Kinh phí thực hiện sáp nhập, đổi tên đơn vị hành chính

Ngân sách nhà nước bố trí kinh phí thực hiện việc sáp nhập đơn vị hành chính

Sau 1 năm vận hành chính quyền 3 cấp, một trong những kết quả rõ nét là tổ chức bộ máy hành chính nhà nước được tinh gọn mạnh mẽ.

Sau sắp xếp, hiện cả nước hiện có 34 đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp tỉnh, gồm 28 tỉnh, 6 thành phố; 3.321 ĐVHC cấp xã gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu; đồng thời kết thúc hoạt động của 696 cấp huyện.

Hệ thống cơ quan chuyên môn thuộc UBND các cấp cũng được sắp xếp lại với 467 cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và 10.066 phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã.

Qua thống kê, hiện còn 705 ĐVHC cấp xã chưa đạt đủ tiêu chuẩn. Trong đó, 17 đơn vị chưa đạt cả 2 tiêu chuẩn diện tích tự nhiên và quy mô dân số, 529 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn diện tích và còn 159 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn dân số.

Theo quy định hiện hành, tiêu chuẩn của ĐVHC được thực hiện theo Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 1.1.2026.

Điều 11 của Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 đã quy định kinh phí thực hiện việc thành lập, giải thể, nhập, chia ĐVHC, điều chỉnh địa giới ĐVHC, đổi tên ĐVHC.

Theo đó, ngân sách nhà nước bố trí kinh phí thực hiện việc thành lập, giải thể, nhập, chia ĐVHC, điều chỉnh địa giới ĐVHC, đổi tên ĐVHC theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và phân cấp ngân sách nhà nước hiện hành.

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ đề án của UBND cấp tỉnh, Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tổ chức thẩm định hồ sơ đề án thành lập, giải thể, nhập, chia ĐVHC, điều chỉnh địa giới ĐVHC, đổi tên ĐVHC.

Việc thẩm định được thực hiện trên cơ sở hồ sơ đề án do UBND cấp tỉnh xây dựng và gửi thẩm định theo quy định tại khoản 2 Điều 10 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết này.

Căn cứ vào yêu cầu thực tiễn, Bộ Nội vụ xem xét, quyết định việc tổ chức khảo sát phục vụ thẩm định đề án.

Đề án thành lập, giải thể, nhập, chia ĐVHC, điều chỉnh địa giới ĐVHC, đổi tên ĐVHC được Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội thẩm tra trước khi trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Không phải cứ chưa đạt tiêu chuẩn là sẽ sáp nhập

Mặc dù quy định khá cụ thể các tiêu chuẩn của xã, phường, Nghị quyết 112 không đồng nghĩa với việc mọi đơn vị chưa đáp ứng các tiêu chí đều phải sáp nhập ngay.

Nghị quyết quy định rõ các ĐVHC được hình thành trước ngày 1.1.2026 không phải đánh giá lại theo các tiêu chuẩn quy định tại Chương I của nghị quyết.

Bên cạnh đó, trong những trường hợp nhằm đáp ứng yêu cầu đặc biệt về quản lý lãnh thổ, bảo vệ chủ quyền quốc gia hoặc phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực liên kết với các trung tâm kinh tế lớn theo định hướng của cấp có thẩm quyền, ĐVHC vẫn có thể được thành lập, nhập, chia hoặc điều chỉnh địa giới mà không áp dụng các tiêu chuẩn thông thường.

Điều này cho thấy các tiêu chuẩn về dân số, diện tích hay trình độ phát triển là căn cứ quan trọng, song việc sắp xếp ĐVHC vẫn được xem xét trong tổng thể các yêu cầu về quản lý, phát triển và đặc thù của từng địa phương.

Như vậy, việc nghiên cứu tiếp tục sắp xếp 705 xã, phường chưa đáp ứng tiêu chuẩn sẽ phải được thực hiện trên cơ sở hệ thống tiêu chuẩn hiện hành, đồng thời tuân thủ đầy đủ quy trình lập đề án, thẩm định và quyết định theo quy định của pháp luật.

Đọc bản gốc tại đây