Giao thông công cộng mở lối tái cấu trúc siêu đô thị TPHCM
Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) đang được xem là “chìa khóa vàng” để TPHCM tái cấu trúc không gian đô thị, khai thác hiệu quả quỹ đất và hình thành các cực tăng trưởng mới trong tương lai.
Ga Thủ Thiêm - hình mẫu TOD quy mô lớn
Một trong những dự án được kỳ vọng trở thành biểu tượng TOD của TPHCM là ga Thủ Thiêm. Nhà ga được quy hoạch trên diện tích khoảng 17,2ha, kết nối ba tuyến đường sắt và metro gồm đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành.
Trong đó, tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 6 km đã được khởi công và dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Tuyến Thủ Thiêm - Long Thành dự kiến khởi công trước ngày 2.7 và hoàn thành vào năm 2030, tạo trục giao thông chiến lược kết nối trung tâm TPHCM với sân bay Long Thành.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Xuân Cường cho biết, thành phố đang nghiên cứu phát triển tổ hợp cao tầng phía trên ga Thủ Thiêm để khai thác hiệu quả quỹ đất theo mô hình TOD.
Theo quy hoạch, lõi ga Thủ Thiêm sẽ là trung tâm điều phối quần thể đô thị xung quanh, kết nối giao thông công cộng với thương mại, bán lẻ, bảo tàng nghệ thuật đương đại và các tiện ích đô thị.
TPHCM cũng tính toán tích hợp dịch vụ hàng không như check-in sớm, ký gửi hành lý đến sân bay, qua đó kéo dài thời gian lưu trú, mua sắm và chi tiêu của du khách.
TOD - “chìa khóa vàng” tái cấu trúc siêu đô thị
Ông Trương Trung Kiên - Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM, cho biết, việc vận hành tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) giống như tín hiệu khởi động cho quá trình tái cấu trúc đô thị toàn diện của Thành phố.
TPHCM đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 187km đường sắt đô thị vào năm 2030 và mở rộng lên 355km vào năm 2035, từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm. Trong chiến lược này, TOD được xác định là “chìa khóa vàng” với ba trụ cột quan trọng.
Thứ nhất, TOD là động lực kinh tế khi cho phép phát triển đô thị nén quanh các đầu mối giao thông, khai thác không gian ngầm và giá trị gia tăng từ quỹ đất quanh nhà ga để tái đầu tư hạ tầng.
Thứ hai, đây là giải pháp phát triển đô thị xanh với metro đóng vai trò “xương sống”, thúc đẩy mô hình ưu tiên đi bộ, kết nối đa phương thức và giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.
Thứ ba, TOD phải gắn với bản sắc đô thị. Việc quy hoạch không chỉ tập trung vào phát triển hiện đại mà còn cần bảo tồn không gian văn hóa, di sản và đặc trưng của đô thị phương Nam.
Từ cuối năm 2024, TPHCM được trao thêm nhiều cơ chế đặc thù để triển khai TOD.
Nghị quyết 188/2025/QH15 giúp rút ngắn thủ tục đầu tư đường sắt đô thị; HĐND TPHCM cũng thông qua quy hoạch các khu TOD, cho phép tăng mật độ xây dựng quanh nhà ga.
Đặc biệt, Nghị quyết 260/2025/QH15 cho phép TPHCM giữ lại 100% nguồn thu từ quỹ đất TOD và ứng vốn giải phóng mặt bằng quanh ga metro, biến TOD thành công cụ tài chính để đầu tư metro và tái thiết đô thị.
Cần tư duy quy hoạch tích hợp
TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, với siêu đô thị như TPHCM, giao thông công cộng là yêu cầu bắt buộc để giảm ùn tắc, ô nhiễm và nâng cao hiệu quả vận hành đô thị.
Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn hiện nay là tư duy quy hoạch tích hợp. “TOD đòi hỏi giao thông - đất đai - quy hoạch - xây dựng - thương mại - dịch vụ phải được thiết kế từ cùng một bản vẽ ngay từ đầu” - ông Sơn nhấn mạnh.
Đọc bản gốc tại đây
