Văn hóa ứng xử và kỷ luật lao động công nghiệp của công nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Văn hóa ứng xử - thước đo của người công nhân hiện đại

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, công nghệ, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và sản xuất thông minh đang làm thay đổi sâu sắc tổ chức lao động. Yêu cầu đối với công nhân Việt Nam vì thế cũng thay đổi. Tay nghề vẫn quan trọng, nhưng chưa đủ. Người công nhân hiện đại còn phải có văn hóa ứng xử, ý thức trách nhiệm, kỷ luật lao động và tác phong chuyên nghiệp.

Văn hóa ứng xử trong môi trường lao động không chỉ nằm ở lời nói lịch sự hay thái độ hòa nhã. Đó còn là cách người công nhân ứng xử với công việc, đồng nghiệp, người quản lý và với chính sản phẩm mình làm ra.

Trong sản xuất hiện đại, mỗi người là một mắt xích của cả hệ thống. Một thái độ thiếu hợp tác, một hành vi đùn đẩy trách nhiệm hay việc che giấu sai sót có thể ảnh hưởng đến cả dây chuyền. Vì vậy, biết phối hợp, lắng nghe, chia sẻ và dám chịu trách nhiệm không còn chỉ là phẩm chất cá nhân, mà đã trở thành năng lực nghề nghiệp.

Văn hóa ứng xử còn thể hiện ở thái độ trước cái mới. Người công nhân trong kỷ nguyên số không thể bằng lòng với kinh nghiệm cũ, ngại công nghệ mới hay làm việc theo thói quen. Cầu thị, học hỏi và chủ động thích ứng phải trở thành một phần của văn hóa nghề nghiệp. Người công nhân hiện đại không chỉ biết làm việc, mà phải biết làm việc cùng người khác và trong một môi trường luôn thay đổi.

Kỷ luật lao động - nền tảng của sản xuất công nghiệp hiện đại

Nếu văn hóa ứng xử tạo nên chất lượng các quan hệ lao động thì kỷ luật bảo đảm cho hệ thống sản xuất vận hành chính xác, an toàn và hiệu quả.

Kỷ luật công nghiệp không chỉ là đi làm đúng giờ hay chấp hành nội quy. Đó còn là tuân thủ quy trình công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu an toàn và trách nhiệm ở từng vị trí.

Trong một dây chuyền hiện đại, một sai sót nhỏ cũng có thể tạo ra hậu quả lớn. Một thao tác sai quy trình, một dữ liệu nhập sai hay một khâu phối hợp chậm có thể làm giảm chất lượng, tăng chi phí, thậm chí gây mất an toàn. Công nghệ càng hiện đại, tính liên kết càng cao thì yêu cầu về kỷ luật càng nghiêm ngặt.

Bởi vậy, kỷ luật lao động trong kỷ nguyên mới không chỉ là kỷ luật thời gian, mà còn là kỷ luật quy trình, công nghệ, dữ liệu, an toàn và trách nhiệm. Nhưng kỷ luật bền vững không thể chỉ dựa vào kiểm tra và chế tài. Nếu người lao động chỉ chấp hành khi có người giám sát thì đó vẫn là kỷ luật từ bên ngoài. Tác phong công nghiệp chỉ thực sự hình thành khi làm đúng trở thành thói quen và ý thức tự giác.

Văn hóa và kỷ luật phải trở thành tác phong công nghiệp

Văn hóa ứng xử và kỷ luật lao động không tách rời nhau. Kỷ luật thiếu nền tảng văn hóa dễ trở thành sự tuân thủ máy móc; văn hóa ứng xử thiếu kỷ luật lại dễ dừng ở thái độ đúng mà chưa chuyển thành hành vi nghề nghiệp. Sự kết hợp của hai yếu tố ấy tạo nên tác phong công nghiệp - phẩm chất ngày càng quan trọng của công nhân trong nền sản xuất hiện đại.

Muốn hình thành tác phong đó, trước hết phải thay đổi cách đào tạo người lao động. Dạy nghề không thể chỉ dạy thao tác, mà phải đồng thời rèn cách làm việc đúng giờ, đúng quy trình, biết phối hợp, có trách nhiệm và thích ứng với công nghệ mới.

Doanh nghiệp cũng không thể chỉ yêu cầu người lao động tuân thủ kỷ luật, mà phải tạo ra môi trường làm việc công bằng, minh bạch, tôn trọng con người và xác định rõ trách nhiệm. Bởi rất khó hình thành kỷ luật tự giác trong một môi trường thiếu công bằng, cũng khó có văn hóa ứng xử lành mạnh nếu người lao động không được tôn trọng.

Công đoàn và các tổ chức trong doanh nghiệp cần góp phần xây dựng môi trường lao động văn minh, thúc đẩy đối thoại, bảo vệ quyền lợi chính đáng và hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng.

Kỷ nguyên mới cần một thế hệ công nhân không chỉ giỏi nghề, mà còn có văn hóa, kỷ luật và tác phong công nghiệp. Khi ứng xử văn minh trở thành chuẩn mực, kỷ luật trở thành tự giác và trách nhiệm trở thành phẩm chất nghề nghiệp, người công nhân Việt Nam không chỉ thích ứng với nền sản xuất hiện đại, mà còn có khả năng làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất và góp phần nâng sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Xem bản gốc tại đây