El Nino sắp tăng mạnh, nguy cơ thiên tai cực đoan từ nay đến cuối năm 2026

Sáng 23.6 tại Hà Nội, Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam tổ chức Hội nghị “Dự báo, cảnh báo sớm tình hình khí tượng thủy văn năm 2026”.

El Nino tăng mạnh liên quan đến xu thế thiếu hụt mưa

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, hệ thống khí hậu toàn cầu biến động ngày càng phức tạp, cực đoan và phi quy luật.

Đặc biệt, các mô hình giám sát khí hậu trong nước và quốc tế đều thống nhất nhận định về sự hình thành và phát triển rõ ràng của hiện tượng El Nino từ nửa cuối năm 2026. Sự cộng hưởng giữa chu kỳ El Nino cường độ cao với xu thế ấm lên toàn cầu mở ra nguy cơ lớn về sự xuất hiện của một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận, đặt ra yêu cầu cấp bách trong việc chủ động giám sát nguy cơ nắng nóng kéo dài, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Bài học từ mười năm trước vẫn còn nguyên giá trị, khi hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng, đặc biệt tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, khiến hơn 100.000 ha lúa bị thiệt hại, trên 210.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt và làm đứt gãy các chuỗi cung ứng nông sản trọng điểm.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng chứng minh El Niño không chỉ mang lại khô hạn, mà còn đi kèm với các hiện tượng dị thường trái quy luật, điển hình là trận mưa lũ lịch sử tại Quảng Ninh vào giữa năm 2015.
Theo Thứ trưởng, nhìn từ góc độ quản lý vĩ mô, những rủi ro từ khí tượng thủy văn hiện nay không còn là bài toán riêng lẻ của một ngành, một lĩnh vực mà đã trở thành thách thức mang tính hệ thống đối với sự phát triển bền vững quốc gia.

"Dẫu vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận rằng trong thách thức luôn tồn tại những cơ hội nếu chúng ta chủ động chiến lược thích ứng. Lợi thế cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu toàn cầu không nằm ở việc chúng ta chịu tác động ít hay nhiều, mà nằm ở năng lực dự báo sớm hơn, hành động nhanh hơn, điều hành khoa học hơn và khả năng chống chịu tốt hơn" - Thứ trưởng nhấn mạnh.

Nâng cao năng lực cảnh báo sớm, chủ động trước thiên tai

Tại hội nghị, bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam cho rằng, các hiện tượng khí hậu cực đoan đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới”. Điều đó đòi hỏi các quốc gia phải thay đổi cách tiếp cận từ ứng phó bị động sang chủ động dự báo và chuẩn bị từ sớm.

Theo bà Ramla Khalidi, Liên hợp quốc đang triển khai sáng kiến toàn cầu “Cảnh báo sớm cho mọi người”, với mục tiêu đến năm 2027 tất cả người dân đều được tiếp cận các hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả. Tại Việt Nam, UNDP đã phối hợp với các đối tác triển khai nhiều chương trình nâng cao năng lực dự báo và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, 44 trạm quan trắc đã được lắp đặt tại 9 tỉnh ven biển với sự hỗ trợ của Chính phủ Canada và Quỹ Khí hậu xanh.

Tuy nhiên, bà Ramla Khalidi nhấn mạnh dữ liệu và công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đến được với người dân và được chuyển hóa thành hành động cụ thể. “Mục tiêu cuối cùng của hệ thống dự báo không chỉ là nâng cao độ chính xác mà còn phải góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản và sinh kế của người dân”, bà Ramla Khalidi nói.

Bà Emilie Carrier, Tham tán Thương mại cấp cao Đại sứ quán Canada tại Việt Nam, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là thu hẹp “khoảng cách chặng cuối” trong cảnh báo thiên tai, tức bảo đảm thông tin dự báo đến được với những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất và giúp họ có hành động ứng phó kịp thời.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Lê Công Thành đưa ra những định hướng trong thời gian tới. Đặc biệt nhấn mạnh việc chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy dự báo hiện tượng sang dự báo dựa trên tác động (chỉ rõ tác động cụ thể đến dân sinh, nông nghiệp, năng lượng, giao thông).

Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ; hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực để kích hoạt các kịch bản ứng phó sớm tại cơ sở.

Đọc bản gốc tại đây.