Hà Nội quyết giảm ô nhiễm từ giao thông nội đô

Kiểm soát khí thải - yêu cầu cấp thiết

Theo đại diện Sở Xây dựng TP Hà Nội, đề án vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ) đang được xây dựng với các tiêu chí cụ thể về phạm vi, đối tượng áp dụng, lộ trình thực hiện và giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế. Giai đoạn đầu triển khai theo hình thức thí điểm, chưa áp dụng đồng loạt trên toàn tuyến.

Việc kiểm soát khí thải tập trung vào ôtô, xe máy - những nguồn phát thải lớn trong nội đô. Thực tế cho thấy, Hà Nội hiện có khoảng 7 triệu xe máy chạy xăng lưu thông thường xuyên, tạo áp lực lớn lên môi trường không khí.

TS. Hoàng Dương Tùng - Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam - cho hay, giao thông là một trong những nguồn gây ô nhiễm chính tại đô thị. “Dù mỗi xe máy có dung tích nhỏ, nhưng với số lượng lên tới hàng triệu phương tiện, tổng lượng phát thải là rất lớn. Trong khi đó, xe máy hiện chưa có cơ chế kiểm soát khí thải chặt chẽ như ôtô”, ông Tùng phân tích.

Từ góc độ chuyên gia, việc triển khai LEZ là bước đi cần thiết. Không chỉ giúp giảm phát thải ngay lập tức, chính sách còn tạo áp lực chuyển đổi sang phương tiện sạch, phù hợp với cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam.

Kinh nghiệm quốc tế: LEZ là xu hướng tất yếu

Trên thế giới, nhiều đô thị lớn đã triển khai vùng phát thải thấp từ sớm và đạt hiệu quả rõ rệt. Tại London, khu vực phát thải cực thấp (Ultra Low Emission Zone - ULEZ) đã giúp giảm đáng kể lượng khí NO2 và bụi mịn. Paris, Berlin hay Tokyo cũng áp dụng các hình thức kiểm soát phương tiện phát thải cao, từng bước loại bỏ xe chạy nhiên liệu hóa thạch khỏi trung tâm.

Điểm chung của các mô hình này là triển khai theo lộ trình, bắt đầu từ khu vực trung tâm, sau đó mở rộng dần ra các vành đai. Song song đó là phát triển mạnh hệ thống giao thông công cộng và hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện.

Hà Nội đang đi theo hướng tương tự. Lộ trình dự kiến đến năm 2028 mở rộng phạm vi sang Vành đai 2, đồng thời hạn chế ôtô cá nhân sử dụng xăng dầu. Đến năm 2030, phạm vi sẽ tiếp tục mở rộng đến Vành đai 3.

Nhiều người dân ủng hộ chủ trương

Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều người dân đã ủng hộ chủ trương triển khai vùng phát thải thấp. Một số người đã chủ động chuyển sang sử dụng xe điện, đánh giá cao lợi ích kép về môi trường và chi phí.

Anh Nguyễn Văn Hùng, phường Đống Đa cho biết, sau khi chuyển sang xe máy điện, chi phí vận hành giảm đáng kể so với xe xăng. “Mỗi tháng tôi tiết kiệm được vài trăm nghìn tiền xăng, chưa kể xe chạy êm, không khói, không mùi”, anh nói.

Trong khi đó, chị Huyền Mai Thu, phường Ba Đình nhận định, việc hạn chế xe xăng trong nội đô là xu hướng tất yếu. “Không khí Hà Nội nhiều ngày ô nhiễm nặng. Nếu không có giải pháp mạnh, tình trạng này sẽ còn kéo dài”, chị Thu chia sẻ.

Để tạo sự đồng thuận rộng rãi, Hà Nội cũng đang xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Các nhóm đối tượng sẽ được phân loại để có mức hỗ trợ phù hợp, hạn chế tối đa tác động đến đời sống người dân.

Theo các chuyên gia, việc thí điểm LEZ từ ngày 1.7.2026 là bước khởi đầu quan trọng. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả, cần triển khai quyết liệt, đồng bộ và đúng lộ trình.

TS. Hoàng Dương Tùng nhấn mạnh, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, do đó các giải pháp giảm phát thải phải được thực hiện ngay từ bây giờ. “Nếu chậm trễ, chi phí khắc phục sẽ lớn hơn rất nhiều, không chỉ về kinh tế mà còn về sức khỏe cộng đồng” - ông nói.

Trong bối cảnh ô nhiễm không khí ngày càng trở thành vấn đề cấp bách, việc Hà Nội tiên phong thí điểm vùng phát thải thấp không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn là nền tảng cho quá trình chuyển đổi dài hạn.

Từ Vành đai 1 đến Vành đai 3, từ thí điểm đến mở rộng, Hà Nội đang từng bước định hình một mô hình đô thị xanh, sạch, bền vững - nơi giao thông không còn là nguồn gây ô nhiễm mà trở thành một phần của giải pháp.

Đọc bản gốc tại đây