Bộ chỉ số niềm tin xã hội cần được xây dựng trên nền tảng khoa học

Đảm bảo nguyên tắc độc lập và khách quan trong đánh giá chỉ số

Ngày 12.12, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học tham vấn nội dung, cách thức triển khai đánh giá độc lập bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh.

Bà Hà Thị Nga - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Vũ Văn Tiến - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng Ban Tuyên giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trì hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, ông Vũ Văn Tiến cho hay, niềm tin xã hội là nền tảng của ổn định chính trị - xã hội, là yếu tố tạo nên sự đồng thuận và là nguồn lực tinh thần để thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Việc xây dựng Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh xuất phát từ nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc mà Đảng ta đã xác lập.

"Với phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng", chúng ta khẳng định vị trí trung tâm của Nhân dân trong toàn bộ quá trình hoạch định và triển khai chính sách. Củng cố niềm tin của Nhân dân phải dựa trên kết quả thực chất, hiệu quả quản trị và sự minh bạch trong tổ chức thực hiện.

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc đo lường độc lập niềm tin xã hội càng trở nên cấp thiết", ông Vũ Văn Tiến nhấn mạnh.

Do đó, Bộ chỉ số niềm tin xã hội cần được xây dựng trên nền tảng khoa học, độc lập và thực tiễn; cấu trúc rõ ràng; phương pháp đo lường phù hợp với điều kiện Việt Nam nhưng tiếp cận các chuẩn mực quốc tế; bảo đảm tính so sánh theo thời gian và giữa các địa phương; phản ánh chân thực cảm nhận của người dân và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số.

Theo ông Vũ Văn Tiến, bộ chỉ số phải trả lời được những câu hỏi lớn: Niềm tin của người dân đang ở mức nào? Điểm mạnh, điểm yếu của mỗi địa phương nằm ở đâu? Những yếu tố nào thúc đẩy hoặc làm suy giảm niềm tin? Địa phương cần giải pháp gì để củng cố niềm tin xã hội một cách bền vững?

Tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký VCCI cho biết, trải qua gần hai thập kỷ, dữ liệu chuỗi thời gian của PCI đã cung cấp một bức tranh sống động và khoa học về sự vận động của nền quản trị địa phương tại Việt Nam.

Dựa trên kinh nghiệm kỹ thuật và thực tiễn triển khai PCI, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, trong việc xây dựng Bộ chỉ số niềm tin xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cần đảm bảo tuyệt đối nguyên tắc độc lập và khách quan.

Việc đánh giá niềm tin xã hội cần được thực hiện bởi một Hội đồng chuyên gia độc lập hoặc sử dụng đơn vị nghiên cứu độc lập có uy tín. Cần tuyệt đối tránh tình trạng các đơn vị chịu sự đánh giá lại tham gia vào quy trình thu thập hoặc xử lý dữ liệu.

Cùng với đó cần thiết lập quy trình bảo mật danh tính nghiêm ngặt; Kết hợp dữ liệu khảo sát và dữ liệu thống kê và gắn kết quả đo lường với trách nhiệm giải trình bởi sức mạnh của một bộ chỉ số không chỉ nằm ở bảng xếp hạng mà ở áp lực cải cách tạo ra sau đó.

Kết quả của Bộ chỉ số niềm tin xã hội cần được sử dụng như một công cụ giám sát quyền lực, gắn với trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương. Cần xây dựng cơ chế để chính quyền các cấp phải tổ chức đối thoại, giải trình và đưa ra kế hoạch khắc phục cụ thể khi chỉ số niềm tin trong lĩnh vực nào đó sụt giảm.

Để bảo đảm tính khả thi và giá trị ứng dụng của bộ chỉ số, TS. Bùi Phương Đình - Phó Giám đốc, Học viện Hành chính và Quản trị công, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, cần thống nhất khung đo lường gồm bốn nhóm chỉ số và mười hai chỉ số thành phần, bảo đảm mỗi nhóm phản ánh được khía cạnh cốt lõi của niềm tin xã hội.

Việc chuẩn hóa cấu trúc bộ chỉ số giúp tạo sự đồng nhất, giúp các tỉnh, thành phố có cơ sở so sánh khách quan và theo dõi sự thay đổi qua các giai đoạn phát triển.

"Cần đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số, công nghệ phân tích dữ liệu lớn và công cụ giám sát trực tuyến để tăng độ chính xác, tiết giảm chi phí và mở rộng phạm vi thu thập thông tin.

Các nền tảng số có thể hỗ trợ thu thập phản ánh của người dân theo thời gian thực, phân tích xu hướng niềm tin và phát hiện sớm những vấn đề cần điều chỉnh chính sách”, TS. Bùi Phương Đình gợi mở.

Xây dựng Bộ chỉ số đảm bảo tính khoa học, độc lập, khách quan

Để Bộ chỉ số được duy trì thường xuyên, Tạ Văn Sỹ - nguyên Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, cần xây dựng một mô hình vận hành bền vững.

Mô hình đó phải có: nguồn nhân lực chuyên sâu, chuyên gia phương pháp luận, đội khảo sát đạt chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu đủ lớn và ổn định, cùng nguồn lực tài chính được bảo đảm trung hạn và dài hạn.

Cách tiếp cận “lộ trình từng bước” là phù hợp: thí điểm - hoàn thiện mô hình - mở rộng triển khai - chuẩn hóa quốc gia. Điều này vừa bảo đảm tích lũy kinh nghiệm, vừa hạn chế rủi ro phương pháp, vừa tạo điều kiện để hệ thống Mặt trận các cấp thích ứng với mô hình quản trị mới dựa trên dữ liệu chứng cứ.

Tiếp thu ý kiến của đại biểu tham dự hội thảo, Phó Chủ tịch Hà Thị Nga nhấn mạnh, ý kiến của đại biểu sẽ là cơ sở để Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam xây dựng Bộ chỉ số trong thời gian tới đảm bảo tính khoa học, độc lập, khách quan trong đánh giá, chuẩn hóa quy trình và đảm bảo tính công khai, minh bạch để đánh giá mức độ hài lòng của nhân dân trong thực hiện chủ trương, đường lối, triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương và đáp ứng sự tin tưởng của người dân, của toàn xã hội.

Việc hoàn thiện bộ chỉ số sẽ góp phần hoàn thiện mối quan hệ giữa chính quyền với nhân dân và tạo ra công cụ quan trọng để đáp ứng yêu cầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới, từ đó góp phần phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khẳng định vai trò, vị trí của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Nhấn mạnh đây là nhiệm vụ mới, chưa có tiền lệ và yêu cầu MTTQ Việt Nam cần sớm hoàn thiện để đưa vào thực tiễn, Phó Chủ tịch Hà Thị Nga mong muốn sẽ tiếp tục nhận được sự đồng hành, phối hợp của các chuyên gia, nhà khoa học, Hội đồng tư vấn trong quá trình xây dựng bộ chỉ số.

Xem bản gốc tại đây