Hạ đường huyết quá nhanh có thể làm nặng biến chứng đái tháo đường
Hạ đường huyết quá nhanh ở người đái tháo đường có đường huyết tăng kéo dài có thể khiến biến chứng mắt và thần kinh tạm thời diễn tiến nặng hơn.
Theo TS.BS Nguyễn Quang Bẩy - Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, kiểm soát đường huyết là nền tảng trong điều trị đái tháo đường, giúp giảm nguy cơ tổn thương mắt, thận, thần kinh và nhiều biến chứng nguy hiểm khác về lâu dài. Tuy nhiên, ít người biết rằng ở một số bệnh nhân có đường huyết tăng rất cao trong thời gian dài, việc hạ đường huyết quá nhanh lại có thể khiến một số biến chứng tạm thời trở nên nặng hơn.
Đây là hiện tượng "xấu đi sớm" đã được ghi nhận trong y văn hơn 40 năm qua. Dù nghe có vẻ nghịch lý, điều này không có nghĩa người bệnh nên trì hoãn điều trị, mà cần được kiểm soát đường huyết với tốc độ phù hợp và theo dõi chặt chẽ trong giai đoạn đầu.
Không phải tất cả bệnh nhân đái tháo đường đều gặp hiện tượng "xấu đi sớm". Nguy cơ thường tập trung ở những người có đường huyết tăng rất cao và kéo dài trước khi điều trị.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm HbA1c (xét nghiệm máu đo lượng đường) ban đầu rất cao, thời gian mắc bệnh lâu năm, đã có sẵn các biến chứng vi mạch như bệnh võng mạc, bệnh thần kinh hoặc bệnh thận.
Ngoài ra, việc hạ HbA1c quá nhanh được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Điều đáng lưu ý là không phải HbA1c thấp gây biến chứng, mà chính sự thay đổi đột ngột từ mức rất cao xuống gần bình thường mới làm tăng nguy cơ.
Hiện tượng này cũng có thể xảy ra khi kiểm soát đường huyết quá tích cực bằng thuốc, sau phẫu thuật giảm cân, ghép tụy hoặc các biện pháp làm đường huyết giảm nhanh. Điều này cho thấy nguyên nhân chủ yếu liên quan đến tốc độ cải thiện đường huyết chứ không phải do bản thân thuốc điều trị.
Theo TS.BS Nguyễn Quang Bẩy, đến nay, chưa có cơ chế duy nhất giải thích hiện tượng này. Giả thuyết được nhiều chuyên gia ủng hộ là "khủng hoảng năng lượng" của dây thần kinh. Khi đường huyết tăng cao kéo dài, dây thần kinh đã thích nghi với tình trạng thiếu oxy và giảm tưới máu. Nếu đường huyết hạ quá nhanh, nguồn năng lượng bị cắt đột ngột trong khi tuần hoàn chưa kịp phục hồi, khiến các sợi thần kinh dễ bị tổn thương, gây đau và rối loạn thần kinh. Một số giả thuyết khác cũng cho rằng tình trạng thiếu máu nuôi thần kinh, tái tạo sợi thần kinh và thay đổi áp lực thẩm thấu có thể góp phần làm bệnh võng mạc và thần kinh nặng hơn.
Hiện tượng này không phải lý do để trì hoãn kiểm soát đường huyết, bởi lợi ích lâu dài trong phòng ngừa biến chứng đã được chứng minh.
Đọc bản gốc tại đây
