Lao động 35-45 tuổi đối mặt với nguy cơ thiếu việc làm

Theo Bản tin cập nhật thị trường lao động Việt Nam quý II/2026 được Bộ Nội vụcông bố, lực lượng lao động cả nước trong quý I/2026 đạt 53,6 triệu người. Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 1,06 triệu người, giảm 5.500 người so với quý IV/2025 nhưng tăng 21.800 người so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, cả nước có 761.500 người trong độ tuổi lao động thiếu việc làm. Đây là nhóm vẫn có việc làm nhưng thời gian làm việc thấp hơn mức bình thường và có nhu cầu làm thêm song không tìm được việc phù hợp.

Ở góc độ nhu cầu tuyển dụng, áp lực tìm việc cũng đang nghiêng về nhóm lao động trung niên. Trong quý I/2026, lao động từ 30-39 tuổi chiếm 45,4% tổng số người tìm việc, cao nhất trong các nhóm tuổi, trong khi nhóm 20-29 tuổi chiếm 37,1%.

Trong khi đó, Báo cáo thị trường tuyển dụng 2025-2026 của TopCV cho thấy, cứ 10 lao động thuộc thế hệ Gen X (sinh trước 1980) thì có gần 2 người bị cắt giảm việc làm.

Theo báo cáo, nhiều doanh nghiệp đang tái cấu trúc, tinh gọn bộ máy, giảm các vị trí có chi phí nhân sự cao hoặc không còn phù hợp với mô hình kinh doanh mới.

Đánh giá về thực trạng trên, bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội (Bộ Nội vụ) - cho rằng phía sau con số hơn 761.500 người thiếu việc làm không đơn thuần là biến động cung - cầu lao động mà còn phản ánh quá trình "thanh lọc" ở các ngành nghề truyền thống.

Theo bà Hương, nhóm lao động 35-45 tuổi là nhóm chịu nhiều tác động nhất.

Bà Hương gọi đây là nhóm lao động "kẹt giữa dòng" khi vừa phải gánh vác trách nhiệm gia đình, vừa đối mặt với áp lực thích ứng công nghệ.

"Họ là những người có gánh nặng gia đình lớn nhất nhưng cũng có độ trễ lớn nhất về kỹ năng số. Mức lương theo thâm niên cao trong khi năng suất lao động ngày càng chịu sức ép cạnh tranh từ lao động trẻ và sự chính xác của máy móc, AI. Nếu phải cắt giảm nhân sự, doanh nghiệp thường nghĩ đến họ đầu tiên", bà Hương phân tích.

Theo bà, khác với thất nghiệp hoàn toàn, thiếu việc làm khiến người lao động vẫn có thu nhập nhưng không đủ thời gian làm việc để bảo đảm cuộc sống, trong khi cơ hội tìm thêm việc làm ngày càng hạn chế.

Ở góc độ tâm lý lao động, TS. Nguyễn Thụy Vũ - Viện Đào tạo và Nâng cao TPHCM (IFP) cho rằng sau 15-20 năm làm việc, nhiều người bắt đầu nhìn lại giá trị nghề nghiệp và mong muốn tìm một môi trường phù hợp hơn với bản thân.

Theo bà Vũ, thay vì chỉ theo đuổi chức danh hay mức lương, nhiều người hiện ưu tiên sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, sức khỏe tinh thần, thời gian dành cho gia đình cũng như quyền chủ động trong công việc.

Không ít người sẵn sàng rời vị trí quản lý hoặc công việc ổn định để chuyển sang môi trường linh hoạt hơn, nơi họ có thể phát huy kinh nghiệm, kiểm soát thời gian và khẳng định giá trị cá nhân.

Bà cũng cho rằng trước áp lực AI và quá trình tự động hóa, nhiều lao động 35-45 tuổi lựa chọn chủ động tìm "bến đỗ" mới trước khi rơi vào nguy cơ bị đào thải. Họ có xu hướng chuyển sang các vị trí chuyên gia, tư vấn hoặc mô hình làm việc linh hoạt, đồng thời thận trọng hơn khi lựa chọn doanh nghiệp.

"Theo tôi, lao động 35-45 tuổi hiện không còn tìm một công việc để thử sức mà tìm một nơi để gắn bó lâu dài. Họ ưu tiên những doanh nghiệp minh bạch, có nền tảng tài chính vững, coi trọng kinh nghiệm và tạo được môi trường làm việc cân bằng", TS Nguyễn Thụy Vũ nói.

Đọc bản gốc tại đây