Bộ Tài chính chỉ ra bất cập trong quy định bảo hiểm hưu trí bổ sung

Trong báo cáo và góp ý về Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, Bộ Tài chính cho biết Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 đã quy định các nguyên tắc triển khai bảo hiểm hưu trí bổ sung và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo Bộ Tài chính, các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí bắt đầu thành lập quỹ hưu trí từ năm 2021. Đến hết năm 2025, có 7 quỹ được thành lập với tổng giá trị tài sản ròng gần 2.210 tỉ đồng, tăng 53% so với cuối năm 2024 và gấp 26 lần so với năm 2021.

Toàn hệ thống quỹ hưu trí đến cuối năm 2025 có 28.538 người tham gia, tăng 17,1% so với năm 2024. Trong năm 2025, tổng số tiền đóng vào các quỹ hưu trí đạt 720,77 tỉ đồng, tăng 26,2% so với năm 2024 (570,9 tỉ đồng). Tổng số tiền chi trả đạt 67,85 tỉ đồng, tăng 104% so với năm 2024 (33,2 tỉ đồng).

Tính đến hết năm 2025, tổng giá trị tài sản của hệ thống quỹ hưu trí đạt 2.274 tỉ đồng, tăng 47% so với cuối năm 2024 và gấp 26,5 lần so với năm 2021.

Cơ cấu tài sản gồm 49,69% là trái phiếu Chính phủ, 8,01% là tiền và tương đương tiền, 15,18% là chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán và 26,61% là khoản phải thu từ lãi, cổ tức được nhận.

Bộ Tài chính đánh giá việc ban hành đầy đủ, đồng bộ các quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung cùng các chính sách thuế liên quan đã đặt nền móng hình thành hệ thống quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện tại Việt Nam, góp phần đa dạng hóa các chương trình an sinh xã hội và giảm gánh nặng ngân sách nhà nước trong dài hạn.

Theo quy định, bảo hiểm hưu trí bổ sung được tổ chức theo mô hình quỹ hình thành từ sự tham gia tự nguyện của người sử dụng lao động và người lao động.

Các quy định hiện hành yêu cầu công khai thông tin về chương trình hưu trí, tạo cơ chế để người tham gia tiếp cận đầy đủ thông tin về tình hình đóng góp và giá trị tài khoản hưu trí cá nhân.

Bộ Tài chính cũng cho biết, từ năm 2016, Bộ đã phối hợp với các bộ, ngành rà soát hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện cho 4 doanh nghiệp gồm Công ty Quản lý quỹ đầu tư Dragon Capital Việt Nam, Công ty Quản lý quỹ đầu tư MB, Công ty Quản lý quỹ đầu tư Vietcombank và Công ty Quản lý quỹ đầu tư SSI.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho biết Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 không còn quy định cho phép người lao động hoặc cá nhân trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung như quy định trước đây tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, Nghị định số 88 và thông lệ quốc tế. Theo quy định hiện hành, việc tham gia phải thực hiện thông qua doanh nghiệp sử dụng lao động.

Theo Bộ Tài chính, quy định này dẫn đến trường hợp người lao động nghỉ việc sẽ phải dừng chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung và không được tiếp tục duy trì tài khoản của mình, từ đó ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia.

Đồng thời, các cá nhân có thu nhập cao nhưng không có hợp đồng lao động với người sử dụng lao động, dù có nhu cầu tham gia các chương trình hưu trí tự nguyện, cũng không thể tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Bộ Tài chính cũng cho biết, việc thu hút người dân tham gia các sản phẩm tài chính dài hạn như quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung còn gặp khó khăn do nhận thức của người dân về các sản phẩm tài chính còn hạn chế.

Trong khi đó, niềm tin của nhà đầu tư và người tiêu dùng trên thị trường tài chính suy giảm sau một số vụ việc vi phạm và biến động trên thị trường.

Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội theo hướng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không bắt buộc phải thông qua người sử dụng lao động, như quy định trước đây tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bộ Tài chính đề xuất bổ sung khoản 5 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi theo hướng quy định: "Bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc, có cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động".

Bộ Nội vụ cho biết đã tiếp thu ý kiến này trong dự thảo.

Đọc bản gốc tại đây