng lực doanh nghiệp, lợi thế ngành hàng và nhu cầu thực tế để xác định rõ nhóm ngành, sản phẩm và dự án cần ưu tiên.

Thứ hai, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đặc biệt là những doanh nghiệp có định hướng xuất khẩu. Bởi nếu không chuyển đổi, không đáp ứng được các tiêu chuẩn mới thì doanh nghiệp sẽ rất khó tham gia thị trường quốc tế.

Sau khi xác định nhóm mục tiêu, phải lượng hóa thành những chỉ tiêu cụ thể. Chẳng hạn, trong một năm hỗ trợ bao nhiêu dự án chuyển đổi số, bao nhiêu dự án chuyển đổi xanh, bao nhiêu dự án tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và bao nhiêu dự án sản xuất sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu. Từ mục tiêu đó mới xác định ngân sách, mức hỗ trợ và giải pháp thực hiện. Khi đã biết mình cần hỗ trợ ai thì phải chủ động tìm đến đúng đối tượng, tổ chức tập huấn, giúp doanh nghiệp hình thành ý tưởng, xây dựng dự án và tiếp cận nguồn vốn khuyến công.

Quan trọng hơn, trong quá trình này phải có đội ngũ chuyên gia, tư vấn đồng hành với doanh nghiệp từ khi hình thành ý tưởng, lập dự án cho đến quá trình triển khai. Nhà nước không nên chỉ hỗ trợ tiền rồi kết thúc, mà phải có người đồng hành và dẫn dắt doanh nghiệp.

Doanh nghiệp chuyển đổi số cần được tư vấn ngay từ đầu để xác định lộ trình phù hợp. Nhà nước có thể hỗ trợ chi phí tư vấn, sau đó tiếp tục hỗ trợ các hạng mục cần thiết như máy móc, thiết bị và công nghệ.

Đọc bản gốc tại đây