Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời về đất nông nghiệp trong khu dân cư

Công dân gửi câu hỏi đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường với nội dung:

Tôi có nộp hồ sơ đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất tại UBND xã Kim Bôi. Nội dung đề nghị chuyển mục đích từ đất rừng sản xuất sang đất ở tại nông thôn (căn cứ pháp lý thực hiện: phù hợp quy hoạch sử dụng đất; phù hợp quy hoạch xây dựng chung, nhưng cán bộ đối chiếu kết luận không phù hợp quy hoạch xây dựng; đối với quy hoạch lâm nghiệp: không nằm trong quy hoạch lâm nghiệp).

Vị trí thửa đất xin chuyển mục đích 120m2 cách hộ gia đình, cá nhân đang sinh sống gần nhất 52m, cùng chiều với tuyến đường tiếp giáp.

Theo Luật Đất đai 2024, nếu phù hợp một trong các loại quy hoạch, có nhu cầu chuyển mục đích, không nằm trong quy hoạch lâm nghiệp, không có vi phạm đất đai, có khả năng tài chính; vị trí xin chuyển mục đích tiếp giáp với đường giao thông, đủ điều kiện tách thửa và bảo đảm về hạ tầng kỹ thuật... thì như vậy có đủ điều kiện chuyển mục đích hay không?

Hồ sơ của tôi đã nộp bị từ chối do nằm ngoài khu dân cư (được giải thích là không nằm trong - nằm giữa khu dân cư).

Xin hỏi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, “nằm ngoài khu dân cư” là nằm phía ngoài cùng của khu dân cư đó thì có đủ điều kiện chuyển mục đích hay không? Hay phải nằm chính giữa làng, xen kẽ trong các hộ dân đang sinh sống mới đủ điều kiện chuyển mục đích?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường có ý kiến như sau:

1. Về khái niệm, ranh giới đất nông nghiệp trong khu dân cư

Pháp luật về đất đai hiện hành không có khái niệm đất nông nghiệp trong khu dân cư, đối với các loại đất trong nhóm nông nghiệp được quy định tại Điều 9 Luật Đất đai và việc sử dụng đất nông nghiệp trong khu dân cư được quy định tại Điều 116 Luật Đất đai. Đồng thời, các pháp luật khác có liên quan có quy định khái niệm về khu dân cư và khu dân cư nông thôn để làm cơ sở xác định đất nông nghiệp trong khu dân cư, cụ thể:

- Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn quy định cụ thể về khu dân cư nông thôn, như sau:

+ Khoản 4 Điều 2 về giải thích từ ngữ: “4. Khu dân cư nông thôn là nơi cư trú tập trung của các hộ gia đình gắn kết với nhau trong sản xuất, sinh hoạt và các hoạt động xã hội khác trong phạm vi một khu vực nhất định ở nông thôn, được hình thành do điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, điều kiện hạ tầng kỹ thuật và các yếu tố khác”.

+ Khoản 6 Điều 17 về trách nhiệm tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch đô thị và nông thôn: “6. Trừ trường hợp quy định tại các khoản 5, 7 và 8 Điều này, Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung xã, quy hoạch chi tiết khu dân cư nông thôn và các khu vực xây dựng thuộc phạm vi địa giới đơn vị hành chính do mình quản lý”.

+ Khoản 2 Điều 29 quy định về Quy hoạch chung xã bao gồm các nội dung chủ yếu sau đây: “…c) Dự báo, xác định chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật và chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch, mạng lưới khu dân cư nông thôn;

…đ) Định hướng phát triển hệ thống trung tâm xã, khu dân cư nông thôn….”

- Khoản 1 Điều 2 về giải thích từ ngữ tại Thông tư số 124/2021/TT-BCA ngày 28.12.2021 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định khu dân cư, xã, phường, thị trấn, cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục đạt tiêu chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự quy định: “1. Khu dân cư” là nơi người dân, hộ gia đình cư trú tập trung trong phạm vi một khu vực nhất định, là tên gọi chung của thôn, làng, bản, ấp, buôn, phum, sóc, khóm, tổ dân phố, khu phố và đơn vị dân cư tương đương”.

2. Về căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất

- Theo quy định tại khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai, cơ quan, người có thẩm quyền căn cứ quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt để xem xét, quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp trong khu dân cư, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở hoặc chuyển mục đích sử dụng các loại đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở đối với hộ gia đình, cá nhân.

- Khoản 2 Điều 22 Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12.6.2025 của Chính phủ: “2. Các đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp được tiếp tục sử dụng quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện hoặc quy hoạch được lập theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của pháp luật trước ngày 1.7.2025 trên địa bàn hoặc chỉ tiêu sử dụng đất trong phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai của quy hoạch tỉnh được phân bổ đến đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp để làm căn cứ thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai cho đến khi hoàn thành công tác rà soát, lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo các đơn vị hành chính mới.”.

- Theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 12 của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai: “b) … Các địa phương khi tổ chức lập điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 phải xác định chỉ tiêu sử dụng đất do quy hoạch sử dụng đất quốc gia phân bổ và chỉ tiêu sử dụng đất theo nhu cầu sử dụng đất của địa phương đến từng đơn vị hành chính cấp xã”.

Hiện nay, Quy hoạch tỉnh Phú Thọ được điều chỉnh tại Quyết định số 2468/QĐ-UBND ngày 31.12.2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ; do đó, việc chuyển mục đích sử dụng đất cần căn cứ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Phú Thọ được phê duyệt và các quy hoạch có liên quan trên địa bàn để xem xét, thực hiện.

Để đảm bảo thống nhất trong việc áp dụng chính sách, pháp luật tại địa phương, đề nghị Quý Công dân liên hệ với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ hoặc Ủy ban nhân dân xã Kim Bôi để được hướng dẫn theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.

Đọc bản gốc tại đây