Nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW

Dự và chủ trì có ông Nguyễn Ngọc Ân - Chủ tịch Công đoàn Giáo dục (CĐGD) Việt Nam cùng 71 nhà khoa học có thành tích xuất đến từ các đơn vị, các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

Chuyển đổi số và công nghệ là động lực cốt lõi để phát triển

Phát biểu khai mạc chương trình, Chủ tịch CĐGD Việt Nam Nguyễn Ngọc Ân cho biết, hội thảo “Nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW” là diễn đàn để các đại biểu thảo luận, chỉ ra những bất cập trong cơ chế, chính sách hiện hành; đồng thời đề xuất giải pháp tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ nhà khoa học phát huy năng lực, đóng góp cho sự phát triển chung.

Tại phiên thảo luận về các vấn đề cấp thiết của các nhà khoa học trong việc thực hiện nhiệm vụ đột phá phát triển khoa học công nghệ theo Nghị quyết 57-NQ/TW, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức - Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định chuyển đổi số và phát triển công nghệ cao, công nghệ lõi gắn với đổi mới sáng tạo là động lực cốt lõi để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Để đạt mục tiêu này, ông Nguyễn Đình Đức đề xuất một số giải pháp như cần có cơ chế đặc biệt như thu hút trọng dụng nhân tài, tập trung vào các công nghệ cao; chuyển đổi số - AI; thúc đẩy nghiên cứu chuyển giao đổi mới sáng tạo; đổi mới giáo dục đại học...

Bên cạnh giải pháp, ông Đức cũng chỉ ra những thách thức hiện nay như chương trình đào tạo còn nặng lý thuyết, cơ sở dữ liệu công nghệ hạ tầng số trong giáo dục còn phân tán, thiếu gắn kết giữa nhà trường - doanh nghiệp - Nhà nước.

Đánh giá vai trò của giảng viên trong kỷ nguyên số, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng giảng viên cần chuyển từ người truyền đạt kiến thức sang người hướng dẫn, kiến tạo tri thức; đồng thời phải nâng cao năng lực số, biết thiết kế học liệu và sử dụng hiệu quả các công cụ hỗ trợ học tập sáng tạo.

Chung quan điểm, PGS.TS Chử Mạnh Hưng - Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh 4 vấn đề nhà khoa học quan tâm gồm: Chuyển từ tư duy “làm nghiên cứu” sang “tạo giá trị từ nghiên cứu”; tháo gỡ cơ chế, thủ tục nghiên cứu khoa học; thúc đẩy mô hình hợp tác “4 nhà” bao gồm nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp - nhà khoa học và cải thiện việc tiếp nhận, giải ngân nguồn lực hợp tác quốc tế.

Tháo gỡ rào cản nghiên cứu khoa học

Thảo luận về vấn đề công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học, PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung - Đại học Huế đề xuất cần có góc nhìn khách quan và công bằng hơn giữa nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng. Theo bà Nhung, các ngành nghiên cứu cơ bản có lợi thế trong việc duy trì các công bố quốc tế, trong khi nghiên cứu ứng dụng tập trung tạo ra sản phẩm thực tiễn, nên nếu áp dụng chung một thước đo hàn lâm sẽ gây nhiều áp lực cho các nhà khoa học.

Bên cạnh yêu cầu về liêm chính khoa học và chống đạo văn, bà Nhung cũng nhấn mạnh vai trò của cơ chế nội bộ các trường đại học như đơn giản hóa thủ tục, đẩy nhanh giải ngân kinh phí và tăng cường hỗ trợ cơ sở vật chất để giúp nhà khoa học yên tâm cống hiến.

Thảo luận về các vấn đề nhà khoa học cần quan tâm khi thực hiện Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, PGS.TS Lê Nguyễn Đoan Khôi - Đại học Cần Thơ cho rằng đây không chỉ là văn bản quy phạm pháp luật mà là tuyên ngôn thay đổi tư duy quản lý khoa học quốc gia, dịch chuyển từ kiểm soát quá trình sang kiểm soát kết quả đầu ra.

Từ góc nhìn của người làm công tác nghiên cứu thực nghiệm, TS. Nguyễn Thành Nam - Học viện Kỹ thuật Quân sự chỉ ra những rào cản. Theo ông Nam, hiện nay đang có sự chênh lệch giữa nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm tại Việt Nam. Nhiều nhà khoa học trẻ có năng lực cao khi từ nước ngoài trở về phải đối mặt với tình trạng thiếu thốn điều kiện làm việc, dẫn đến việc lãng phí nguồn lực và giảm sút tần suất xuất bản.

Đồng tình với quan điểm các trường đại học phải là đầu tàu trong hệ thống khoa học công nghệ, TS. Nguyễn Thành Nam kỳ vọng những đổi mới trong cơ chế tài chính, giải ngân của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 sẽ sớm đi vào đời sống. Mục tiêu lớn nhất là đảm bảo được nguồn lực và ổn định đời sống để các nhà nghiên cứu tập trung toàn bộ sức lực, phát huy năng lực chuyên môn và cống hiến cho đất nước.

Xem bản gốc tại đây