TPHCM tính mở không gian đô thị dưới lòng đất
TPHCM tính phát triển không gian ngầm tại Công viên 23 Tháng 9 và đường Tôn Đức Thắng, kết hợp bãi đỗ xe, thương mại và dịch vụ.
Mặt đất chật, lòng đất còn bỏ ngỏ
Trung tâm TPHCM ngày càng quá tải, trong khi quỹ đất dành cho bãi đỗ xe hạn hẹp. Phát triển không gian ngầm được xem là giải pháp mở rộng diện tích sử dụng, giảm áp lực lên mặt đất.
TPHCM đã có nhiều công trình ngầm như tầng hầm cao ốc, trung tâm thương mại, khách sạn, chung cư và đặc biệt là 3 nhà ga ngầm Ba Son, Nhà hát TP, Bến Thành của Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên). Tuy nhiên, các công trình chủ yếu được đầu tư riêng lẻ, chưa hình thành mạng lưới kết nối giữa giao thông, bãi xe, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng.
Áp lực này càng rõ khi TPHCM hiện quản lý hơn 1,2 triệu ôtô và 11,5 triệu xe máy, trong khi diện tích bãi đỗ xe hiện hữu chỉ khoảng 2,69ha trên tổng 550ha được quy hoạch, đạt khoảng 0,5%.
Hơn 20 năm trước, TPHCM đã kêu gọi đầu tư 4 bãi xe ngầm với sức chứa khoảng 6.300 ôtô và 4.000 xe máy nhưng đến nay chưa dự án nào thành hiện thực. Nguyên nhân chủ yếu do quy hoạch chưa hoàn thiện, chi phí lớn và cơ chế đầu tư chưa đủ hấp dẫn.
Nghị quyết 260/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15) tạo thêm cơ sở để TPHCM triển khai các mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và các hình thức PPP linh hoạt hơn. Vì vậy, TPHCM đang hướng tới các tổ hợp không gian ngầm đa chức năng.
TPHCM trước cơ hội “đánh thức” không gian ngầm
Hai tổ hợp không gian ngầm tại khu vực đường Tôn Đức Thắng và Công viên 23 Tháng 9 đang có thêm cơ sở để sớm được triển khai khi có sự tham gia của hai tập đoàn lớn trong nước.
Khu vực đường Tôn Đức Thắng sẽ phát triển không gian ngầm gắn với giao thông, bãi đỗ xe và các chức năng dịch vụ. Công trình nằm trong dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội và Công viên Bến Bạch Đằng (đã khởi công ngày 1.7.2026), tổng vốn đầu tư gần 30.000 tỉ đồng. Dự án được thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), do Công ty TNHH Dịch vụ du lịch Bến Nhà Rồng (thuộc Tập đoàn Sun Group) làm nhà đầu tư.
Công viên 23 Tháng 9 là nơi đặt ga ngầm tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ (đã động thổ ngày 19.12.2025) do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed (thuộc Tập đoàn Vingroup) làm nhà đầu tư theo hợp đồng BOO (xây dựng - sở hữu - kinh doanh). Tháng 7.2026, UBND TPHCM chấp thuận chủ trương để VinSpeed lập Quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 khu vực Công viên 23 Tháng 9, kết hợp khu thương mại, dịch vụ và bãi đỗ xe ngầm kết nối với ga Bến Thành.
Theo đề xuất của VinSpeed đang được lấy ý kiến, công trình ngầm dưới Công viên 23 Tháng 9 có diện tích hơn 82.000m2, dự kiến tối đa 4 tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 317.867m2. Trong đó, hơn 146.940m2 dành cho bãi đỗ xe, hơn 26.273m2cho không gian nhà ga và khoảng 144.653m2 cho trung tâm thương mại, dịch vụ.
Đáng chú ý, khu vực Công viên 23 Tháng 9 hiện có ga ngầm Bến Thành, trong tương lai sẽ trở thành đầu mối kết nối 5 tuyến metro gồm: Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), Metro Bến Thành - Tham Lương, Metro Bến Thành - Thủ Thiêm, Metro số 4 (Đông Thạnh - Hiệp Phước) và tuyến Bến Thành - Cần Giờ.
Từ đây, khu vực có thể hình thành chuỗi kết nối liên hoàn giữa metro, bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, dịch vụ và không gian đi bộ. Khi đó, người dân không chỉ xuống lòng đất để gửi xe mà có thể tiếp tục hành trình trong đô thị thông qua một mạng lưới không gian ngầm.
TPHCM cần một quy hoạch tổng thể cho không gian ngầm
TS Võ Kim Cương - nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TPHCM - đánh giá cao định hướng phát triển không gian ngầm đa chức năng, kết hợp bãi xe, thương mại, dịch vụ và kết nối giao thông công cộng để tăng hiệu quả khai thác.
Theo ông Cương, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là quy hoạch. TPHCM cần quy hoạch tổng thể không gian ngầm, lấy metro làm “xương sống”, kết nối nhà ga với các công trình thương mại, khu dân cư và không gian công cộng. Đồng thời, thành phố cần xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về hạ tầng ngầm để tránh phát triển rời rạc, phải đào lên kết nối lại sau này.
TS Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM cho rằng, kết nối ga metro với thương mại, dịch vụ bằng lối đi ngầm sẽ giúp người dân giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, đồng thời giảm áp lực xây dựng trên mặt đất.
Theo ông Thắng, không gian ngầm cần được xem là một cấu phần của hạ tầng đô thị, quy hoạch đồng bộ với giao thông, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng. Các dự án tại Công viên 23 Tháng 9 và khu vực Tôn Đức Thắng có thể là mô hình thử nghiệm, mở đường hình thành mạng lưới không gian ngầm ở khu trung tâm.
Đọc bản gốc tại đây
