Khẳng định năng lực giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

Phát huy vai trò giám sát, phản biện từ yêu cầu tổ chức "Tháng nghe dân nói"

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 tổ chức cuối tháng 9.2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị: “Tổ chức "Tháng nghe dân nói" ở tất cả các cấp, các vùng miền”. Đây cũng là giải pháp phát huy quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, MTTQ Việt Nam đã có nhiều chương trình, hành động đẩy mạnh phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân; tiếp tục đề xuất thể chế hóa quy trình bắt buộc thực hiện phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".

Tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bà Hà Thị Nga - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam - cho biết: “Định kỳ hằng năm, MTTQ Việt Nam sẽ tổ chức "Tháng nghe dân nói"; triển khai đánh giá độc lập bộ chỉ số "Niềm tin xã hội" cấp tỉnh; ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để kịp thời lắng nghe, mở rộng kết nối, tiếp nhận và phản hồi ý kiến của nhân dân thông qua nền tảng "Mặt trận số".

Lắng nghe dân nói, đặc biệt là tạo điều kiện cho người dân giám sát, phản biện quá trình thực hiện Nghị quyết cũng là yêu cầu đặt ra. Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngày 7.2 vừa qua, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu: “MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội có trách nhiệm phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội và vận động “người dân, doanh nghiệp tham gia thực hiện nghị quyết và giám sát từ cấp cơ sở tới Trung ương” thông qua các nền tảng công nghệ. Việc giám sát và phản biện phải đi vào thực chất, tập trung vào những vấn đề nhân dân quan tâm trực tiếp, những điểm nghẽn trong thực thi chính sách và những tác động xã hội cụ thể của nghị quyết. Kịp thời phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng và kiến nghị chính đáng của nhân dân để Đảng và Nhà nước điều chỉnh chủ trương, chính sách cho phù hợp với thực tiễn”.

Giám sát, phản biện vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm của người dân

Để nâng cao hiệu quả giám sát và phản biện trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, một trong những nhiệm vụ quan trọng là cải cách công tác tổ chức bộ máy của MTTQ và các tổ chức xã hội. Cần có các cơ chế, chính sách cụ thể để các tổ chức này thực hiện quyền giám sát mạnh mẽ hơn, không chỉ trong các vấn đề chính trị, mà còn trong các lĩnh vực xã hội, môi trường và các chính sách phát triển.

Điều quan trọng là phải đảm bảo quyền lợi của người dân trong các chính sách phát triển. MTTQ và các tổ chức xã hội cần có quyền tham gia sâu rộng hơn trong việc xây dựng và phản biện các chính sách trước khi triển khai. Cũng cần có cơ chế để bảo vệ quyền lợi của những người phản biện, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quyền lợi hợp pháp của nhân dân.

Để đảm bảo sự công bằng, minh bạch và hiệu quả trong việc thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước, việc kiểm soát quyền lực của các cơ quan Nhà nước, nhất là trong lĩnh vực quản lý tài nguyên, môi trường, phát triển cơ sở hạ tầng là điều cần thiết. MTTQ và các tổ chức xã hội cần được tăng cường quyền hạn và phương tiện để giám sát các lĩnh vực này, nhằm bảo vệ môi trường, tài nguyên quốc gia và quyền lợi của người dân.

Việc phát huy vai trò giám sát và phản biện không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch trong công tác lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, mà còn tạo ra một xã hội công bằng, dân chủ. Chính quyền các cấp cần chủ động tiếp nhận và tạo điều kiện để các tổ chức xã hội tham gia sâu hơn vào quá trình quản lý, điều hành và ra quyết định về các vấn đề quan trọng của đất nước.

Theo TS Nguyễn Viết Chức - Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Văn hóa - Xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, quan điểm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được thể hiện xuyên suốt trong các Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Các Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định quan điểm “Dân là gốc”, dân là chủ thể, là trung tâm, là mục tiêu, là động lực của sự phát triển. Đồng thời nhấn mạnh phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra phương hướng, nhiệm vụ củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó xây dựng MTTQ Việt Nam thực sự là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài. MTTQ Việt Nam cùng với các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, thực hiện giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Có thể thấy rằng, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội có vai trò nòng cốt, rất quan trọng để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, thực hiện giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Một yêu cầu rất cao của nhân dân đó là việc giám sát không chỉ dừng ở việc theo dõi, kiến nghị, mà phải hướng tới giám sát việc thực hiện nghị quyết gắn với quyền và lợi ích cụ thể của nhân dân. Từ đó đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức giám sát, hướng về cơ sở, tránh hành chính hóa, hình thức hóa. Giám sát không phải là làm thêm báo cáo, mà là đi vào những vấn đề nhân dân bức xúc, quan tâm trực tiếp; giám sát phải gắn với phản biện và theo dõi đến cùng việc tiếp thu, xử lý kiến nghị của cơ quan có thẩm quyền.

“Việc giám sát của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân không chỉ nhằm phát hiện sai sót, mà quan trọng hơn là bảo đảm nghị quyết được thực hiện đúng định hướng, đúng mục tiêu “vì nhân dân”. Đây là biểu hiện sinh động của bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Việc phát huy vai trò giám sát của MTTQ và Nhân dân chính là điều kiện không thể thiếu để Nghị quyết Đại hội XIV thực sự đi vào đời sống xã hội” - TS Nguyễn Viết Chức phân tích.

Xem bản gốc tại đây