Cải cách phải đo bằng cảm nhận của người dân, doanh nghiệp

Đây là nhận định của ông Mạc Quốc Anh - Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội - về quyết tâm cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp.

Thưa ông, vừa qua Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã yêu cầu trước ngày 20.4, các bộ phải đề xuất phương án cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính… Ông đánh giá thế nào về quyết tâm cải cách lần này?

- Đây là một đợt cải cách có mức độ quyết liệt rất cao, thậm chí có thể xem là một trong những tín hiệu cải cách mạnh nhất trong nhiều năm gần đây. Điểm khác biệt không chỉ nằm ở lời kêu gọi chung, mà ở việc Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã trực tiếp chủ trì cuộc họp ngày 13.4, đặt ra thời hạn rất ngắn là trước ngày 20.4, đây là dấu hiệu của một chiến dịch hành động chứ không còn là khẩu hiệu cải cách.

Quyết tâm cải cách đã được đặt trong một khung chỉ đạo thống nhất từ Trung ương đến Chính phủ. Kết luận số 18-KL/TW ngày 2.4.2026 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV và Nghị quyết 89/NQ-CP ngày 5.4.2026 đã tạo ra một “trục chính trị - pháp lý - điều hành” rất rõ; nghĩa là không chỉ có ý chí chính trị, mà còn có chỉ tiêu, đầu mối tổng hợp, cơ chế rà soát và yêu cầu trách nhiệm cá nhân của bộ trưởng.

Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp sẽ không chỉ nhìn vào số lượng thủ tục bị cắt, mà nhìn vào chất lượng thay đổi. Cải cách thành công không phải là bỏ một giấy phép nhưng lại phát sinh thêm một xác nhận khác; không phải là đưa thủ tục lên mạng nhưng vẫn buộc doanh nghiệp nộp hồ sơ giấy và đi lại trực tiếp. Khi doanh nghiệp cảm nhận được “ít xin hơn, ít chờ hơn, ít tốn hơn”, khi báo chí có thể nhìn thấy kết quả bằng số liệu và câu chuyện thực tế, lúc đó niềm tin cải cách mới thực sự được củng cố bền vững.

Theo ông, việc rà soát, cắt giảm tiếp 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện nay, đồng thời cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết sẽ tạo ra thay đổi gì đối với môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam?

- Nếu thực hiện đúng tinh thần cải cách thực chất, việc cắt giảm khoảng 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và loại bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh không cần thiết sẽ tạo ra thay đổi rất lớn cho môi trường đầu tư, kinh doanh ở Việt Nam. Tác động đầu tiên là hạ thấp đáng kể rào cản gia nhập thị trường. Đối với doanh nghiệp lớn, mỗi giấy phép có thể chỉ là một chi phí quản trị; nhưng với doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup, hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, đó nhiều khi là một “chi phí cố định” đủ lớn để làm họ chùn bước.

Thứ hai, giảm trực tiếp chi phí tuân thủ và chi phí cơ hội. Khi doanh nghiệp bớt thời gian chạy thủ tục, họ có thêm nguồn lực cho sản xuất, đổi mới công nghệ, phát triển thị trường và tạo việc làm.

Thứ ba, làm trong sạch hơn môi trường kinh doanh và thu hẹp không gian của cơ chế “xin - cho”. Trong thực tế, chi phí không chính thức thường nảy sinh mạnh nhất ở nơi điều kiện kinh doanh mơ hồ, thủ tục chồng chéo và quyền giải thích nằm quá nhiều ở khâu thực thi.

Để cải cách đi vào thực chất, theo ông cần cơ chế giám sát, đánh giá trách nhiệm người đứng đầu các bộ, ngành như thế nào?

- Muốn cải cách đi vào thực chất thì phải chuyển từ tư duy “có làm” sang tư duy “làm ra kết quả đo được” và vì vậy cơ chế giám sát trách nhiệm người đứng đầu phải được thiết kế theo nguyên tắc rất rõ: Giao mục tiêu định lượng, công khai kết quả theo thời gian thực, có kiểm chứng độc lập và gắn trực tiếp với đánh giá cán bộ. Đặc biệt, cần có cơ chế giám sát độc lập từ bên ngoài hệ thống bộ, ngành. Không thể để chính cơ quan ban hành thủ tục đồng thời tự chấm điểm hiệu quả cắt giảm của chính mình mà thiếu kiểm chứng độc lập. Cần thiết lập một cổng phản ánh và đối chứng thường trực của doanh nghiệp, gắn với từng thủ tục cụ thể.

Cải cách chỉ thực chất khi người dân, doanh nghiệp cảm nhận rõ: Thủ tục nhanh hơn, chi phí thấp hơn, ít phiền hà hơn. Nếu chưa đạt được điều đó, mọi báo cáo dù đẹp cũng chưa thể coi là thành công.

Xin cảm ơn ông!

Đọc bản gốc tại đây