Quốc hội bàn việc mở rộng phạm vi Nhà nước phải bồi thường

Đề xuất áp dụng quy định bồi thường theo luật khác

Sáng 3.8, tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 35 điều, bãi bỏ 2 điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành.

Dự thảo luật kế thừa quy định “Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này”, đồng thời bổ sung quy định “Trường hợp luật khác quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước áp dụng theo luật đó”.

Việc này nhằm khắc phục mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu thống nhất của hệ thống pháp luật, tăng tính linh hoạt trong hoạt động lập pháp, bảo đảm kịp thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn và hạn chế phải sửa đổi Luật khi các luật khác quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Tuy nhiên, do còn ý kiến khác nhau nên Chính phủ trình Quốc hội 2 phương án:

Phương án 1, bổ sung quy định “Trường hợp luật khác quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước áp dụng theo luật đó”.

Phương án 2, giữ như quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành, chỉ quy định “Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này”.

Dự thảo cũng sửa đổi theo hướng người bị thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự có quyền yêu cầu cơ quan quản lý người thi hành công vụ giải quyết yêu cầu bồi thường hoặc khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bồi thường theo thủ tục tố tụng dân sự hoặc kết hợp giải quyết yêu cầu bồi thường trong quá trình tố tụng hình sự, tố tụng hành chính tại Tòa án nhằm bảo đảm tương đồng, thống nhất với việc giải quyết bồi thường trong lĩnh vực khác.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung các quy định nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong việc giải quyết yêu cầu bồi thường, bổ sung quy định việc ban hành quyết định giải quyết bồi thường trong trường hợp thương lượng không thành; đồng thời, tăng thời hiệu khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bồi thường.

Dự thảo cũng quy định theo hướng cơ quan giải quyết bồi thường ở cấp nào thì ngân sách cấp đó cấp kinh phí; quy định về kinh phí cho công tác quản lý nhà nước về công tác bồi thường nhà nước.

Cùng với đó, dự thảo Luật bổ sung quy định miễn trách nhiệm hoàn trả trong một số trường hợp cụ thể như: Lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo; lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn,...

Còn nhiều ý kiến về mở rộng phạm vi bồi thường trong quản lý thuế

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban tán thành với phương án 2 do nguyên tắc này đã được quy định và thực hiện nhất quán từ khi ban hành Luật đến nay. Đây cũng là căn cứ quan trọng để xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường nhà nước, cần quy định tập trung trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để bảo đảm minh bạch, khả thi, tránh tình trạng mở rộng không có căn cứ phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các luật khác.

Bên cạnh đó, một số ý kiến trong UBPLTP và một số cơ quan của Quốc hội tán thành với Phương án 1 vì cho rằng, các quy định này sẽ bảo đảm tính ổn định của Luật, khắc phục tình trạng phải sửa đổi khi luật chuyên ngành quy định các trường hợp mới về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước,...

Đối với lĩnh vực quản lý thuế, nhiều ý kiến trong Ủy ban đề nghị giữ quy định như hiện hành vì dự thảo không quy định cụ thể các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước mà dẫn chiếu trở lại Luật Quản lý thuế làm mở rộng phạm vi bồi thường từ 4 nhóm hành vi lên hơn 10 nhóm hành vi. Điều này dẫn tới việc thay đổi chính sách lớn, tác động đối với ngân sách nhà nước, nguồn nhân lực và hiệu quả quản lý thuế mới cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng.

Bộ Tài chính cũng nhiều lần đề nghị giữ quy định này vì việc chỉ dẫn chiếu chung đến Luật Quản lý thuế, chưa quy định rõ hành vi cụ thể, có thể dẫn đến cách hiểu, cách vận dụng không rõ và không thống nhất trong thực tế.

Ở chiều ngược lại, một số ý kiến trong UBPLTP tán thành với quy định của dự thảo Luật vì Luật Quản lý thuế đã mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo hướng không giới hạn trong một nhóm hành vi cụ thể nào.

Như vậy, dự thảo Luật lần này sửa đổi khoản 9 Điều 17 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành theo hướng dẫn chiếu đến Luật Quản lý thuế nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Luật Quản lý thuế.

Đọc bản gốc tại đây