Người học STEM tăng, doanh nghiệp vẫn khó tuyển dụng

Theo dữ liệu tổng thể về tình hình đăng ký xét tuyển đại học năm 2026 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố, hơn 50% thí sinh lựa chọn các ngành thuộc nhóm STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học).

Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy - Giám đốc Vận hành, Khối Tuyển dụng Kỹ thuật, Manpower Việt Nam - cho biết, dù số lượng người theo học các ngành STEM đang gia tăng, tình trạng thiếu hụt nhân tài STEM chất lượng cao vẫn là thách thức lớn tại Việt Nam cũng như trên thế giới.

Theo khảo sát của đơn vị, có tới 73% doanh nghiệp trong lĩnh vực kỹ thuật gặp khó khăn khi tìm kiếm nhân sự phù hợp. Thực tế tuyển dụng của Manpower Việt Nam cũng cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chật vật tìm nguồn nhân lực kỹ thuật, công nghệ có chuyên môn sâu, kinh nghiệm thực tiễn và đáp ứng yêu cầu công việc.

Theo bà Thủy, khoảng cách về kỹ năng đang trở thành vấn đề lớn hơn khoảng cách về số lượng. Báo cáo Thị trường lao động Kỹ thuật toàn cầu 2026 của ManpowerGroup dự báo khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ thiếu hơn 200.000 kỹ sư bán dẫn trong những năm tới. Tuy nhiên, doanh nghiệp hiện không chỉ cần người được đào tạo STEM mà cần nhân sự có kỹ năng mềm, khả năng thích ứng và làm việc hiệu quả trong môi trường công nghệ thay đổi nhanh.

"STEM đang dần trở thành điều kiện cần, còn kỹ năng mềm và khả năng làm việc trong môi trường số mới là điều kiện đủ để được doanh nghiệp trọng dụng", bà Thủy nhận định.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Nội vụ) - cho rằng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình mạnh mẽ thị trường lao động. Hầu hết lĩnh vực của nền kinh tế đều ứng dụng AI, tự động hóa và dữ liệu lớn nhằm nâng cao năng suất, trong khi nhiều công việc mang tính lặp lại như nhập liệu, kiểm tra thủ công hay sản xuất dây chuyền dần bị thu hẹp.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu tuyển dụng các vị trí như phân tích dữ liệu, kỹ sư AI, phát triển phần mềm, an ninh mạng hay thương mại số tăng nhanh. Theo bà Hương, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên lao động có kỹ năng số, khả năng sử dụng công nghệ, tư duy phân tích cùng các kỹ năng mềm như giao tiếp, thích ứng và sáng tạo.

"Điều này đặt ra nhiều thách thức cho người lao động, đặc biệt là lao động lớn tuổi, lao động nông thôn hoặc ít được đào tạo chuyên môn. Ngay cả lao động có trình độ cũng phải liên tục cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng để thích ứng với sự phát triển của công nghệ số và AI", bà Hương nói.

Từ thực tế này, bà Thủy cho rằng giải quyết bài toán nhân lực STEM không chỉ dừng ở việc mở rộng quy mô đào tạo mà cần tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, cập nhật chương trình đào tạo theo nhu cầu thị trường và trang bị cho người học các năng lực mới như AI cùng các kỹ năng mềm cần thiết.

Bên cạnh đó, cần mở rộng và đa dạng hóa nguồn nhân lực STEM. Hiện phụ nữ chỉ chiếm khoảng 28% lực lượng lao động STEM trên toàn cầu, cho thấy còn nhiều dư địa để mở rộng nguồn cung nhân lực thông qua việc khuyến khích nữ giới và các nhóm nhân tài đa dạng tham gia lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

Theo bà Thủy, về dài hạn, giải quyết bài toán nhân lực STEM không chỉ là đào tạo thêm kỹ sư hay chuyên gia công nghệ mà còn là xây dựng hệ sinh thái nhân tài đa dạng, hòa nhập và có khả năng thích ứng cao, tạo nền tảng để Việt Nam tận dụng cơ hội từ làn sóng đầu tư vào AI, bán dẫn, công nghệ cao và sản xuất thông minh.

Đọc bản gốc tại đây