VNeID tích hợp các dịch vụ mạng xã hội, minh bạch thu thập dữ liệu cá nhân

Tại Chương trình số 02 về Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Công an được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan tham mưu, trình Chính phủ ban hành nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số, hoàn thành trong tháng 2.2026.

Tại dự thảo Nghị quyết về phát triển công dân số, Bộ Công an đề xuất mở rộng VNeID trở thành một "siêu ứng dụng" với các tiện ích không giới hạn, bao gồm cung cấp ví điện tử quốc gia và dịch vụ thanh toán số, cung cấp chữ ký số cá nhân an toàn, cung cấp kho dữ liệu cá nhân, cấp địa chỉ thư điện tử chính thức cho mỗi công dân, phát triển mạng xã hội (MXH).

Theo tờ trình dự thảo, Bộ Công an nhấn mạnh các MXH do các doanh nghiệp tư nhân phát triển hiện đang phát sinh thực trạng về các tài khoản ảo, tin giả, lừa đảo. Nhà nước cũng thiếu một kênh giao tiếp chính danh, hai chiều để truyền thông chính sách và lắng nghe phản biện.

Do vậy, Bộ Công an khẳng định việc xây dựng và phát triển ứng dụng định danh quốc gia VNeID là một “siêu ứng dụng” nhằm mục tiêu tạo ra một MXH mà 100% người dùng được xác thực danh tính tuyệt đối (qua VNeID). Đây cũng sẽ là kênh chính thức để công dân góp ý, phản biện và cơ quan nhà nước thông báo, giải quyết gốc rễ vấn nạn tin giả.

Trao đổi với Lao Động, chuyên gia công nghệ Trần Hải Long (AI Scientist, Brickteck JSC) nhận định việc bắt buộc xác thực danh tính có thể giúp giảm đáng kể tài khoản ảo, hành vi mạo danh và lừa đảo. Việc này do mỗi tài khoản gắn với một danh tính thật và có khả năng truy nguyên khi vi phạm quy định pháp luật hoặc quy tắc nội dung.

Tuy nhiên, ông Trần Hải Long cũng cảnh báo rằng khi hệ thống phải thu thập, lưu trữ và xử lý dữ liệu cá nhân ở quy mô lớn, nguy cơ rò rỉ thông tin hoặc bị khai thác trái phép sẽ gia tăng nếu không có cơ chế bảo mật đủ mạnh. Đặc biệt, khi dữ liệu định danh được liên thông với nhiều dịch vụ khác, mức độ nhạy cảm và tác động tiềm tàng càng lớn.

Theo chuyên gia, để bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu minh bạch danh tính và quyền riêng tư, cần thiết kế cơ chế minh bạch về dữ liệu: Công khai rõ loại thông tin nào được thu thập, mục đích sử dụng, thời gian lưu trữ và phạm vi chia sẻ; đồng thời trao cho người dùng quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân, bao gồm khả năng theo dõi việc truy cập, hạn chế chia sẻ hoặc ẩn thông tin không cần thiết.

Ông cũng đề xuất nên tách biệt ở mức tối thiểu giữa dữ liệu định danh và hoạt động MXH. Hệ thống có thể chỉ xác nhận “tài khoản đã được định danh hợp lệ” thay vì hiển thị hoặc truyền toàn bộ dữ liệu cá nhân vào nền tảng tương tác.

"Cùng với đó, cần có cơ chế giám sát độc lập để bảo đảm việc truy cập và sử dụng dữ liệu đúng mục đích, tránh lạm dụng hoặc xâm phạm quyền riêng tư" - chuyên gia công nghệ nhấn mạnh.

Ông Trần Hải Long cũng cho rằng nếu mọi người đều buộc phải công khai danh tính khi tham gia thảo luận, không gian bày tỏ quan điểm có thể bị thu hẹp. Trong một số trường hợp, người dùng có nhu cầu bảo vệ an toàn cá nhân khi nêu ý kiến nhạy cảm.

Do đó, quá trình thiết kế chính sách và hạ tầng kỹ thuật cần tính đến yếu tố bảo vệ quyền tự do biểu đạt hợp pháp, đồng thời vẫn bảo đảm trách nhiệm và tuân thủ pháp luật trên môi trường số.

Đọc bản gốc tại đây