Lương hưu tăng cao hơn chỉ số giá tiêu dùng suốt nhiều năm

Báo cáo Tổng kết thi hành pháp luật về điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH), trợ cấp hàng tháng của Bộ Nội vụ cho thấy Luật BHXH quy định lương hưu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng (CPI), phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và quỹ BHXH.

Tuy nhiên, giai đoạn 2016 - 2025, mức điều chỉnh lương hưu luôn cao hơn đáng kể so với mức tăng của CPI và vượt lãi suất đầu tư quỹ BHXH.

Chẳng hạn, năm 2022, lãi suất đầu tư quỹ BHXH là 4,19%, mức tăng CPI là 2,59% nhưng mức tăng lương hưu là 7,4%; năm 2023, lãi suất đầu tư quỹ BHXH là 4,36%, mức tăng CPI là 3,25%, lương hưu tăng 12,5 và 20,8% (tùy đối tượng).

Lần tăng lương hưu gần đây nhất là vào ngày 1.7.2024 với mức tăng 15% so với mức hưởng tháng 6.2024. Theo báo cáo của cơ quan BHXH, thời điểm đó đã có hơn 3,12 triệu người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng được điều chỉnh tăng thêm 15%.

Kinh phí tăng thêm trong 6 tháng cuối năm 2024 để điều chỉnh theo mức tăng trên là 16.786 tỉ đồng, trong đó, kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước đảm bảo tăng thêm 3.597 tỉ đồng, kinh phí từ nguồn quỹ BHXH đảm bảo tăng thêm 13.189 tỉ đồng.

Mức tăng 15% trong năm 2024 là mức tăng gần như cao nhất trong 10 năm qua (giai đoạn 2016-2025). Với việc thực hiện điều chỉnh tăng ở mức khá cao như trên đã giúp nâng cao mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng; góp phần ổn định, nâng cao cuộc sống của người đang hưởng chế độ BHXH.

Tính cả giai đoạn 2016-2025, tổng mức tăng lương hưu là 71,09%, trong khi tổng mức tăng của CPI là 34,85%; tổng lãi suất đầu tư quỹ BHXH là 67,28%.

Bộ Nội vụ đánh giá việc tăng lương hưu ở mức cao thời gian qua không chỉ không đảm bảo nguyên tắc "đóng - hưởng" của chính sách mà còn ảnh hưởng đến khả năng đảm bảo cân đối quỹ BHXH trong dài hạn, nhất là khi kết hợp cùng với tác động của việc già hóa dân số khiến số người nghỉ hưu đang có xu hướng gia tăng hằng năm.

Bộ Nội vụ đang đề xuất điều chỉnh tăng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng thêm 8% từ ngày 1.7.2026.

Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH (Bộ Nội vụ) Nguyễn Minh Huân đồng tình với phương án tăng lương hưu đồng đều 8%. Ông cho rằng, điều này đảm bảo nguyên tắc đóng - hưởng. Đồng thời cũng phù hợp tình hình phát triển kinh tế, đất nước.

"Hiện nay lạm phát tăng, giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu tăng theo, vì thế việc tăng lương hưu là cần thiết và cần được thực hiện sớm để cải thiện cuộc sống cho người về hưu. Tôi cho rằng phương án tăng lương hưu 8% như đối tượng công chức, viên chức đang đi làm là phù hợp" - ông Huân nêu ý kiến.

Trong khi đó, PGS.TS Trần Văn Trung - Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh lại đưa quan điểm, thực tiễn ở Việt Nam hiện nay, đang đặt trong bối cảnh áp lực già hóa dân số, cân đối quỹ và ngân sách, không có một “cú tăng” đơn lẻ nào vừa đảm bảo an sinh vừa bền vững. Phương án tối ưu là một gói chính sách, trong đó cách điều chỉnh lương hưu chỉ là một thành phần.

Ông đề xuất cơ chế điều chỉnh lương hưu theo hướng kết hợp giữa chỉ số hóa theo lạm phát và hỗ trợ có mục tiêu đối với nhóm thu nhập thấp, đồng thời đi kèm với cải cách tham số và phát triển hệ thống hưu trí đa tầng. Cách tiếp cận này cho phép cân bằng đồng thời giữa tính đầy đủ của phúc lợi và tính bền vững tài chính trong dài hạn.

Đọc bản gốc tại đây