Cân bằng giữa bảo mật thông tin và quyền tiếp cận của công dân

Ngày 12.4, tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Nhiều ý kiến tại nghị trường đã tập trung làm rõ những vấn đề cốt lõi như bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số gắn với chất lượng dữ liệu.

Đồng thời hoàn thiện quy trình cung cấp thông tin theo hướng minh bạch, thuận lợi và giảm thiểu thủ tục hành chính.

Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm (đoàn Lâm Đồng) cho rằng, việc sửa đổi Luật lần này có ý nghĩa không chỉ ở việc hoàn thiện một đạo luật về thủ tục hành chính mà sâu hơn là hoàn thiện cả một cơ chế thực thi quyền hiến định của người dân trong bối cảnh chuyển đổi số và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp cùng với sự hình thành hệ thống pháp luật mới về dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo đại biểu Liêm, hồ sơ dự án đã chỉ ra 5 nhóm điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ, gồm: chủ thể cung cấp thông tin; ranh giới thông tin được và không được tiếp cận; gánh nặng công khai; thủ tục còn rườm rà và yêu cầu đồng bộ với các luật mới về dữ liệu.

Vị đại biểu này nói thêm, dự thảo đã đặt chuyển đổi số và cung cấp thông tin đa kênh làm trục chính. Đây là hướng đi đúng, bởi tiếp cận thông tin ngày nay không chỉ là nộp đơn và chờ kết quả mà phải là khả năng tiếp cận thuận tiện, kịp thời, có thể kiểm chứng trên môi trường số.

Cùng với đó là việc mở rộng trách nhiệm cung cấp thông tin tới các đơn vị sự nghiệp công lập, cung ứng dịch vụ công thiết yếu là phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đại biểu Liêm lưu ý nếu thiết chế không chặt chẽ, cơ chế tiếp cận thông tin có thể bị lợi dụng.

Cho rằng Luật Tiếp cận thông tin là luật về dân chủ, trên cơ sở ý kiến cử tri, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (đoàn Tây Ninh) kiến nghị xử lý mối quan hệ hài hòa giữa quản lý nhà nước về vấn đề bảo mật, an toàn và quyền của công dân, về minh bạch và tiếp cận.

Theo đại biểu Thúy, việc bảo vệ bí mật nhà nước và an toàn thông tin với quyền tiếp cận thông tin của công dân vốn là mối quan hệ biện chứng, vừa hỗ trợ nhưng cũng vừa kiềm tỏa lẫn nhau. Ở góc độ xung đột giữa tính bảo mật và minh bạch thì vùng cấm thông tin càng rộng thì sẽ vô hình trung thu hẹp tiếp cận thông tin của người dân.

Thực tế thời gian qua vẫn có những trường hợp cá nhân, tổ chức, cơ quan lạm dụng việc bảo vệ bí mật Nhà nước trong các thông tin nội bộ để trở thành cớ để hạn chế quyền tiếp cận thông tin của công dân, làm giảm tính công khai, minh bạch, quyền dân chủ, giám sát của nhân dân và né tránh trách nhiệm giải trình.

Từ phân tích nêu trên, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy đề nghị thu hẹp phạm vi thông tin mật. Nếu văn bản thuộc bí mật nhà nước, thay vì từ chối tiếp cận toàn bộ văn bản thì xem xét tách nội dung phần được công khai không nguy hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc như trong Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước đã quy định về bí mật Nhà nước để cung cấp cho công dân.

Về công khai thông tin được quy định tại Điều 17 đến Điều 22 của dự thảo luật đã được quy định rất rõ về thông tin phải công khai, hình thức, thời điểm công khai thông tin, xử lý thông tin công khai không chính xác.

Tuy nhiên, trong thực tế có những việc nhỏ nhưng nếu không lưu ý chấn chỉnh sẽ làm mất đi vai trò, ý nghĩa của việc công khai thông tin. Đó là tâm lý công khai để báo cáo, không phải là công khai để sử dụng.

"Vì vậy, tôi đề nghị sửa khoản 2 Điều 3 về nguyên tắc tiếp cận thông tin là thông tin phải được cung cấp chính xác, đầy đủ, kịp thời, dễ sử dụng. Bổ sung thêm một khoản tại Điều 18 về hình thức, thời điểm công khai thông tin là "thông tin công khai trên môi trường điện tử phải đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật về dữ liệu mở…" - đại biểu nêu ý kiến.

Đọc bản gốc tại đây