Thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa: Từ lý tưởng chính trị đến mô hình ở cơ sở
Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định con đường phát triển của dân tộc là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội (CNXH). Đây không chỉ là sự lựa chọn mang tính lý tưởng chính trị, mà còn là kết quả của quá trình tìm tòi, khảo nghiệm thực tiễn và tổng kết lịch sử dân tộc dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
Yêu cầu tất yếu từ thực tiễn quản trị hiện đại
Sau gần một thế kỷ dưới sự lãnh đạo của Đảng, đặc biệt qua 40 năm đổi mới, nhận thức lý luận về mô hình CNXH Việt Nam ngày càng được bổ sung, hoàn thiện, với trọng tâm là lấy con người, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân làm trung tâm của phát triển. Việt Nam đã từng bước xác lập và kiên định đi theo mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa (XHCN) thông qua các văn kiện của Đảng.
Trong tổng thể đó, xã, phường - cấp chính quyền gần dân nhất - cần trở thành không gian trực tiếp hiện thực hóa các giá trị, nguyên lý của CNXH từ tầm nhìn chiến lược thành những kết quả cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân. Việc xây dựng xã, phường XHCN cũng là yêu cầu tất yếu từ thực tiễn quản trị hiện đại, khi cấp cơ sở không chỉ thực hiện chức năng quản lý hành chính mà còn phải chuyển mạnh sang quản trị phát triển cộng đồng, phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
PGS.TS Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) - cho rằng, việc nghiên cứu, thí điểm xây dựng mô hình xã, phường XHCN ở thời điểm hiện nay là hoàn toàn chín muồi cả về lý luận, thực tiễn lẫn điều kiện tổ chức thực hiện.
Kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân và củng cố niềm tin xã hội
Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam - cho rằng, một mô hình XHCN hiện đại không thể chỉ được định nghĩa bằng những chỉ số tăng trưởng kinh tế, mà phải được phản ánh qua từng con đường sạch sẽ, từng bệnh viện phục vụ tốt hơn, từng trường học tử tế hơn, từng thủ tục hành chính minh bạch hơn và từng nụ cười hài lòng của người dân khi bước ra khỏi cơ quan công quyền.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, bộ tiêu chí xây dựng xã, phường XHCN cần tập trung vào những giá trị cốt lõi: Hệ thống chính trị vững mạnh, hiệu lực quản lý tốt; phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân; bảo đảm quốc phòng, an ninh; giữ gìn văn hóa; phát triển giáo dục, y tế; thúc đẩy chuyển đổi số; cải cách hành chính và đặc biệt là niềm tin, mức độ hài lòng của nhân dân.
Các chuyên gia cũng cho rằng, việc xây dựng xã, phường XHCN trong giai đoạn mới cần hướng tới hình thành những cộng đồng dân cư dân chủ, pháp quyền, kỷ cương, an toàn, xanh, số, nhân văn và hạnh phúc. Trong đó, chính quyền cơ sở không chỉ thực hiện chức năng quản lý hành chính mà phải trở thành chủ thể kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân và củng cố niềm tin xã hội.
Quá trình triển khai cần được thực hiện bài bản, có lộ trình phù hợp, lựa chọn địa phương đại diện cho các vùng miền để thí điểm, vừa làm, vừa rút kinh nghiệm. Đồng thời, cần đặc biệt chú trọng xây dựng thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Hà Nội dự kiến chọn 2 xã quy mô 700.000 dân thí điểm mô hình XHCN
Theo ông Vũ Đại Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nghiên cứu, xây dựng thí điểm xã, phường XHCN, từ quý I/2026, thành phố đã lập ban chỉ đạo, tổ công tác xây dựng Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường XHCN trên địa bàn (Đề án). Việc này nhằm cụ thể hóa và hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ XHCN ngay từ cấp gần dân nhất. Trong đó, mọi chính sách và hoạt động đều hướng tới người dân, vì hạnh phúc của nhân dân, bảo đảm công bằng, tiến bộ và không để ai ở lại phía sau. Ông Vũ Đại Thắng cho biết: “Đề án đang trong quá trình xin ý kiến các cơ quan Trung ương. Chúng tôi dự kiến lựa chọn 2 xã cạnh nhau đồng thời tổ chức triển khai thực hiện. Đảm bảo quy mô dân số 2 xã này cộng lại khoảng 700.000 người”.
Đưa chủ nghĩa xã hội từ lý tưởng trở thành mô hình hiện thực tại địa bàn
Tại Hội thảo khoa học “Xây dựng xã, phường XHCN trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” vừa được tổ chức, PGS.TS Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh - nhấn mạnh xây dựng xã, phường XHCN ở Việt Nam cần được nhận thức như là một đột phá chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu xã hội XHCN; đưa CNXH từ lý tưởng trở thành mô hình hiện thực tại địa bàn cấp xã mà người dân có thể được chứng thực, đo lường, cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày. Khẳng định thí điểm quy mô xã, phường là cách làm phù hợp thực tiễn, ông Đoàn Minh Huấn nêu rõ, điều này xuất phát từ vai trò của cơ sở là nơi kiểm chứng mọi chủ trương, chính sách; nơi gần dân nhất, chính người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, cũng là người kiểm chứng của mô hình.
Đọc bản gốc tại đây
