Bộ Nông nghiệp và Môi trường phản hồi việc hồ sơ cấp sổ đỏ bị từ chối

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Lâm Đồng với nội dung:

“Cử tri phản ánh tình trạng mâu thuẫn và nhầm lẫn trong việc áp dụng pháp luật giữa cơ quan tòa án và cơ quan hành chính địa phương giữa “tranh chấp đất đai” và “tranh chấp liên quan đến đất đai” (như thừa kế, giao dịch dân sự), dẫn đến việc từ chối hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái quy định, gây thiệt hại lớn cho nhân dân.

Để khắc phục, cử tri kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao xem xét ban hành Thông tư liên tịch nhằm phân biệt rõ rệt hai khái niệm này; đồng thời quy định chỉ được phép từ chối hồ sơ khi đã có văn bản thụ lý chính thức về tranh chấp đất đai từ cơ quan có thẩm quyền. Đặc biệt, cử tri kiến nghị cần xác lập trách nhiệm pháp lý và kỷ luật nghiêm khắc đối với những cán bộ, thủ trưởng cơ quan xác nhận sai sự thật về tình trạng tranh chấp, gây cản trở quyền lợi hợp pháp của công dân”.

Về kiến nghị này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo Đoàn đại biểu Quốc hội và cử tri tỉnh Lâm Đồng như sau:

1. Về tranh chấp đất đai và tranh chấp khác liên quan đến đất đai:

1.1. Quy định của pháp luật đất đai:

- Tại khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024 quy định: “Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai”.

- Tại Điều 235 của Luật Đất đai 2024 quy định:

“1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải, hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở, hòa giải theo quy định của pháp luật về hòa giải thương mại hoặc cơ chế hòa giải khác theo quy định của pháp luật.

2. Trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai quy định tại Điều 236 của Luật này, các bên tranh chấp phải thực hiện hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp…”.

1.2. Quy định của pháp luật dân sự:

Tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP ngày 5.5.2017 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn một số quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 192 Bộ Luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 về trả lại đơn kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án đã quy định: (i) Đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mà chưa được hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường nơi có đất tranh chấp theo quy định tại Điều 202 của Luật Đất đai năm 2013 (nay là Điều 235 Luật Đất đai năm 2024) thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015. (ii) Đối với tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất như: tranh chấp về giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất, chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất… thì thủ tục hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường nơi có đất tranh chấp không phải là điều kiện khởi kiện vụ án.

Như vậy, theo quy định như trên không có tình trạng mâu thuẫn và nhầm lẫn trong việc áp dụng pháp luật giữa cơ quan tòa án và cơ quan hành chính địa phương giữa “tranh chấp đất đai” và “tranh chấp liên quan đến đất đai”.

2. Việc từ chối, hoặc dừng thủ tục hành chính liên quan đến đất đai đã được quy định tại khoản 2 Điều 19 Nghị định 101/2024/NĐ-CP ngày 29.7.2024 của Chính phủ và tại Điều 15 Nghị định 49/2026/NĐ-CP ngày 31.1.2026 của Chính phủ đã quy định giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính và trong thời gian chưa ban hành quy định về trình tự, thủ tục hành chính về đất đai quy định tại khoản này thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục hành chính về đất đai theo quy định của pháp luật trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành hoặc quyết định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai đối với từng trường hợp cụ thể.

3. Việc xử lý đối với người có hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý đất đai khi thi hành công vụ đã được quy định tại Điều 240 Luật Đất đai năm 2024 và Điều 109 Nghị định 102/2024/NĐ-CP CP ngày 29.7.2024 của Chính phủ đã quy định hành vi vi phạm luật đất đai khi thi hành công vụ trong lĩnh vực đất đai.

Đọc bản gốc tại đây