Quần thể Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa thế giới

Ngày 27.3.2026, tỉnh Bắc Ninh tổ chức Lễ đón nhận bằng của UNESCO ghi danh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Nổi bật trong sự kiện là hoạt động công bố quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới, đồng thời khai mạc Festival “Về miền di sản 2026”. Đây là dịp quan trọng để quảng bá, lan tỏa mạnh mẽ các giá trị văn hóa đặc sắc của Việt Nam đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Hành trình 13 năm vươn tầm di sản thế giới

Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là di sản thế giới thứ 9 và là di sản liên tỉnh thứ 2 của Việt Nam, tiếp nối thành công của vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà. Không gian di sản dạng chuỗi liên hoàn này có tổng diện tích 525,75ha, bao bọc bởi vùng đệm rộng 4.380,19ha. Quần thể bao gồm 12 cụm di tích được chắt lọc khắt khe từ hàng trăm danh thắng thuộc 6 khu di tích quốc gia đặc biệt. Các di tích này phân bố trên địa bàn 3 tỉnh Quảng Ninh, Bắc Giang (nay là Bắc Ninh) và Hải Dương (nay là TP Hải Phòng), vắt ngang qua dãy núi Yên Tử hùng vĩ.

Để đạt được sự vinh danh từ UNESCO, các địa phương đã trải qua một hành trình bền bỉ kéo dài suốt 13 năm. Các cơ quan chuyên môn đã xây dựng khối lượng hồ sơ khoa học đồ sộ với hàng nghìn trang tài liệu, tổ chức hàng trăm cuộc hội thảo và tọa đàm học thuật từ quy mô trong nước đến quốc tế. Nỗ lực này nhằm chứng minh các giá trị lịch sử, văn hóa và tôn giáo đặc sắc, gắn liền với địa hình phức hợp của hệ thống đồi núi, sông suối trải dài.

Ngày 12.7.2025, tại kỳ họp lần thứ 47, Ủy ban Di sản thế giới UNESCO chính thức công nhận quần thể này là Di sản Văn hóa thế giới. Sau đó, tỉnh Quảng Ninh tổ chức Lễ công bố giá trị nổi bật toàn cầu vào ngày 17.8.2025 và chính thức đón nhận Bằng ghi danh vào ngày 20.12.2025. Sự kiện ngày 27.3.2026 do tỉnh Bắc Ninh tổ chức tiếp tục nối dài chuỗi hoạt động vinh danh chặng đường đầy quyết tâm này.

Giá trị nổi bật toàn cầu và sức sống bền vững

Theo các chuyên gia, giá trị toàn cầu của quần thể nằm ở sự gắn kết hữu cơ giữa ba yếu tố: cảnh quan thiên nhiên, niềm tin tôn giáo và sức mạnh chính trị. Hệ thống di tích phản ánh trọn vẹn tiến trình từ khai sáng tại Yên Tử, truyền bá qua Vĩnh Nghiêm đến phục hưng ở Côn Sơn - Kiếp Bạc của dòng thiền do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập từ thế kỷ XIII.

Phật giáo Trúc Lâm không chỉ củng cố sức mạnh quốc gia, đảm bảo hòa bình khu vực mà còn vươn tầm thế giới. Theo hồ sơ di sản, hiện có khoảng 30 triệu tín đồ, 50.000 tăng ni và hơn 15.000 ngôi chùa Trúc Lâm đang hoạt động tại hơn 30 quốc gia. Đồng thời, sự hiểu biết và tôn trọng thiên nhiên của người Việt cổ tại Yên Tử cũng trở thành minh chứng điển hình về sự tương tác hài hòa giữa con người và môi trường.

Trong chuỗi sự kiện vinh danh, ban tổ chức dự kiến thực hiện hoạt động hành hương về chốn tổ Vĩnh Nghiêm. Buổi lễ sẽ tái hiện các nghi thức truyền thống như dâng hương tưởng niệm Trúc Lâm Tam Tổ, rước Phật, rước tổ và cầu quốc thái dân an. Trải qua hàng trăm năm, tinh thần của các lễ hội và thực hành tôn giáo này vẫn vẹn nguyên ý nghĩa cốt lõi. Triết lý tâm linh đề cao sự tự giác, lòng nhân ái và lối sống hài hòa với thiên nhiên tiếp tục khẳng định sức sống mãnh liệt trong tâm trí người Việt.

Đọc bản gốc tại đây