Mở rộng BHXH bắt buộc với tài xế công nghệ, cần làm rõ trách nhiệm doanh nghiệp

Trước đề xuất mở rộng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với tài xế công nghệ và các nhóm lao động trên nền tảng số, việc xác định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm quyền lợi an sinh xã hội.

Luật sư Trần Thị Thanh Lam (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho rằng, cần phân biệt nghĩa vụ pháp lý hiện hành với những cơ chế cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong thời gian tới.

- Thưa luật sư, nếu mở rộng BHXH bắt buộc đối với tài xế công nghệ, trách nhiệm của doanh nghiệp cần được xác định như thế nào?

Tôi cho rằng cần xác định trách nhiệm của doanh nghiệp trên hai phương diện: nghĩa vụ pháp lý hiện hành và trách nhiệm cần được thiết kế trong chính sách tương lai.

Đối với trường hợp quan hệ thực tế giữa doanh nghiệp và tài xế được xác định là quan hệ lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định pháp luật.

Đối với nhóm tài xế thực sự làm việc độc lập, nếu Nhà nước xem xét mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc thì cần đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng. Không nên chỉ đặt ra nghĩa vụ đóng góp đối với người lao động mà chưa xác định rõ chủ thể có trách nhiệm thu, khấu trừ, nộp, đối soát và xử lý khi dữ liệu hoặc khoản đóng không chính xác.

Theo tôi, có thể nghiên cứu cơ chế đóng góp có sự chia sẻ giữa người lao động và doanh nghiệp nền tảng, với tỉ lệ và căn cứ đóng được thiết kế phù hợp với đặc điểm của từng nhóm lao động.

Phần đóng góp của doanh nghiệp cần được xem xét trên cơ sở vai trò kinh tế, mức độ kiểm soát hoạt động và lợi ích mà doanh nghiệp thu được từ việc tổ chức, kết nối cung ứng dịch vụ. Đây là kiến nghị hoàn thiện chính sách, không có nghĩa mọi doanh nghiệp nền tảng hiện đã có nghĩa vụ đóng BHXH thay cho tài xế làm việc độc lập theo một tỉ lệ chung.

Bên cạnh nghĩa vụ tài chính, cần nghiên cứu cơ chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dữ liệu chính xác về thời gian hoạt động, khoản thanh toán,... Ngoài ra, cần đánh giá hiệu quả thực hiện các cơ chế bảo hiểm tai nạn lao động hiện có, đồng thời nghiên cứu giải pháp bổ sung phù hợp với đặc thù công việc và mức độ rủi ro của lao động nền tảng.

- Ngoài BHXH, theo luật sư, tài xế công nghệ và người lao động trên nền tảng số cần được bảo vệ như thế nào để bảo đảm an sinh xã hội toàn diện?

Thứ nhất, cần bảo đảm quyền lợi về bảo hiểm y tế (BHYT) theo nhóm đối tượng tương ứng. Người lao động cần được tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh khi ốm đau, giảm bớt gánh nặng chi phí y tế và không phải phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng chi trả tức thời của gia đình.

Thứ hai, cần quan tâm đến an toàn, vệ sinh lao động và cơ chế bảo vệ trước rủi ro tai nạn trong quá trình làm việc. Với tài xế công nghệ, nguy cơ tai nạn giao thông có mối liên hệ với thời gian hoạt động, điều kiện đường sá, áp lực giao hàng và cách thức phân phối đơn hàng.

Thứ ba, cần bảo đảm tính minh bạch về thu nhập, phí dịch vụ, khoản khấu trừ, tiền thưởng và điều kiện hợp tác. Người lao động phải được cung cấp thông tin rõ ràng về cách tính thu nhập, cơ chế xử lý khiếu nại, cũng như lý do, căn cứ và quy trình khóa hoặc chấm dứt tài khoản.

Thứ tư, cần hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp. Người lao động phải có kênh khiếu nại thuận tiện, được tiếp cận thông tin cần thiết và có khả năng yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp.

Thứ năm, cần tăng cường phổ biến pháp luật về an sinh xã hội. Nhiều người lao động có thể chưa phân biệt đầy đủ BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, BHYT và các loại hình bảo hiểm tai nạn. Nếu không được cung cấp thông tin chính xác, người lao động có thể hiểu chưa đầy đủ về quyền lợi của mình.

Xin cảm ơn luật sư về những chia sẻ!

Xem bản gốc tại đây