Sớm di dời các trường đại học ra khỏi nội đô

Di dời nhà, đất của các trường đại học là vấn đề Hà Nội bàn tính từ nhiều năm nay. Đây không chỉ là câu chuyện quy hoạch giáo dục, mà là yêu cầu cấp thiết trong tái cấu trúc không gian đô thị, giảm áp lực hạ tầng và trả lại cho người dân một môi trường sống văn minh, an toàn, bền vững hơn.

Hiện tại, áp lực lên nội đô Hà Nội ngày càng lớn. Những tuyến phố vốn đã quá tải lại phải gánh thêm lưu lượng lớn sinh viên, người lao động, phương tiện, dịch vụ phụ trợ. Nhiều khu vực quanh các trường đại học rơi vào cảnh ùn tắc triền miên, thiếu chỗ đỗ xe, thiếu không gian công cộng, nhà trọ tự phát, hàng quán lấn chiếm, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội luôn trong tình trạng căng kéo.

Trong khi đó, nhiều cơ sở trong nội đô hiện nay có diện tích nhỏ, bị bao bọc bởi khu dân cư dày đặc, không còn đủ điều kiện để phát triển thành những cơ sở đào tạo hiện đại. Giữ nguyên hiện trạng không chỉ làm khó thành phố, mà còn làm khó chính các trường và sinh viên.

Di dời đại học khỏi nội đô vì vậy phải được nhìn như một cuộc sắp xếp lại không gian phát triển tri thức của Hà Nội. Những cơ sở đào tạo đại trà, khu thực hành, ký túc xá, trung tâm nghiên cứu quy mô lớn cần được đưa ra các khu vực có đủ quỹ đất, hạ tầng giao thông và điều kiện mở rộng lâu dài. Ở đó, Hà Nội có thể hình thành các đô thị đại học đúng nghĩa, gắn đào tạo với nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và các cực tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng chỉ ra rằng, khi di dời, địa điểm mới phải có hạ tầng giao thông kết nối thuận lợi, có ký túc xá, nhà ở cho giảng viên, dịch vụ y tế, văn hóa, thể thao, không gian học tập và sinh hoạt. Nếu sinh viên phải đi hàng chục kilômét mỗi ngày trong điều kiện giao thông bất tiện, chủ trương tốt sẽ biến thành gánh nặng mới.

Vấn đề lớn nhất là sau di dời, đất cũ được sử dụng vào việc gì. Đây là điểm phải được công khai, minh bạch và giám sát chặt chẽ. Nếu trường đại học rời đi để nhường chỗ cho cao ốc thương mại, chung cư cao tầng, trung tâm mua sắm, thì nội đô không những không giảm tải mà còn quá tải nặng hơn. Khi đó, chủ trương di dời sẽ mất ý nghĩa.

Muốn chủ trương đi vào thực tế, Hà Nội cần một lộ trình rõ ràng, danh mục cụ thể, thời hạn cụ thể và cơ chế tài chính khả thi. Trường nào phải di dời toàn bộ, trường nào di dời một phần, cơ sở nào được giữ lại, đất cũ sử dụng ra sao, ngân sách và nguồn lực xã hội hóa được huy động thế nào, tất cả cần được công khai. Không thể để tình trạng chủ trương đúng nhưng cứ kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ, còn nội đô tiếp tục gánh hậu quả.

Di dời đại học khỏi nội đô là việc khó, liên quan đến tài sản, con người, lịch sử phát triển của từng cơ sở đào tạo. Nhưng khó không có nghĩa là không làm. Càng chậm, chi phí càng lớn, áp lực đô thị càng nặng, cơ hội tái thiết không gian Thủ đô càng bị bỏ lỡ.

Đọc bản gốc tại đây