Nhiều góp ý về hình thức chi trả, thu hồi lương hưu

Trong dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi, bổ sung) mới nhất, Điều 93 về hình thức chi trả lương hưu và chế độ bảo hiểm xã hội được đề xuất như sau:

Thông qua tài khoản của người thụ hưởng.

Trực tiếp từ cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan bảo hiểm xã hội ủy quyền.

Thông qua người sử dụng lao động.

Chính phủ quy định chi tiết khoản 1 Điều này.

Theo cơ quan soạn thảo là Bộ Nội vụ, dự thảo sửa đổi quy định theo hướng chi trả thông qua tài khoản của người thụ hưởng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập và hoạt động tại Việt Nam.

Góp ý đối với nội dung này, Bộ Tài chính đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm phối hợp của tổ chức tín dụng trong việc xử lý các khoản chi bảo hiểm xã hội không đúng quy định.

Theo đó, tổ chức tín dụng nơi người hưởng mở tài khoản có trách nhiệm phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan bảo hiểm xã hội ủy quyền chi trả trong việc xác minh thông tin tài khoản và xử lý các khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp được xác định phải hoàn trả theo quy định của pháp luật còn tồn trên tài khoản của người hưởng.

Bộ Tài chính cho biết, khoản 1 Điều 93 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã quy định việc chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản của người thụ hưởng.

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa có cơ chế phối hợp giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, tổ chức dịch vụ được ủy quyền chi trả và tổ chức tín dụng trong việc xác minh, xử lý các khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp đã chi trả nhưng thuộc diện phải hoàn trả và còn tồn trên tài khoản của người hưởng.

Theo Bộ Tài chính, thực tế phát sinh nhiều trường hợp người hưởng đã chết, không còn đủ điều kiện hưởng hoặc bị chấm dứt quyền hưởng theo quy định của pháp luật.

Đối với các khoản tiền phải hoàn trả nhưng vẫn còn trên tài khoản của người hưởng, việc xác minh và xử lý còn gặp nhiều khó khăn do chưa có cơ sở pháp lý quy định trách nhiệm phối hợp của tổ chức tín dụng.

Bộ Tài chính cũng cho rằng, trong bối cảnh đẩy mạnh chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp qua tài khoản cá nhân và thực hiện chủ trương thanh toán không dùng tiền mặt, việc bổ sung quy định này là cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động phối hợp giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, tổ chức dịch vụ được ủy quyền chi trả và tổ chức tín dụng trong việc xác minh, xử lý các khoản chi trả thuộc diện phải hoàn trả theo quy định của pháp luật, góp phần bảo đảm an toàn quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý quỹ.

Về góp ý này, Bộ Nội vụ cho biết không tiếp thu. Theo Bộ Nội vụ, dự thảo Luật không quy định các nội dung về trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan; việc thực hiện phải bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về ngoại hối, Luật Các tổ chức tín dụng và các quy định pháp luật khác có liên quan.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh và Sở Nội vụ tỉnh Lào Cai cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định cho phép cơ quan bảo hiểm xã hội được khấu trừ số tiền lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội đã chi trả sai vào các kỳ chi trả tiếp theo đối với người đang hưởng; đồng thời bổ sung quy định về xử lý, thu hồi các khoản đã chi trả sai trong trường hợp người hưởng đã chết.

Theo các đơn vị này, thực tiễn phát sinh các trường hợp chi trả sai chế độ nhưng việc thu hồi còn gặp khó khăn, vướng mắc do chưa có cơ chế pháp lý đầy đủ.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cho biết không tiếp thu đề xuất này. Theo Bộ Nội vụ, nội dung cho phép cơ quan bảo hiểm xã hội được khấu trừ số tiền lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội đã chi trả sai vào các kỳ chi trả tiếp theo và quy định về xử lý, thu hồi các khoản đã chi trả sai trong trường hợp người hưởng đã chết liên quan đến cơ chế tổ chức thực hiện và xử lý thu hồi các khoản chi trả không đúng quy định, không thuộc phạm vi sửa đổi, bổ sung chính sách về bảo hiểm xã hội tự nguyện của dự thảo Luật.

Bộ Nội vụ cũng cho rằng, việc trao thẩm quyền cho cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện khấu trừ vào khoản tiền đang hưởng sẽ làm phát sinh cơ chế tác động trực tiếp đến quyền tài sản của người hưởng.

Đối với trường hợp người hưởng đã chết, việc thu hồi các khoản đã chi trả còn liên quan đến việc xác định nghĩa vụ tài sản của người chết, phạm vi trách nhiệm của người thừa kế và xử lý di sản theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Vì vậy, nội dung này cần được nghiên cứu, đánh giá tác động đầy đủ và rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các quy định của pháp luật có liên quan trước khi xem xét bổ sung vào Luật.

Xem bản gốc tại đây.