Đề xuất biểu dương gia đình sinh đủ hai con tại địa phương mức sinh thấp

Bộ Y tế đang đề xuất tổ chức biểu dương, tôn vinh các cặp vợ chồng và cá nhân sinh đủ hai con tại 10 tỉnh, thành có mức sinh thấp nhằm khuyến khích người dân sinh con, góp phần duy trì mức sinh thay thế trong bối cảnh tỷ suất sinh của Việt Nam liên tục sụt giảm.

Đề xuất được nêu trong dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I: 2026-2030).

Theo số liệu của Cục Thống kê năm 2024, cả nước hiện có 10 địa phương có mức sinh thấp hơn mức bình quân chung. Hà Nội là địa phương duy nhất ở khu vực phía Bắc nằm trong danh sách này.

Năm 2024, mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh sản tại Hà Nội chỉ sinh trung bình 1,86 con, thấp hơn mức sinh thay thế và là mức thấp nhất từng được ghi nhận tại Thủ đô. Xu hướng này vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện khi 6 tháng đầu năm 2026, Hà Nội ghi nhận hơn 37.600 trẻ chào đời, giảm gần 2.900 trẻ so với cùng kỳ năm trước, theo Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội Hà Nội.

Ngoài Hà Nội, 9 địa phương còn lại gồm Khánh Hòa (1,82 con/phụ nữ), Đồng Nai (1,79), An Giang (1,74), Đồng Tháp (1,71), Vĩnh Long (1,60), Cà Mau (1,58), TP Cần Thơ (1,55), Tây Ninh (1,52) và TPHCM với mức thấp nhất cả nước, chỉ 1,43 con/phụ nữ.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam đang đối mặt với xu hướng giảm sinh kéo dài. Từ mức 2,11 con/phụ nữ năm 2021, tổng tỉ suất sinh giảm xuống mức thấp kỷ lục 1,91 con vào năm 2024, tăng nhẹ lên 1,93 con năm 2025. Dữ liệu sơ bộ tại 34 tỉnh, thành cho thấy 6 tháng đầu năm 2026, con số này ước đạt 1,96 con/phụ nữ nhưng vẫn thấp hơn mức sinh thay thế.

Cục Dân số nhận định nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên phạm vi toàn quốc đến năm 2030 sẽ rất khó đạt được. Mức sinh thấp kéo dài có thể dẫn tới thiếu hụt nguồn lao động, thu hẹp quy mô dân số, đẩy nhanh quá trình già hóa và làm gia tăng áp lực phát triển kinh tế - xã hội trong những thập kỷ tới.

Để ứng phó, Bộ Y tế đề xuất phát động phong trào khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con. Ở cấp Trung ương, dự kiến sẽ tổ chức phát động và biểu dương các điển hình tiên tiến trên phạm vi cả nước vào các năm 2027 và 2029.

Tại các địa phương, hoạt động này sẽ được tổ chức hằng năm, kết hợp với nhiều hình thức truyền thông như tọa đàm, đối thoại chính sách, hội thi, liên hoan và các chương trình tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích của việc sinh đủ hai con, đồng thời khuyến khích các gia đình chung tay duy trì mức sinh thay thế.

Trước đó, nhiều địa phương đã chủ động ban hành chính sách hỗ trợ tài chính để khuyến khích sinh con. TPHCM hiện hỗ trợ một lần 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; Hải Phòng hỗ trợ 3 triệu đồng; Tây Ninh hỗ trợ 2 triệu đồng; Đồng Nai và Đồng Tháp cùng hỗ trợ 1 triệu đồng.

Bên cạnh hỗ trợ cho người dân, một số địa phương còn có cơ chế khen thưởng đối với các xã, phường đạt hoặc vượt tỉ lệ 60% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ hai con liên tục trong 3 hoặc 5 năm. Mức thưởng cao nhất thuộc về Tây Ninh với 200-300 triệu đồng; TPHCM từ 30-60 triệu đồng; Đồng Tháp từ 30-50 triệu đồng và Đồng Nai từ 20-40 triệu đồng.

Đọc bản gốc tại đây