Sự tử tế thành chất keo kết nối

Sự tử tế không tự nhiên mà có

Tại TPHCM, không khó để bắt gặp những tấm biển “bơm xe miễn phí”, “suất cơm 0 đồng”, “tủ bánh mì 0 đồng”… hiện diện trên nhiều tuyến đường, như những minh chứng sống động cho sự tử tế vẫn âm thầm lan tỏa trong đời sống đô thị.

Trong những tháng cuối năm 2025, hình ảnh người dân thành phố tự nguyện quyên góp tiền, lương thực, nhu yếu phẩm tại các nhà ga metro, trước trụ sở UBND phường, xã để gửi đến đồng bào miền Bắc, miền Trung hay các tỉnh Tây Nguyên gặp khó khăn do thiên tai gây ra, đã để lại nhiều xúc động. Không ít nhóm thiện nguyện còn sẵn sàng vượt hàng trăm cây số, trực tiếp đến những vùng ngập sâu để hỗ trợ người dân.

Trước đó, trong giai đoạn dịch COVID-19, các mô hình “ATM gạo”, “siêu thị 0 đồng” đã trở thành điểm tựa, giúp hàng nghìn lao động nghèo vượt qua thời khắc ngặt nghèo. Điều này đã trở thành “chất keo” kết nối cộng đồng. Khi những hành vi ấy được lặp lại mỗi ngày, sự tử tế sẽ không còn là điều hiếm hoi, mà trở thành nếp sống.

Tuy nhiên, nếu không được nuôi dưỡng và khuyến khích, sự tử tế rất dễ bị lấn át bởi áp lực mưu sinh và nhịp sống gấp gáp. Bởi vậy, điều cần thiết là bồi đắp lòng tử tế một cách bền bỉ, từ gia đình, nhà trường đến các chuẩn mực xã hội, để nó trở thành thói quen ứng xử thường ngày, chứ không chỉ là những hành động nhất thời khi cảm xúc trỗi dậy.

Để sự tử tế không chỉ dừng lại ở những khoảnh khắc bộc phát hay phong trào ngắn hạn, mà trở thành chuẩn mực ứng xử lâu dài, rất cần sự bồi đắp từ nhiều phía. Không chỉ cá nhân, mà cả gia đình, nhà trường và xã hội đều phải chung tay nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp, để mỗi con người khi trưởng thành không chỉ “giỏi làm”, mà còn “biết sống”.

Từ góc nhìn đó, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM Phạm Phương Thảo cho rằng: “Nếu chỉ học giỏi, giỏi chuyên môn hay có tài năng đơn lẻ thì chưa đủ. Điều quan trọng ở mỗi điển hình là phải biết sống cho đi vì cộng đồng, vì sự tử tế. Những gương sáng hội tụ cả tài và đức mới có sức thuyết phục lâu dài”.

Sự tử tế còn là cách cha mẹ ứng xử với con cái, là cách thầy cô đối đãi với học trò, là việc xã hội tôn vinh những hành vi đẹp, dù nhỏ bé. Khi lòng tốt được nhìn nhận, khích lệ đúng mức, nó sẽ lan tỏa một cách tự nhiên và bền vững.

Bồi đắp và lan tỏa sự tử tế vì thế không phải là câu chuyện của riêng ai, mà là trách nhiệm chung của cả cộng đồng. Từ mỗi cá nhân, mỗi gia đình, đến các cơ quan, tổ chức, nếu cùng chung tay vun đắp những giá trị tốt đẹp, TPHCM không chỉ là đầu tàu kinh tế, mà còn là nơi hội tụ của một đời sống nhân văn, ấm áp, nơi con người sẵn sàng sống vì nhau và vì cộng đồng.

Sự tử tế không mất đi, chỉ chờ được tiếp nối

Trao đổi với Lao Động, ông Phạm Nguyễn Đông Nguyên - Phó Giám đốc Trung tâm Đầu tư sáng tạo và Khai thác bản quyền số Việt Nam - cho rằng, người trẻ hôm nay không hề thiếu khái niệm về sự tử tế. Nhiều bạn hiểu rất rõ, chỉ có điều trong môi trường sống hiện tại, sự hiểu biết ấy đôi khi mới dừng lại ở tầng ý niệm.

Ông hình dung thực trạng này như một thành phố đẹp bị phủ bởi sương mù. Giá trị vẫn ở đó, nhưng khó nhìn thấy. Có rất nhiều hình ảnh để quan sát, song lại thiếu những điểm tựa đủ sâu để con người nương tựa và soi chiếu. Trong không gian ấy, người trẻ bị bao quanh bởi những chuyển động tâm lý rất mới, rất “thời” như FOMO (hội chứng sợ bỏ lỡ) hay áp lực phải luôn hiện diện.

Ở tầng sâu hơn là nỗi sợ trở nên vô hình, sợ bị tách khỏi dòng chảy chung. Khi nỗi sợ ấy đủ lớn, con người dễ ưu tiên việc được nhìn thấy hơn là sống cho đúng. Trong nhịp sống như vậy, sự tử tế - vốn cần thời gian và khoảng lặng - trở thành một lựa chọn khó. Không phải vì người trẻ không muốn tử tế, mà bởi không dễ để dừng lại đủ lâu.

Ông Phạm Nguyễn Đông Nguyên không xem đó là một lỗi sai, mà là một “khoảng trễ” - một khoảng trễ rất con người. Bởi sự tử tế, theo ông, chưa bao giờ mất đi. Nó giống như một hạt mầm đã có sẵn, chỉ chờ thêm thời gian và một môi trường đủ lành để nảy chồi. Và nếu nói đến ý nghĩa lâu dài, điều quan trọng nhất nằm ở cách sự tử tế được tiếp nối.

Theo quan sát của ông, giới trẻ không mang một vai trò “đặc biệt” hơn các thế hệ khác. Đúng hơn, mỗi cá thể trong xã hội đều có một vị trí rất riêng và quan trọng. Một hành động tử tế của người lớn hôm nay có thể gieo mầm trong tâm trí trẻ nhỏ, để rồi mười hay hai mươi năm sau, giá trị ấy được tiếp nối một cách tự nhiên.

Nếu có một điểm khác biệt dễ nhận ra ở giới trẻ, đó là sự nhanh nhạy trong cách phản ứng với thế giới xung quanh. Trong một xã hội kết nối chặt chẽ, sức trẻ kết hợp với công nghệ khiến sự lan tỏa diễn ra mạnh mẽ hơn. Khi những cá nhân tử tế xuất hiện nhiều hơn, tác động của nó vì thế cũng rộng và sâu hơn. Và theo ông, rất khó để một xã hội có thể phát triển bền vững nếu giữa con người với nhau không còn sự tử tế.

Ông Phạm Nguyễn Đông Nguyên cũng nhìn nhận, chúng ta đang sống trong một giai đoạn rất đặc biệt của lịch sử - khi đời sống nhân tính song song tồn tại cùng máy móc thông minh, thuật toán và những hệ giá trị còn đang được định hình. Mọi khởi đầu đều vất vả, mọi sự học đều cần thời gian, và việc học cách làm người trong một thế giới mới cũng không phải ngoại lệ.

Khi người trẻ chưa có nhiều cơ hội tiếp cận những hình mẫu, câu chuyện hay thực hành cụ thể về sự tử tế, việc giữ gìn và nuôi dưỡng giá trị ấy chắc chắn sẽ có lúc chông chênh. Sự tử tế, theo ông, không chỉ là một cảm xúc nhất thời, mà là một kỹ năng cần được học và rèn luyện. Với người trẻ, việc học những điều mới chưa bao giờ là quá khó - họ chỉ cần thêm thời gian.

Nói về vai trò của gia đình, nhà trường và truyền thông, ông gọi đó là “thế hệ dẫn đường”. Việc thấu hiểu và định hướng vốn là một truyền thống đẹp, nhưng trong bối cảnh hôm nay, chính thế hệ dẫn đường ấy cũng cần tiếp tục học hỏi, không ngừng học: Học để hiểu thế giới đang vận hành theo những quy luật mới; học để thấu hiểu những thiếu và dư, những tổn thương và khát khao rất khác của người trẻ.

Bởi chỉ khi hiểu thì mới thương. Và khi con người thật sự thương nhau, sự tử tế không cần được hô hào hay phát động, mà sẽ tự nhiên hiện diện trong cách chúng ta sống và đối xử với nhau mỗi ngày.

Xem bản gốc tại đây