Nâng cao chất lượng cán bộ từ cải cách chính sách tiền lương

“Lương thế nào cho thỏa đáng, đúng người, đúng việc”

Trong thời gian qua, cải cách chính sách tiền lương đã được Đảng và Nhà nước quan tâm giải quyết. Đời sống của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang từng bước được cải thiện, qua đó góp phần ổn định chính trị - xã hội và bảo đảm hoạt động thông suốt của bộ máy nhà nước.

Tuy nhiên, theo Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội vụ), kết quả đạt được đến nay vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các mục tiêu đã đề ra. Đối tượng hưởng lương và trợ cấp từ ngân sách Nhà nước ngày càng tăng, tổng quỹ lương và trợ cấp chiếm tỉ trọng lớn trong tổng chi ngân sách, nhưng mức lương tính theo chế độ hiện hành còn thấp. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, nhất là khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc, nhiệm vụ của nhiều vị trí, đặc biệt là ở cấp xã, tăng lên đáng kể.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, việc sắp xếp lại bộ máy (đưa cán bộ huyện về xã, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã) đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực và khả năng đảm nhận công việc của đội ngũ cán bộ cơ sở. Áp lực và khối lượng công việc ở cấp xã hiện nay là rất lớn.

Do đó, cần có giải pháp đột phá trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, thúc đẩy tinh thần tự học, tự đào tạo của đội ngũ cán bộ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra. Đặc biệt, đi đôi với yêu cầu về năng lực là chính sách đãi ngộ. Công tác cải cách tiền lương cần được thực hiện thực chất để cán bộ yên tâm công tác, cống hiến. “Chúng ta đã mất nhiều thời gian cho công cuộc cải cách tiền lương, nhưng hiện tại vẫn chỉ là hướng tới tương lai. Lương thế nào cho thỏa đáng, đúng người, đúng việc, hưởng đúng thu nhập” - đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa nói.

“Điểm nghẽn” trong cơ chế tiền lương khu vực công

Từ góc độ nghiên cứu và đào tạo quản trị nhân lực công, TS Đoàn Văn Tình - Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công - cho rằng, thực trạng thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức hiện nay là một trăn trở lớn của ngành Nội vụ.

Ông đánh giá, dù nỗ lực cải cách tiền lương của Đảng và Nhà nước thời gian qua là rất lớn, trong đó có việc tăng lương cơ sở từ tháng 7.2024, nhưng thu nhập của nhiều nhóm viên chức có thâm niên chưa tiệm cận được giá trị thị trường. Theo TS Đoàn Văn Tình, nguyên nhân cốt lõi nằm ở hai “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc.

Thứ nhất là sự “lệch pha” trong quá trình chuyển đổi mô hình quản trị. “Chúng ta đang trong giai đoạn quá độ chuyển từ mô hình “chức nghiệp” sang “vị trí việc làm”, nhưng cơ chế trả lương hiện hành vẫn mang nặng tư duy bình quân và bị nén quá chặt” TS Đoàn Văn Tình nhận định. Thang bảng lương hiện tại chưa thực sự định giá lao động dựa trên các trụ cột của thị trường, gồm độ phức tạp của công việc, năng lực thực tế và hiệu quả đầu ra. Hệ quả là thâm niên chủ yếu làm tăng hệ số lương theo niên hạn, nhưng chưa phản ánh đúng giá trị gia tăng trong đóng góp của người lao động.

Thứ hai là bài toán về dư địa tài khóa và năng suất lao động. Dù đã nỗ lực tinh giản biên chế, áp lực lên chi thường xuyên của ngân sách Nhà nước vẫn rất lớn. Nguồn lực hiện nay chủ yếu ưu tiên cho an sinh xã hội và bù đắp trượt giá, nên chưa đủ dư địa để thiết kế các chính sách đãi ngộ mang tính đột phá nhằm thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Khi năng suất lao động trong khu vực công chưa được đo lường và tối ưu hóa một cách toàn diện, việc tăng thu nhập ở mức cao trở thành bài toán khó về kinh tế vĩ mô.

Từ góc nhìn quản trị nhân lực hiện đại, TS Đoàn Văn Tình cho rằng, mức lương thấp không chỉ tác động đến đời sống cá nhân mà còn tiềm ẩn những rủi ro dài hạn đối với khu vực công. Ông cảnh báo nguy cơ “bất đối xứng trong dòng chảy nhân tài”, khi khu vực công có thể trở thành nơi đào tạo ban đầu nhưng lại không giữ được nhân sự ở giai đoạn chín của sự nghiệp. Bên cạnh đó là nguy cơ phân tán nguồn lực và sự suy giảm động lực cống hiến khi mối quan hệ giữa người lao động và tổ chức dần chuyển từ “phụng sự” sang “giao dịch”.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu cải cách tiền lương trong khu vực công ngày càng trở nên cấp thiết. Theo TS Đoàn Văn Tình, để cải thiện thu nhập một cách thực chất, cần xác lập trật tự ưu tiên rõ ràng trong cải cách, với trọng tâm là hoàn thiện vị trí việc làm, đổi mới cơ chế đánh giá hiệu quả công việc và từng bước xóa bỏ tư duy bình quân chủ nghĩa trong phân phối thu nhập.

Đọc bản gốc tại đây