Bộ Công Thương đề xuất xóa bỏ mô hình một người mua duy nhất thông qua các chính sách về chuyển tiếp các hợp đồng mua bán điện (EVN ký) sang các đơn vị mua buôn điện khác như các Tổng công ty Điện lực… Ảnh: EVN

Bộ Công Thương đề xuất xóa mô hình một người mua điện duy nhất của EVN

TUYẾT LAN (báo lao động) 26/06/2026 09:58 (GMT+7)

Bộ Công Thương cho rằng cần xoá bỏ mô hình một người mua duy nhất thông qua các chính sách về chuyển tiếp các hợp đồng mua bán điện do EVN ký.

Đề xuất xoá bỏ mô hình một người mua duy nhất

Tại Dự thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực đang được Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Công Thương (cơ quan soạn thảo) đánh giá, mặc dù thị trường điện cạnh tranh Việt Nam đã vận hành được gần 14 năm (chính thức từ 1.7.2012), trong đó đã vận hành cạnh tranh ở khâu phát điện và bán buôn điện.

Tuy nhiên, sau khi thực hiện rà soát, đánh giá tổng thể, Bộ Công Thương cho biết ngoài các kết quả đạt được, thì còn tồn tại một số bất cập.

Theo Bộ Công Thương, tỉ trọng nguồn điện tham gia trực tiếp thị trường điện cạnh tranh còn thấp và có xu hướng giảm, đặc biệt là có nhiều nguồn điện không tham gia thị trường điện (nguồn điện khí thiên nhiên trong nước mới, năng lượng tái tạo (NLTT), thủy điện chiến lược đa mục tiêu, thủy điện tích năng, BOT,...), ảnh hưởng đến mức độ cạnh tranh trên thị trường điện; làm phức tạp hóa bài toán vận hành tối ưu thị trường điện và hệ thống điện.

Vì vậy, Bộ Công Thương cho rằng cần thiết bổ sung các cơ chế phù hợp để tạo tín hiệu thu hút đầu tư và tham gia trực tiếp thị trường điện, đặc biệt là các nguồn điện nền, linh hoạt như điện khí LNG nhập khẩu.

Mặc dù đã vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh, tuy nhiên theo Bộ Công Thương mức độ cạnh tranh còn rất hạn chế, cơ bản là vẫn tồn tại mô hình một người mua duy nhất (Single Buyer) do EVN và các Tổng công ty Điện lực trực thuộc thực hiện.

Đồng thời, các công cụ và cơ chế quản trị rủi ro cho các đơn vị tham gia thị trường còn hạn chế hoặc chưa được áp dụng, ví dụ như các công cụ thị trường điện tài chính để quản lý rủi ro trong dài hạn chưa tách biệt với thị trường điện vật lý (thị trường giao ngay); Cơ chế hợp đồng song phương giữa các đơn vị phát điện tham gia thị trường điện với các bên mua điện khác (ngoài EVN) chưa thực sự được hình thành, hầu hết các hợp đồng mua bán điện mới của đơn vị phát điện vẫn ký kết với EVN, trong khi các Tổng công ty Điện lực chưa ký hợp đồng với nhà máy nào khác ngoài các nhà máy điện hạch toán phụ thuộc của EVN.

“Để phát triển thị trường điện bán buôn hiệu quả và từng bước triển khai thực hiện thị trường bán lẻ điện cạnh tranh cần thiết xoá bỏ được mô hình một người mua duy nhất thông qua các chính sách về chuyển tiếp các hợp đồng mua bán điện do EVN ký sang các đơn vị mua buôn điện khác như các Tổng công ty Điện lực…” - Bộ Công Thương nhấn mạnh.

Việc tách bạch chi phí phân phối – bán lẻ chưa thực hiện rõ ràng

Ngoài ra, Bộ Công Thương cho rằng, cơ chế bù chéo giữa các Tổng công ty Điện lực, giữa các nhóm khách hàng chưa được thực hiện, hiện vẫn duy trì điều tiết nội bộ EVN bằng giá bán buôn nội bộ. Việc tách bạch chi phí phân phối – bán lẻ chưa thực hiện rõ ràng, các Tổng công ty Điện lực trực thuộc EVN mới thực hiện tách bạch trên sổ sách kế toán, chưa tách về mặt pháp lý hoặc tổ chức.

Về cơ chế mua bán điện trực tiếp, trong quá trình triển khai cũng ghi nhận một số khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, đặc biệt trong việc làm rõ phạm vi, mở rộng đối tượng, điều kiện, trách nhiệm của các chủ thể tham gia cơ chế DPPA, cũng như các quy định về giá mua bán điện trực tiếp, chi phí sử dụng dịch vụ, hạ tầng truyền tải, đo đếm điện năng và thanh toán,...

“Cần thiết phải rà soát, sửa đổi quy định về cơ chế mua bán điện trực tiếp để triển khai trong thực tiễn hiệu quả và thống nhất, đáp ứng nhiệm vụ tại Nghị quyết số 70-NQ/TW, quy định tại Nghị quyết số 253/2025/QH15, đồng thời tiếp tục mở rộng đối tượng tham gia để triển khai DPPA hiệu quả hơn”, Bộ Công Thương nhấn mạnh.

Đọc bản gốc tại đây

Tập đoàn EVN