TPHCM dự kiến tầm soát miễn phí 5 nhóm ung thư phổ biến

Đề án huy động người dân tham gia tầm soát ung thư cổ tử cung trên diện rộng

Theo PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM, ngành y tế Thành phố đang tiếp tục kiến nghị mở rộng các chương trình tầm soát sức khỏe cộng đồng, bên cạnh hoạt động khám sức khỏe toàn dân đang được triển khai.

Ông cho biết, khám sức khỏe định kỳ có ý nghĩa phân loại tình trạng sức khỏe ban đầu, giúp người dân xác định mức độ nguy cơ và chủ động theo dõi. Trong khi đó, tầm soát bệnh đóng vai trò quan trọng hơn trong việc phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn, đặc biệt là ung thư.

“Khám sức khỏe giúp phân loại, còn tầm soát giúp phát hiện bệnh sớm, là yếu tố then chốt để giảm gánh nặng bệnh tật trong cộng đồng. Đây là mô hình có tính nhân văn cao, đặc biệt với nhóm phụ nữ có nguy cơ trong cộng đồng, giúp phát hiện bệnh sớm và giảm tử vong”, PGS.TS.BS Thượng nói.

Về kỹ thuật tầm soát, lãnh đạo ngành y tế TPHCM cho biết hiện giá xét nghiệm giữa các cơ sở y tế về cơ bản được thống nhất theo quy định. Tuy nhiên, mức chi phí thực tế có thể khác nhau tùy vào việc các đơn vị có nhận được hỗ trợ từ nguồn xã hội hóa hoặc tài trợ thiết bị, hóa chất xét nghiệm hay không.

Điều này dẫn đến sự chênh lệch giá thành dịch vụ giữa các cơ sở, nhưng không phải do khác biệt về giá niêm yết, mà chủ yếu do yếu tố hỗ trợ chi phí đầu vào.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, ngành y tế TP đang định hướng xây dựng danh mục các nhóm bệnh ung thư cần ưu tiên tầm soát trong cộng đồng, nhằm chủ động phát hiện sớm và giảm gánh nặng điều trị.

Ông cho biết, trước mắt có 5 nhóm ung thư được xác định cần tập trung sàng lọc, gồm: ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư đại trực tràng, ung thư gan và ung thư tuyến giáp.

Đối với ung thư cổ tử cung, ông nhấn mạnh đây là nhóm bệnh đặc biệt quan trọng ở nữ giới, có thể phòng ngừa hiệu quả nếu kết hợp giữa tiêm vaccine HPV và tầm soát định kỳ.

Về triển khai, ngành y tế TPHCM đang xây dựng kế hoạch tầm soát quy mô lớn trong giai đoạn tới, dựa trên nguồn lực ngân sách thành phố đã được phê duyệt. Tuy nhiên, do quy mô dân số lớn, ước tính hàng triệu người trong nhóm tuổi nguy cơ, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp.

Ông dẫn ví dụ, nếu triển khai tầm soát toàn bộ phụ nữ trong độ tuổi từ 25 đến 65, chi phí có thể lên tới hàng trăm tỉ đồng. Vì vậy, ngành y tế đang tính toán phương án phân nhóm ưu tiên theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ, như nhóm 30-49 tuổi hoặc những trường hợp có tiền sử gia đình mắc bệnh. Đối với ung thư vú, nhóm đối tượng tầm soát được xác định chủ yếu từ 40 đến 70 tuổi, với quy mô hàng triệu người dân.

Ưu tiên tầm soát ung thư cổ tử cung trong chiến dịch sàng lọc cộng đồng

Theo PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương, điểm khác biệt giữa việc người dân chủ động đi khám và triển khai một chiến dịch tầm soát quy mô cộng đồng nằm ở mục tiêu bao phủ: thay vì số lượng nhỏ lẻ, chương trình cần hướng đến lượng người được sàng lọc lớn và có hệ thống.

Bà cho biết, trong các bệnh ung thư thường gặp ở phụ nữ, ung thư cổ tử cung và ung thư vú hiện là hai loại có tỉ lệ tử vong cao nhất trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong giai đoạn thí điểm chương trình tầm soát ung thư tại TPHCM, Bệnh viện Hùng Vương đề xuất ưu tiên tầm soát ung thư cổ tử cung trước.

Lý do được đưa ra là ung thư cổ tử cung thuộc nhóm bệnh có thể phòng ngừa và phát hiện sớm hiệu quả. Việc phòng ngừa bao gồm hai cấp độ: phòng ngừa nguyên phát bằng tiêm vaccine HPV cho trẻ vị thành niên; và phòng ngừa thứ phát thông qua phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư để điều trị kịp thời, từ đó giảm nguy cơ tiến triển thành ung thư và giảm tỉ lệ tử vong.

Về phương pháp tầm soát, hiện có nhiều kỹ thuật đang được áp dụng như xét nghiệm Pap smear (phết tế bào cổ tử cung), xét nghiệm HPV hoặc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sàng lọc. Trong giai đoạn thí điểm, Bệnh viện Hùng Vương đề xuất lựa chọn phương pháp tầm soát bằng AI.

Theo PGS Tuyết, phương pháp này đã được Bộ Y tế đưa vào danh mục kỹ thuật, có chi phí thấp hơn so với nhiều phương pháp khác và đặc biệt cho kết quả nhanh. Chỉ sau khoảng 2 phút phân tích hình ảnh từ camera và hệ thống AI, có thể đưa ra kết luận ban đầu, giúp bác sĩ định hướng xử trí ngay cho người bệnh.

“Với ưu điểm về tốc độ, chi phí và khả năng triển khai rộng, tầm soát ung thư cổ tử cung bằng AI là giải pháp phù hợp trong giai đoạn đầu của chiến dịch”, bà nhấn mạnh.

Đọc bản gốc tại đây