Vì sao nhiều chuyên gia đề xuất Đà Nẵng không lấn biển

Từ đề xuất lấn biển...

Từ đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã phối hợp với UBND TP. Đà Nẵng xây dựng Dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về cơ chế, chính sách đặc thù đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển tại Đà Nẵng.

Dự thảo Nghị định này nêu rõ, việc lấn biển xây dựng khu đô thị trên các đảo nhân tạo gắn với các cơ chế, chính sách đặc thù được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển chiến lược cho Đà Nẵng nhằm thiết kế không gian thể chế mới với sự hội tụ trí tuệ, vốn, công nghệ và sáng tạo - nền tảng hình thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế tri thức.

Lập luận của Đà Nẵng khi đề xuất việc lấp biển thời điểm trước năm 2025, cho rằng Đà Nẵng phải đổi mới mô hình tăng trưởng. Không gian đất liền của thành phố tuy chưa hết, nhưng đã đạt giới hạn về năng lực tạo động lực tăng trưởng mới. Các khu đô thị và khu công nghiệp hiện có không còn đủ điều kiện để thử nghiệm cơ chế tài chính, thương mại, đầu tư quốc tế hay hình thành trung tâm dịch vụ cao cấp.

Đà Nẵng cần một không gian phát triển độc lập, có tính quốc tế, có thể kiểm soát an toàn và kết nối toàn cầu, tương thích với mô hình kinh tế số, kinh tế biển và chuỗi giá trị toàn cầu. Vì vậy, việc xây dựng khu đô thị lấn biển với các đảo nhân tạo gắn với các cơ chế, chính sách đặc thù về quy hoạch, đầu tư, tài chính, thuế, đất đai, tài nguyên, môi trường, xuất khẩu, nhập khẩu, thủ tục hành chính không chỉ là một giải pháp hạ tầng, mà còn là bước chuyển chiến lược từ lấn biển sang thiết kế không gian thể chế mới.

Khu đô thị lấn biển này có ranh giới tự nhiên, dễ kiểm soát, an toàn và đủ điều kiện thí điểm cơ chế thương mại tự do, tài chính quốc tế, visa mở, hải quan điện tử, thuế linh hoạt.

Đến đề nghị không lấn biển nữa

Kiến trúc sư Vũ Quang Hùng - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng - một trong những thành viên có ý tưởng và từng tham gia kiến nghị lấn biển, xây dựng các đảo nhân tạo tại Đà Nẵng, nay khi góp ý với Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 đã phản đối.

Ông Hùng nêu quan điểm, trước đây, khi chưa sáp nhập với Quảng Nam, quỹ đất Đà Nẵng đúng là không còn dư địa. Mặt khác, đề xuất lấn biển trước đây chỉ nhằm mục đích tạo thêm quỹ đất, không gian để gắn với các cơ chế, chính sách đặc thù và chuỗi cung ứng logistics cảng biển, sân bay, kho ngoại quan, khu Thương mại tự do... để dễ kiểm soát các vấn đề xuất khẩu, nhập khẩu, thủ tục hành chính chứ không nhằm mục đích xây dựng khu đô thị thông thường với cả ngàn héc ta.

Việc lấn biển theo ý tưởng trước đây là với một thành phố biển, có những chức năng đặc thù gắn với mặt nước, cảng biển, logistics, năng lượng, công trình công cộng hoặc không gian biểu tượng có thể cần nghiên cứu phương án lấn biển.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Đà Nẵng mới (sau sáp nhập với Quảng Nam) đã có dư địa lãnh thổ rất lớn, cần đặt lại vấn đề: có thật sự cần lấn biển để phát triển đô thị thông thường hay không? Nhất là khi thành phố đã có diện tích gần 12.000 km², quỹ đất thuận lợi cho xây dựng khoảng 13,52% diện tích tự nhiên, đất đã xây dựng hiện trạng khoảng 91.273,86 ha, tương đương khoảng 7,69%, đồng thời có nhiều cực phát triển mới như Chu Lai, Tam Kỳ, Núi Thành, Duy Xuyên, Thăng Bình, Nam Hội An... thì lấn biển phải là lựa chọn sau cùng, không nên trở thành phản xạ đầu tiên của tăng trưởng.

Đối với một đô thị biển, mặt biển, đường bờ, cảnh quan biển, dòng chảy ven bờ, hệ sinh thái biển và ký ức văn hóa biển là tài sản lâu dài, không thể chỉ nhìn như quỹ đất dự trữ. Do đó, đồ án cần xác lập nguyên tắc rõ: chỉ lấn biển cho những chức năng thật sự không thể thay thế trong đất liền, có luận chứng kinh tế - kỹ thuật - môi trường chặt chẽ, có đánh giá thủy động lực, xói lở, bồi tụ, đa dạng sinh học, cảnh quan biển và thích ứng biến đổi khí hậu. Còn đối với các chức năng đô thị thông thường, thành phố nên ưu tiên tái cấu trúc đất trong đất liền, khai thác hiệu quả các không gian Bắc - Trung tâm liên kết - Nam và nâng hiệu quả sử dụng đất.

Cùng quan điểm này, TS. Đặng Việt Dũng - Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cũng đề nghị cân nhắc việc lấn biển làm đô thị khi đưa vào quy hoạch. Theo TS. Đặng Việt Dũng: "Đây là vấn đề tác động đến môi trường, tác động đến phát triển kinh tế địa phương. Chỉ khi có đánh giá thật đầy đủ mới đưa vào thuyết minh quy hoạch".

Đọc bản gốc tại đây.