Lao động làm đủ nghề vẫn chật vật mưu sinh ở nông thôn

Những phận đời theo mùa vụ

Đã ngoài 55 tuổi, nhưng hơn nửa cuộc đời bà Lâm Thị Hân, ở xã Tài Văn (TP Cần Thơ), vẫn gắn với những công việc làm thuê, làm mướn. Hơn 20 năm trước, gia đình bà sống cạnh lâm trường Mỹ Phước (thuộc xã Mỹ Phước), quanh năm theo nghề đốn tràm thuê.

“Công việc nặng nhọc nhưng tiền công cũng chỉ vừa đủ ăn. Có lúc thiếu trước hụt sau, lo từng bữa”, bà Hân nhớ lại.

Vì hoàn cảnh khó khăn, 4 người con của bà đều phải nghỉ học sớm, chưa ai học hết bậc tiểu học.

Khoảng 3 năm trở lại đây, sau nhiều năm chắt chiu dành dụm, với sự giúp sức của 4 người con, bà mới mua được một mảnh đất nhỏ ở xã Tài Văn để về lập nghiệp. Tuy vậy, với chỉ khoảng 3 công đất trồng lúa mỗi năm cũng chỉ được chục triệu đồng lợi nhuận.

Những tháng còn lại, bà Hân lại tất bật làm đủ các công việc để mưu sinh. Vào mùa dặm lúa vợ chồng bà nhận cấy thuê, mỗi ngày cũng kiếm được khoảng 300.000 đồng. Tuy nhiên, công việc này chỉ kéo dài chừng nửa tháng đến một tháng trong mỗi vụ.

“Ngày nào có việc thì còn có tiền. Hết mùa thì phải đi kiếm việc khác. Khi thì giăng lưới bắt cá, lúc thì mò ốc ngoài đồng”, bà Hân nói.

Đêm xuống, chồng bà lại ra đồng đặt bẫy bắt chuột, đặt ếch. Nếu gặp hôm trúng, mỗi đêm cũng kiếm được hơn trăm nghìn đồng để trang trải sinh hoạt trong gia đình.

Hiện khu vực đã xong mùa vụ, ông bà lại đi mò ốc bán. Hôm nào ốc nhiều thì có thu nhập khoảng 300.000 - 500.000 đồng (khoảng 2 - 3 ngày mới bán) nhưng phải bì bõm cả ngày dưới nước, ăn cơm ngoài đồng xa đến chiều tối mới về nhà. Hôm thất thì chỉ được vài chục nghìn đồng.

Cuộc sống của các con bà Hân cũng không mấy khấm khá. Vợ chồng người con gái thứ 3 hiện sinh sống ở xã Thạnh Thới An (TP Cần Thơ) cũng gắn với những công việc mùa vụ như vậy. Ngoài 30 tuổi, đã lập gia đình và có hai con nhỏ nhưng vợ chồng vẫn không có đất sản xuất.

Trước đây, hai vợ chồng từng lên Bình Dương làm công nhân. Tuy nhiên, sau một thời gian, họ quyết định trở về quê để gần con và lo chuyện học hành cho các cháu. Ở quê, vợ chồng ai thuê gì làm nấy. Khi thì đi theo các nhóm nhân công cắt lúa thuê, khi lại cấy lúa vào mùa vụ, có khi phụ bán trái cây cho các vựa gần nhà. Ban đêm, thì tranh thủ ra đồng bắt chuột.

“Mỗi đêm nếu trúng thì cũng kiếm được vài trăm nghìn đồng. Nhưng mấy việc này đều theo mùa. Hết vụ thì cũng phải tìm việc khác”, con bà Hân chia sẻ.

Không chỉ riêng gia đình bà Hân mà ở nhiều vùng nông thôn Cần Thơ hiện nay, không ít lao động sống bằng những công việc thời vụ như vậy.

Điển hình như em Thạch Khang (20 tuổi, xã Thới An Hội) cho biết, vào mỗi vụ thu hoạch lúa, em theo máy đi cắt lúa thuê. Đến mùa vú sữa thì đi thu hoạch, đóng gói.

“Vào mùa vú sữa, mỗi ngày em được khoảng 300.000 đồng. Vụ kéo dài hơn 3 tháng, sau đó lại phải tìm việc khác. Có lúc không có việc thì coi như thất nghiệp tạm thời”, Khang nói.

Thực tế này phản ánh vòng luẩn quẩn của nhiều lao động nông thôn: thiếu đất sản xuất – ít cơ hội việc làm ổn định – thu nhập phụ thuộc vào mùa vụ. Dù làm lụng quanh năm nhưng cuộc sống vẫn chỉ đủ trang trải sinh hoạt hằng ngày.

Khi sinh kế được tiếp sức

Trong bối cảnh việc làm bấp bênh, nhiều mô hình hợp tác xã và tổ chức sản xuất tập thể đang dần trở thành điểm tựa giúp lao động nông thôn có thêm cơ hội việc làm.

Tham gia HTX Nông nghiệp Tín Phát từ năm 2015, anh Trần Thanh Vũ, ở xã Kế Sách (TP Cần Thơ), cho biết trước đây anh chủ yếu làm ruộng và đi làm thuê lặt vặt nên thu nhập rất bấp bênh. Gia đình có 5 người, 3 con đang đi học nhưng anh chỉ có 2 công lúa.

“Trước khi vô HTX, rảnh là phải đi kiếm việc ngoài, có khi cả tháng không có việc. Giờ tham gia HTX thì tới vụ có việc bốc vác, giao phân, giao lúa giống. Mỗi vụ khoảng một tháng, thu nhập 9–10 triệu đồng, cũng đỡ hơn trước nhiều”, anh Vũ chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Văn Đậm – Giám đốc HTX Nông nghiệp Tín Phát, hiện HTX sử dụng thường xuyên khoảng 20–25 lao động nam làm các công việc bốc vác, vận chuyển, thu hoạch và khoảng 20–22 lao động nữ làm cấy, dặm, gom lúa trong kho. Thu nhập bình quân của lao động nữ khoảng 8–10 triệu đồng/tháng, còn lao động nam khoảng 10–12 triệu đồng/tháng.

“Dù chưa thể đảm bảo việc làm quanh năm cho tất cả lao động, nhưng HTX cố gắng xoay vòng công việc để bà con có thêm thu nhập ngoài ruộng lúa”, ông Đậm cho biết.

Bên cạnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ sinh kế cũng đang được triển khai nhằm giúp người dân nông thôn ổn định cuộc sống. Đáng chú ý là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với nhiều chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo sinh kế và giảm nghèo bền vững.

Ông Thạch Thường, ở phường Ngã Năm (TP Cần Thơ), cho biết trước đây vợ chồng từng lên Bình Dương làm công nhân. Sau giai đoạn dịch COVID-19, họ trở về quê làm thuê đủ nghề nhưng gặp nhiều khó khăn do không có phương tiện đi lại. Được hỗ trợ 10 triệu đồng chuyển đổi ngành nghề, ông mua xe máy để vừa đi lại, vừa chở trái cây đi bán, thu nhập mỗi tháng cũng được khoảng 7 – 8 triệu đồng.

Theo ông Nguyễn Minh Chí – Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Châu (TP Cần Thơ), nhờ triển khai nhiều chính sách hỗ trợ việc làm và sinh kế, đời sống của người dân, đặc biệt là đồng bào Khmer tại địa phương đã được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo của phường giảm mạnh. Hiện toàn phường còn 129 hộ nghèo, giảm 136 hộ so với năm 2024.

Đọc bản gốc tại đây