Hành động quyết liệt để ứng phó các vấn đề môi trường nổi cộm hiện nay

Sẽ sử dụng thiết bị bay không người lái để giám sát điểm ô nhiễm

Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 20/CT-TTg về một số nhiệm vụ cấp bách nhằm ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường trong đó đã nhấn mạnh công tác bảo vệ môi trường được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm, xác định cùng với kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường là trụ cột quan trọng, không thể tách rời, quyết định sự phát triển bền vững của đất nước.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, các vấn đề môi trường vẫn đang nổi cộm, đặc biệt là ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, các vấn đề về rác thải... Từ thực tế này, ngày 19.9, Báo Lao Động dưới sự chỉ đạo của Tổng LĐLĐVN, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tổng LĐLĐVN tổ chức Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2025. Diễn đàn với sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học cùng đông đảo công nhân lao động để cùng bàn và đưa ra giải pháp giúp công tác bảo vệ môi trường được đồng bộ, hiệu quả.

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Phạm Hồng Quân - Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho biết, các nguồn phát thải chính gây ô nhiễm không khí có thể kể đến trước hết là giao thông vận tải. Với số lượng phương tiện cơ giới cá nhân khổng lồ, nhiều xe cũ không đạt chuẩn khí thải, ngoài khí thải từ ống xả, bụi đường do phương tiện cuốn lên và các tiền chất tạo bụi thứ cấp cũng góp phần làm gia tăng ô nhiễm không khí đô thị. Nguồn thứ hai là sản xuất công nghiệp. Thứ ba là hoạt động xây dựng và đốt mở.

Một trong những công việc Cục Môi trường đang triển khai nhằm kiểm soát và cải thiện chất lượng không khí là kiểm soát đốt mở và hoạt động xây dựng. Theo đó, phối hợp với Cục Viễn thám quốc gia sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) để theo dõi tình trạng đốt rơm rạ tại các vùng ven đô và phát tán bụi từ các công trường xây dựng lớn, chuyển ngay kết quả cho chính quyền địa phương xử lý.

Bên cạnh đó, thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành. Phối hợp với Hà Nội và các Bộ liên quan thành lập các đoàn kiểm tra đột xuất tại các điểm nóng về xây dựng, giao thông và các khu vực có nguy cơ đốt rác thải, phụ phẩm nông nghiệp để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan truyền thông, các nền tảng mạng xã hội, iHanoi để truyền thông, phát cảnh báo khi có điểm nóng ô nhiễm.

Quản lý rác thải sau sáp nhập

Bàn về việc quản lý rác thải, bà Trần Thị Thu Hiền - Phòng Quản lý chất thải, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho biết, về thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt sau thời điểm sáp nhập, năm 2024, tổng khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trên cả nước đạt 69.406,53 tấn/ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm 53,67% và nông thôn chiếm 46,33%. Tỉ lệ thu gom trung bình đạt 90,7%, riêng đô thị đạt 97,28% (vượt chỉ tiêu Quốc hội đề ra).

Hiện cả nước hiện có 1.549 cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt, song phần lớn vẫn dựa vào chôn lấp (64%), trong khi công nghệ hiện đại như đốt rác phát điện, ủ sinh học hay tái chế mới chiếm tỉ lệ thấp.

Bên cạnh vấn đề ý thức trong phân loại rác thải của người dân, bà Hiền thông tin, sau sáp nhập, lượng rác thải tăng nhanh, nhiều địa phương gặp khó khăn do địa bàn mở rộng nhưng hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý chưa được điều chỉnh kịp thời, dẫn tới quá tải.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, bà Hiền đề xuất nhiều nhóm giải pháp. Trong đó, cần hoàn thiện chính sách, rõ trách nhiệm và tăng chế tài trong quản lý rác. Đầu tư hạ tầng thu gom, bảo hộ công nhân, ứng dụng công nghệ hiện đại. Khuyến khích đốt rác phát điện, tái chế, giảm chôn lấp.

Đẩy mạnh phân loại tại nguồn và giám sát thu gom. Phát huy vai trò công nhân qua tập huấn, phong trào xanh, thi đua môi trường. Xã hội hóa đầu tư, áp dụng EPR, hợp tác quốc tế. Nâng cao nhận thức cộng đồng bằng truyền thông, giáo dục và phong trào toàn dân.

Còn ông Trần Quang Ánh - Trưởng phòng Kế hoạch kỹ thuật Urenco chi nhánh Hoàn Kiếm - đưa ra loạt giải pháp về đầu tư hạ tầng, thiết bị công nghệ ứng dụng trong phân loại, thu gom và xử lý rác thải.

Theo ông Ánh, các đơn vị duy trì vệ sinh môi trường cần đầu tư thiết bị hiện đại, thay xe gom hở bằng thùng composite kín, sử dụng xe điện chuyên dụng, xây dựng hạ tầng trung chuyển và hệ thống phân loại rác tại nguồn. Đồng thời, ứng dụng công nghệ số như GPS, AI, IoT để tối ưu tuyến thu gom, giám sát thùng rác, điều phối tự động và triển khai thu phí vệ sinh điện tử.

Yếu tố con người giữ vai trò then chốt: Công nhân vệ sinh cần chuyên nghiệp, am hiểu công nghệ và pháp luật; người dân bỏ rác đúng giờ, đúng nơi; cộng đồng tích cực tham gia phong trào tổng vệ sinh. Cùng với đó, cần tăng cường xã hội hóa, phát triển mô hình PPP, huy động doanh nghiệp công nghệ và viện nghiên cứu triển khai giải pháp xử lý tiên tiến.

Về phía quản lý Nhà nước, cần ban hành quy trình, định mức dịch vụ phù hợp chi phí thực tế...

Với cơ quan, tổ chức, cộng đồng, cần đẩy mạnh tuyên truyền đa dạng, xây dựng mô hình điểm tại trường học, khu dân cư, lồng ghép nội dung trật tự đô thị, gắn tiêu chí môi trường vào đánh giá cán bộ, duy trì phong trào “Cuối tuần xanh” như một nét văn hóa.

Xem bản gốc tại đây