Nghiên cứu thực hiện công chứng điện tử từ xa

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã ký báo cáo tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến của các đại biểu Quốc hội thảo luận về dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Theo đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu việc triển khai thực hiện công chứng điện tửtừ xa.

Về nội dung này, Bộ Tư pháp cho biết, Luật Công chứng năm 2024 hiện đang quy định việc công chứng điện tử được thực hiện theo quy trình công chứng điện tử trực tiếp hoặc công chứng điện tử trực tuyến. Cả hai quy trình này đều đòi hỏi phải có sự chứng kiến trực tiếp của Công chứng viên.

Việc thực hiện công chứng điện tử mới được triển khai từ tháng 7.2025 đến nay, cần được đánh giá theo giai đoạn và mở rộng dần từng bước phù hợp với từng giai đoạn phát triển của công nghệ, khả năng thực hiện của Công chứng viên, cơ sở hạ tầng và các điều kiện có liên quan.

Thực tế hiện nay, qua nắm bắt thông tin từ Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh thì tại đây mới có Văn phòng công chứng thực hiện công chứng 01 hợp đồng ủy quyền với hình thức công chứng điện tử trực tuyến mà bên khởi tạo là một Văn phòng công chứng tại TP Hà Nội.

Còn tại TP Hà Nội mới có 08 tổ chức hành nghề công chứng cung cấp dịch vụ công chứng điện tử.

Theo Bộ Tư pháp, kinh nghiệm của một số nước có hoạt động công chứng phát triển thì việc triển khai công chứng điện tử cũng được tiến hành thận trọng, phù hợp với trình độ công nghệ thông tin của mỗi nước, từng bước thử nghiệm trước khi áp dụng rộng rãi.

Ví dụ ở Đức, tại thời điểm năm 2023 ước tính việc thực hiện công chứng điện tử chỉ khoảng 5-10% các giao dịch, tập trung vào các giao dịch liên quan đến thủ tục thành lập doanh nghiệp.

Quy trình công chứng điện tử được thực hiện rất nghiêm ngặt, Công chứng viên kiểm tra kỹ về thành phần hồ sơ điện tử, mở 01 hội nghị trực tuyến với khách hàng, xác định định danh điện tử của người yêu cầu công chứng, nhập Code bí mật và ký chữ ký điện tử trên văn bản công chứng.

Điều đáng nói, tại Đức, pháp luật chưa cho phép công chứng điện tử trực tuyến đối với các giao dịch về bất động sản do công chứng về bất động sản cần xác định tài sản, nhân thân, ý chí của người yêu cầu công chứng trong khi công nghệ trực tuyến chưa thể thay thế được việc gặp gỡ trực tiếp để xác minh những yêu cầu này.

Còn ở Pháp, các văn bản có thể được lập từ xa thông qua việc chia sẻ tài liệu điện tử. Tuy nhiên, bắt buộc phải có sự hiện diện của hai Công chứng viên, mỗi người tại một địa điểm ký khác nhau.

Tổng số văn bản công chứng được lập trong năm 2025 là 5.128.000 văn bản, trong đó 4.224.236 văn bản điện tử được lưu trữ tại MICEN (Minutier central électronique). Trong số các văn bản công chứng điện tử chỉ có 502.662 văn bản đã được thực hiện dưới hình thức từ xa (chiếm khoảng 11,9%).

Ngoài ra, có ý kiến đề nghị không quy định cứng việc chuyển giao thiết kế theo hướng tùy điều kiện của từng địa phương, có lộ trình và quan trọng nhất là phải đảm bảo quyền lựa chọn của người dân.

Vấn đề này, Bộ Tư pháp cho biết, việc chuyển giao thẩm quyền chứng thực giao dịch không phải là điều khoản bắt buộc mà đã được xác định rõ trong Luật Công chứng năm 2024 và Nghị định số 104/2025/NĐ-CP theo nguyên tắc đây là thẩm quyền của UBND cấp tỉnh.

Đồng thời, chỉ xem xét, quyết định việc chuyển giao tại những địa bàn đã phát triển được tổ chức hành nghề công chứng đáp ứng yêu cầu công chứng của cá nhân, tổ chức theo quy định của Chính phủ.

Việc chuyển giao này phù hợp với định hướng đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động công chứng, giảm tải gánh nặng cho cơ quan hành chính cấp xã, nâng cao khả năng bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch…

Đọc bản gốc tại đây