Không còn mạnh ai nấy làm, vào hợp tác xã bà con cùng làm, cùng lời

Thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030, các hợp tác xã (HTX) đang khẳng định vai trò then chốt trong tổ chức sản xuất, liên kết chuỗi và chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng xanh, bền vững.

Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang, cho biết - vụ Hè Thu 2025, mô hình triển khai 50 ha tại HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thanh Xuân. Kết quả cho thấy chi phí sản xuất giảm hơn 3,26 triệu đồng/ha, hiệu quả kinh tế cao hơn 9,45 triệu đồng/ha. Tỷ suất lợi nhuận đạt 130,3%, tăng thêm 44,9% so với ngoài mô hình. Đặc biệt, 100% diện tích thực hiện đều áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ gieo sạ, chăm sóc đến thu hoạch. "Quan trọng nhất là bà con được hướng dẫn làm đúng quy trình, cùng một phương pháp, thay vì mạnh ai nấy làm như trước", ông Dũng nhấn mạnh.

Tại Cần Thơ, nhiều HTX cũng đang trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới sản xuất. Điển hình là HTX Nông nghiệp Nghĩa Thắng ở phường Mỹ Xuyên với mô hình sản xuất lúa theo hướng thân thiện môi trường. Vụ này, bà con gieo trồng chủ yếu giống ST25 cấp xác nhận và áp dụng quy trình tưới "ướt, khô xen kẽ" phù hợp từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa.

Theo ông Hứa Thành Nghĩa, Giám đốc HTX, nhờ giảm lượng phân bón và thuốc BVTV từ 20 - 30%, chi phí canh tác giảm đáng kể mà năng suất vẫn đạt 6 - 7 tấn/ha, có nơi trên 7,5 tấn/ha. Lợi nhuận bình quân của nông dân đạt 50 - 55 triệu đồng/ha/vụ.

"Giá lúa có thể biến động, nhưng nhờ kiểm soát tốt chi phí và có liên kết tiêu thụ chặt chẽ giữa HTX và doanh nghiệp nên bà con không còn lo bị ép giá hay phụ thuộc thị trường", ông Nghĩa nói.

Tại hội thảo giải pháp nâng cao chuỗi giá trị lúa gạo và bảo vệ môi trường, ông Nguyễn Văn Sử, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Cần Thơ, Chủ tịch Hội Nông dân TP Cần Thơ, cho biết đến giữa năm 2025 TP đã triển khai hơn 104.000 ha sản xuất theo mô hình lúa chất lượng cao, với 191 tổ hợp tác và HTX tham gia. Kết quả năng suất tăng từ 0,3 - 0,7 tấn/ha; giảm 40 - 50% lượng giống, giảm trên 30% lượng phân đạm, giảm 2-3 lần phun thuốc BVTV, lợi nhuận tăng ít nhất 20%, khí phát thải giảm từ 2-12 tấn CO2/ha so với sản xuất thông thường.

Ông Sử cho biết, nhiều HTX và tổ hợp tác đã chủ động áp dụng quy trình sản xuất lúa phát thải thấp. Việc ghi chép sản xuất bằng sổ tay điện tử ngày càng phổ biến, giúp nông dân chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị, đáp ứng yêu cầu thị trường xanh và bền vững.

Tuy vậy, theo ông Sử, việc triển khai Đề án vẫn còn nhiều trở ngại. Dù số HTX tham gia tăng nhưng mô hình liên kết chuỗi ổn định còn ít, diện tích sản xuất tập trung đủ lớn để áp dụng quy trình chất lượng cao chưa nhiều. Liên kết tiêu thụ giữa doanh nghiệp và nông dân chưa thật bền vững. Năng lực quản trị HTX và trình độ kỹ thuật của nông dân còn hạn chế, một bộ phận vẫn quen tập quán canh tác cũ, nên hiệu quả chuyển đổi chưa đồng đều.

Ông Sử cho rằng, HTX phải là trung tâm điều phối còn doanh nghiệp giữ vai trò hạt nhân bao tiêu và dẫn dắt thị trường. Do đó, Hội Nông dân TP Cần Thơ sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ phát triển HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị và vùng nguyên liệu; đồng thời thúc đẩy xây dựng thương hiệu gạo Cần Thơ theo hướng nông nghiệp bền vững, kinh tế xanh và thích ứng biến đổi khí hậu.

Đọc bản gốc tại đây