Tăng cường xã hội hóa giáo dục, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước

Phát biểu kết luận tại phiên họp thứ 51 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 5.11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao công tác chuẩn bị của Bộ GDĐT cũng như báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế đặc thù về một số chủ trương, chính sách trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22.8.2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua ba dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục đại học (sửa đổi); Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) và Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026–2035.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, khi xây dựng dự thảo Nghị quyết 71, cần rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo tính thống nhất, tính khả thi, tránh trùng lặp về cơ chế, chính sách đã được quy định trong các dự án luật nói trên.

Để đảm bảo tính khả thi của chính sách, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Tài chính phối hợp cùng các cơ quan liên quan đánh giá tác động ngân sách, nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù để thu hút nguồn lực xã hội đầu tư cho giáo dục và đào tạo.

Bên cạnh đó, cần ưu tiên sử dụng các trụ sở, cơ sở nhà nước dôi dư sau sáp nhập các tỉnh thành cho mục đích giáo dục. Điều này phù hợp với chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ – ưu tiên cho giáo dục, y tế và không gian vui chơi cho thanh thiếu niên, người cao tuổi.

"Đề nghị các địa phương rà soát, tính toán kỹ việc này" - Chủ tịch Quốc hội đặt ra yêu cầu.

Về nội dung, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Ban soạn thảo tập trung, tinh gọn, làm rõ một số cơ chế, chính sách thực sự đặc thù, vượt trội, thể hiện rõ tinh thần “đột phá” về giáo dục và đào tạo của nghị quyết.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ địa vị pháp lý, cơ cấu tổ chức, mô hình của Hội đồng kỹ năng nghề trong các lĩnh vực trọng điểm để tránh việc tương tự hội đồng trường, bất cập tương tự.

Về thí điểm đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cân nhắc kỹ, đồng thời gợi mở việc quan tâm phát triển các ngoại ngữ khác như tiếng Pháp, tiếng Trung, tiếng Lào, tiếng Khmer để phù hợp với yêu cầu hợp tác, giao lưu khu vực.

Về chuyển đổi số và phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo trong giáo dục đào tạo, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể hơn về nâng cao năng lực số; bố trí đủ nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ phục vụ chuyển đổi số, phổ cập ứng dụng công nghệ trong quản lý; tổ chức hoạt động giáo dục và đào tạo.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập để tránh tình trạng học sinh phụ thuộc, giảm khả năng tư duy sáng tạo, khả năng suy nghĩ.

"Chuyển đổi số, số hóa, nâng cao năng lực số trong nhà trường ở mức độ nào? Đề nghị Bộ GDĐT phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu kỹ nội dung này" - Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề.

Về chính sách ưu đãi, đầu tư cho giáo dục, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, chỉ nên quy định các nội dung đặc thù chưa được pháp luật hiện hành điều chỉnh, đồng thời bổ sung cơ chế vượt trội nhằm thu hút đầu tư xã hội, cho phép các cơ sở giáo dục đại học tự chủ quyết định chính sách đãi ngộ, chi trả cho giảng viên, nhà khoa học.

Về phân cấp, phân quyền, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đồng ý giao Chủ tịch UBND cấp xã được điều động, luân chuyển giáo viên trong phạm vi quản lý và ủy quyền cho các cơ sở giáo dục trong tuyển dụng, tiếp nhận nhà giáo, nhân viên trường học nếu đáp ứng đủ điều kiện, năng lực theo quy định.

Song, ông cho rằng, phân cấp nhưng cần có hướng dẫn cụ thể, vì ở cấp xã hiện nay năng lực chuyên môn còn hạn chế. Cùng với đó, phải gắn với đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị mở rộng chính sách xã hội hóa trong giáo dục, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Cần có cơ chế phù hợp để thu hút nhà đầu tư tư nhân, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà nước và doanh nghiệp, như cách làm thành công ở một số lĩnh vực, công trình trọng điểm thời gian qua.

"Tôi đồng tình với việc ban hành nghị quyết này, nhưng đề nghị ngắn gọn, rõ ràng, thực sự đặc thù và khả thi" - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đọc bản gốc tại đây