Thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”: Mở đường từ thực tiễn để hoàn thiện mô hình từ cơ sở

Vững niềm tin vào ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để xây dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH), còn CNXH là con đường bảo đảm vững chắc nhất cho nền độc lập ấy được giữ vững, Nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc. Người từng nhấn mạnh: “Chỉ có CNXH, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ”[1] và “cách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành cách mạng XHCN thì mới giành được thắng lợi hoàn toàn”[2].

Từ xuất phát điểm ban đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh diễn đạt một cách giản dị rằng xã hội XHCN là xã hội mà đời sống vật chất ngày càng đầy đủ, đời sống tinh thần ngày càng nâng cao. Người đồng thời nhấn mạnh phải kiên trì, bền bỉ, xây dựng từng bước để đạt được mục tiêu lâu dài, không chủ quan nóng vội, không duy ý chí.

Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định con đường phát triển của dân tộc là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH. Việt Nam đã từng bước xác lập và kiên định đi theo mô hình xã hội XHCN thông qua các văn kiện của Đảng.

Tại buổi tiếp xúc cử tri Thủ đô ngày 4.5 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gợi mở nghiên cứu, thí điểm mô hình “Xã, phường XHCN” tại Hà Nội. Có thể thấy, đây không chỉ là một đề xuất mang tính hành chính mà phản ánh phát triển tư duy mới trong quá trình hiện thực hóa các giá trị của CNXH ở Việt Nam. Điều đó còn phản ánh niềm tin vào những điều kiện và tiền đề phát triển mà đất nước đã tích lũy được sau nhiều thập niên đổi mới - khẳng định nỗ lực hiện thực hóa lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH bằng những kết quả thiết thực trong đời sống hằng ngày của Nhân dân, khi các điều kiện phát triển đã dần hội tụ và chín muồi.

Thí điểm mô hình “xã, phường XHCN” không đồng nghĩa với đặc quyền phát triển

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu chuyển mạnh từ tăng trưởng sang phát triển chất lượng cao, từ quản lý xã hội truyền thống sang tổ chức đời sống xã hội hiện đại, việc tìm kiếm mô hình phát triển phù hợp ở cơ sở trở thành đòi hỏi tất yếu từ thực tiễn. Tổ chức xây dựng mô hình xã/phường XHCN nhằm kiểm nghiệm và tổng kết thực tiễn quá trình phát triển của Hà Nội theo định hướng XHCN qua đó hoàn thiện cơ chế, chính sách xây dựng Thủ đô XHCN.

Theo dự thảo Đề án, “Xã, phường XHCN” được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở, trong đó, chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính, mà trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị của CNXH thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.

Trên cơ sở cụ thể hóa các đặc trưng của XHCN vào điều kiện Thủ đô, Đề án xác định những nội dung cốt lõi gồm: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Cũng có ý kiến cho rằng, Hà Nội là trung tâm, là Thủ đô việc thí điểm mô hình là đã có sẵn điều kiện phát triển, nên cũng cần phải nhìn nhận đúng vấn đề này. Lựa chọn Hà Nội để nghiên cứu, thí điểm không phải vì tư duy ưu tiên đặc quyền cho Thủ đô, càng không phải quan niệm chỉ những đô thị lớn, giàu tiềm lực mới có thể xây dựng mô hình XHCN chất lượng cao.

Xác định tư duy “thí điểm để mở đường” không phải “đặc quyền phát triển”. Hà Nội là địa phương có điều kiện thuận lợi để triển khai trước, qua đó tổng kết thực tiễn, hoàn thiện mô hình và tạo cơ sở tham khảo cho các địa phương khác, phù hợp với điều kiện cụ thể.

Có thể thấy giá trị lớn nhất của việc thí điểm không nằm ở tên gọi “XHCN” mà ở nỗ lực chuyển các đặc trưng của CNXH từ bình diện lý luận vĩ mô thành những tiêu chí có thể cảm nhận được trong đời sống hằng ngày của nhân dân.

Mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đáng chú ý, mức độ cải thiện chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo tổng hợp, quan trọng nhất.

Vì vậy, việc nghiên cứu, thí điểm mô hình “Xã, phường XHCN” tiếp tục phản ánh tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung của đất nước và nhân dân.
---
[1] Hồ chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG, H. 2011, t.12, tr. 563.

[2] Hồ chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG, H. 2011, t.15, tr. 392.

Đọc bản gốc tại đây