Cần bộ tiêu chí rõ ràng khi địa phương đề xuất sắp xếp cấp xã

Bộ Nội vụ được giao khẩn trương xây dựng văn bản hướng dẫn sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã đối với những địa phương thực sự có nhu cầu.

Nội dung trên được nêu tại Văn bản số 475/TB-VPCP thông báo kết luận của Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tại cuộc họp về tình hình thực hiện nhiệm vụ 8 tháng năm 2026, phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm các tháng cuối năm 2026 và dự kiến nhiệm vụ trọng tâm năm 2027 của Bộ Nội vụ.

Tại họp báo mới đây của Bộ Nội vụ, ông Phan Trung Tuấn - Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương - cho biết: Đối với những đơn vị chưa đạt đủ tiêu chuẩn, tiêu chí theo quy định hiện hành, địa phương rà soát, đánh giá lại, nếu thực sự cần thiết thì đề xuất điều chỉnh, sắp xếp.

Một yêu cầu quan trọng được ông Phan Trung Tuấn nhấn mạnh là Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy phải chịu trách nhiệm về đề xuất của mình.

Theo TS Đoàn Văn Tình - Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công, việc chuyển hướng tư duy từ sắp xếp đồng loạt sang phân cấp, ủy quyền cho địa phương chủ động đề xuất phương án điều chỉnh đơn vị hành chính cấp xã là một bước tiến quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

"Quyết sách này không đơn thuần là một thao tác điều chỉnh địa giới hành chính thuần túy, mà thực chất là tiến trình mở rộng không gian phát triển và tối ưu hóa năng lực quản trị địa phương. Điều này mang lại những lợi ích nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức phải giải quyết" - ông đánh giá.

Về mặt lợi ích, theo ông Tình, sự chủ động giúp địa phương căn cứ sát vào quy hoạch tổng thể, điều kiện tự nhiên, quy mô dân số cùng đặc điểm văn hóa, lịch sử để thiết kế không gian quản lý phù hợp. Cách làm này giúp tránh được việc sáp nhập khiên cưỡng, hạn chế nguy cơ chia cắt không gian kinh tế hoặc làm ảnh hưởng đến nếp sống cộng đồng bền vững.

Đồng thời, là nơi hiểu rõ nhất những lợi thế cũng như điểm nghẽn của địa bàn, cấp ủy và chính quyền địa phương khi được trao quyền sẽ phát huy tốt hơn tinh thần tự chủ, tinh thần trách nhiệm trước nhân dân. Quan trọng hơn, việc xuất phát từ nhu cầu thực tế của cơ sở sẽ giúp quy trình lấy ý kiến nhân dân đi vào thực chất, tạo được sự đồng thuận và chủ động đồng hành từ người dân.

Ở chiều ngược lại, cách làm này cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Nếu thiếu hướng dẫn cụ thể và cơ chế kiểm soát phù hợp, địa phương có thể phát sinh tâm lý e ngại, né tránh việc sắp xếp hoặc ngược lại là đề xuất thiếu cân nhắc kỹ lưỡng.

Bên cạnh đó, khi áp lực thẩm định và lập đề án dồn về địa phương, cả cấp tỉnh và cấp xã đều phải nâng cao năng lực phân tích dữ liệu, đánh giá tác động đa chiều về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và văn hóa.

"Cuối cùng, việc không thực hiện đồng loạt đòi hỏi Chính phủ và Bộ Nội vụ cần sớm ban hành bộ tiêu chí hướng dẫn khung rõ ràng, dựa trên dữ liệu thông suốt, bảo đảm tính thống nhất trong toàn quốc" - TS Đoàn Văn Tình cho hay.

Đọc bản gốc tại đây