Đại biểu Quốc hội nói về phim Mưa đỏ, Sói nhỏ Wolfoo, MV Bắc Bling

Ngày 22.4, Quốc hội thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.

Đại biểu Trần Thị Vân (Đoàn Bắc Ninh) cho biết, có một thực tế đang tồn tại là trong khi nhu cầu tiếp cận văn hóa ngày càng đa dạng và mang tính thị trường thì công tác bảo tồn văn hóa ở nước ta chủ yếu được triển khai theo hướng bảo tồn tĩnh - tập trung vào lưu giữ, phục dựng và bảo vệ nguyên trạng di sản.

Cách tiếp cận này tuy giữ được bản sắc văn hóa nhưng lại bộc lộ nhiều hạn chế, văn hóa bị tách khỏi đời sống đương đại, khó tiếp cận, đặc biệt là thế hệ trẻ; thiếu cơ chế chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị kinh tế; phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách nhà nước, thiếu tính bền vững.

Trong khi những giá trị văn hóa này nếu được đưa vào sản phẩm công nghiệp sáng tạo lại có khả năng lan tỏa rất nhanh, rất mạnh.

Đại biểu lấy ví dụ Mưa đỏ là bộ phim chiến tranh, khai thác từ yếu tố lịch sử, văn hóa cách mạng. Trong khi MV Bắc Bling - sản phẩm giải trí hiện đại được khai thác từ chất liệu văn hóa truyền thống. Sói nhỏ Wolfoo - phim hoạt hình Việt Nam, sản phẩm văn hóa nội dung số (đạt 3 tỉ lượt xem toàn cầu/tháng, 50 triệu người theo dõi đa nền tảng, phát hành bằng 17 ngôn ngữ).

Điều này cho thấy, văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể trở thành chất liệu sáng tạo hấp dẫn trong thời đại số, vừa góp phần bảo tồn theo cách linh hoạt, vừa đem lại giá trị kinh tế. Nếu chỉ dừng ở bảo tồn, văn hóa sẽ mãi là di sản, có giá trị nhưng không được khai thác. Văn hóa chỉ thực sự “sống” khi được đặt trong dòng chảy của thị trường và sáng tạo.

Các chính sách được thiết kết trong dự thảo chỉ dừng lại ở mức khuyến khích chưa tạo động lực tài chính đủ mạnh để thu hút khu vực tư nhân và đầu tư quốc tế; thiếu các chỉ tiêu định lượng cho từng giai đoạn.

"Sau 5 năm, 10 năm có bao nhiêu doanh nghiệp về văn hóa? Xuất khẩu được bao nhiêu, có bao nhiêu đô thị di sản, bao nhiêu đặc khu văn hóa quốc gia và văn hóa đóng góp được bao nhiêu % GDP", đại biểu đặt vấn đề.

Từ thực tiễn trên, đại biểu đề xuất chuyển đổi số văn hóa cần được xác định là trụ cột trung tâm.

Các chính sách ưu đãi tài chính và thuế cần mạnh mẽ hơn. Bên cạnh thuế suất 5%, VAT ưu đãi, cần áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức cạnh tranh hơn, miễn giảm dài hạn cho các ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm.

Đây là công cụ đã được kiểm chứng mà nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng hiệu quả để thu hút đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn Hà Nội) cho biết, dự thảo đề cập cơ chế khoán chi, đặt hàng và quỹ văn hóa theo hướng chấp nhận rủi ro nhưng chưa làm rõ cách thức nghiệm thu và thanh quyết toán.

Do vậy cần sửa theo hướng quy định rõ việc nghiệm thu sản phẩm sáng tạo sử dụng ngân sách phải thông qua hội đồng chuyên môn độc lập và kết luận của hội đồng về giá trị tư tưởng, nghệ thuật là căn cứ chủ yếu để thanh quyết toán.

Bổ sung nguyên tắc không yêu cầu hồi tố hoặc bồi hoàn lại các chi phí hợp lý đã thực hiện trong trường hợp dự án không đạt hiệu quả kinh tế như dự kiến nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu về chất lượng nghệ thuật.

Đọc bản gốc tại đây