Cải cách tiền lương: Không thể chỉ tăng lương để giữ người lao động khu vực công

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Nội vụ trong quý II/2026 là hoàn thiện sơ kết việc thực hiện Nghị quyết Trung ương về cải cách tiền lương (CCTL) và bảo hiểm xã hội.

Lộ trình CCTL dự kiến tập trung vào xây dựng 5 bảng lương mới theo nhóm đối tượng, hoàn thiện chế độ phụ cấp, tiền thưởng, quy định nâng bậc lương và gắn quản lý thu nhập với hiệu quả công việc theo tinh thần Nghị quyết 27-NQ/TW.

Theo các chuyên gia, CCTL không chỉ nhằm nâng thu nhập mà còn tạo động lực để giữ chân người lao động trong khu vực công, nhất là nhóm nhân sự chất lượng cao.

Trao đổi về vấn đề này, TS Nguyễn Thụy Vũ - Viện Đào tạo và Nâng cao TPHCM (IFP) - cho rằng, để người lao động không chỉ “tồn tại” mà thực sự “yên tâm gắn bó và cống hiến” lâu dài cho khu vực công, việc tăng lương mới chỉ là điều kiện cần.

Theo bà, trong bối cảnh CCTL năm 2026, cần thêm các giải pháp mang tính đột phá về văn hóa, môi trường làm việc, cơ hội phát triển và nâng cao giá trị cá nhân để giữ chân nhân tài.

Theo chuyên gia, cần thiết lập cơ chế trả lương theo vị trí việc làm và kết quả đầu ra thay vì tăng lương cào bằng. Trong đó, cần có quỹ thưởng đủ lớn cho người có sáng kiến, thành tích xuất sắc; đồng thời áp dụng hệ số phụ cấp phù hợp với các vị trí đòi hỏi chuyên môn cao, áp lực lớn hoặc làm việc ở vùng sâu, vùng xa.

Bà nhấn mạnh việc xây dựng lộ trình thăng tiến minh bạch, mở rộng cơ chế thi tuyển chức danh lãnh đạo, quản lý và tăng đầu tư cho đào tạo chuyên sâu, chứng chỉ quốc tế hoặc cơ hội tu nghiệp nước ngoài nhằm nâng cao giá trị nghề nghiệp cho người lao động.

Bên cạnh đó, chuyên gia cho rằng cần cải thiện môi trường làm việc thông qua “văn hóa số”, đẩy mạnh số hóa quy trình, giảm áp lực hành chính và tạo không gian để người trẻ được đóng góp ý kiến, được thử nghiệm và sáng tạo. Theo bà, sự ghi nhận về tinh thần đôi khi có giá trị giữ chân lớn hơn cả vật chất.

Ngoài tiền lương, TS Nguyễn Thụy Vũ đề xuất tăng các “phúc lợi mềm” như hỗ trợ nhà ở xã hội, bảo hiểm sức khỏe, chính sách giáo dục cho con em công chức, viên chức.

Chuyên gia cũng đề xuất cho phép áp dụng cơ chế thu nhập đặc thù với một số lĩnh vực đang thiếu hụt nhân lực như y tế, công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tài chính công và giáo dục chất lượng cao; đồng thời xây dựng “quỹ giữ chân nhân tài” dành cho chuyên gia đầu ngành hoặc nhân sự tham gia các dự án trọng điểm.

Theo TS Nguyễn Thụy Vũ, khu vực công cũng cần nghiên cứu cơ chế hợp đồng linh hoạt với nhân sự chất lượng cao thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khung lương hành chính truyền thống. Điều này vừa giúp thu hút nhân lực từ khu vực tư nhân, vừa tạo áp lực đổi mới trong bộ máy.

"Nhiều người lao động khu vực công đang chịu áp lực lớn về nhà ở, chi phí nuôi con và chăm sóc cha mẹ lớn tuổi. Vì vậy, nếu giải quyết được các gánh nặng an sinh này, hiệu quả giữ chân người lao động có thể lớn hơn cả việc tăng lương" - bà nói.

TS Nguyễn Thụy Vũ nhấn mạnh nhiều người giỏi rời khu vực công không hẳn vì lương thấp mà vì thiếu cơ hội cống hiến và đổi mới. Do đó, điều quan trọng là xây dựng môi trường làm việc minh bạch.

Đọc bản gốc tại đây