Nhà ở xã hội sẽ cải thiện nguồn cung khi được miễn giấy phép xây dựng

Ghi nhận trên thị trường, nhu cầu tìm kiếm nhà ở xã hội luôn ở mức cao. Trên các diễn đàn, nhóm cộng đồng về bất động sản, thông tin liên quan đến các dự án nhà ở xã hội thường xuyên nhận được sự quan tâm lớn. Tuy nhiên, số lượng dự án đủ điều kiện triển khai và đưa ra thị trường còn rất hạn chế.

Theo các báo cáo mới đây từ Sở Xây dựng TPHCM, từ đầu năm đến nay, nguồn cung nhà ở xã hội chỉ có một dự án hoàn thành với 580 căn, hai dự án khởi công trong quý I với 2.643 căn. Toàn TPHCM hiện có 12 dự án đang thi công với khoảng 10.300 căn.

Ngoài ra, một dự án quy mô 2.259 căn đang lựa chọn chủ đầu tư, ba dự án khác dự kiến khởi công trước 30.4 với 4.600 căn. Đặc biệt, thành phố có tới 41 dự án dự kiến khởi công trước 30.6 với khoảng 29.200 căn.

Để chuẩn bị nguồn cung cho các năm tiếp theo, Sở Xây dựng đã rà soát, bổ sung 16 khu đất với quy mô khoảng 23.000 căn. Giai đoạn 2026 - 2027, TPHCM tập trung hoàn tất thủ tục đầu tư cho 72 dự án, tương ứng khoảng 67.000 căn.

Một nguồn lực đáng chú ý khác là quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại. Thành phố đã dành khoảng 732ha cho quỹ đất này, tương ứng 230.000 căn hộ. Theo kế hoạch và các dự báo, quỹ đất này có thể tăng lên 1.740ha vào năm 2040, tạo dư địa phát triển nhà ở xã hội trong dài hạn.

Tuy vậy, khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế vẫn là vấn đề lớn. Từ lúc một dự án được chấp thuận đến khi hoàn thành thường kéo dài nhiều năm, trong khi nhu cầu của người lao động là trước mắt.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty Lê Thành cho biết doanh nghiệp đang có dự án nhà ở xã hội 2.000 tỉ đồng, đã làm móng xong, nhưng tình hình triển khai đang bị "đứng hình". Bên cạnh câu chuyện khó vay vốn ưu đãi thì nguyên nhân khiến nguồn cung nhỏ giọt, chủ yếu nằm ở thủ tục pháp lý kéo dài.

Theo phản ánh từ lãnh đạo doanh nghiệp này, thời gian phê duyệt một dự án nhà ở xã hội lý tưởng nhất của cơ quan chức năng (trong điều kiện hồ sơ đúng, đủ và phù hợp quy hoạch) là 132 ngày. Chưa kể, chủ đầu tư phải mất thêm khoảng 132 ngày để chuẩn bị hồ sơ, gồm thiết kế quy hoạch, thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật thi công, thiết kế PCCC và thẩm tra. Như vậy, tổng cộng mất 264 ngày.

"Khó khăn không chỉ dừng ở khâu quy hoạch mà còn kéo dài đến khi có được giấy phép xây dựng. Thực tiễn cho thấy trong khi nhà ở thương mại được miễn giấy phép xây dựng thì nhà ở xã hội lại bắt buộc phải có. Để được cấp phép, doanh nghiệp phải hoàn tất hàng loạt thủ tục như thỏa thuận điện, nước, hạ tầng, môi trường, PCCC... Chỉ cần điều chỉnh một chi tiết nhỏ, quy trình có thể quay lại từ đầu, kéo dài thêm khoảng 4 tháng", đại diện doanh nghiệp này chia sẻ.

Viện dẫn các quy định của pháp luật hiện nay, mới đây Bộ Xây dựng đã có công văn khẳng định đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, chủ đầu tư được lựa chọn áp dụng quy định của Nghị quyết 201/2025 của Quốc hội (thực hiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng để được miễn thủ tục thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng) hoặc áp dụng quy định của Luật Xây dựng (thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng để miễn cấp giấy phép xây dựng).

Trường hợp chủ đầu tư đề nghị áp dụng thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng để miễn cấp giấy phép xây dựng thì cơ quan chuyên môn về xây dựng có trách nhiệm thực hiện theo quy định của pháp luật về xây dựng.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), đây là tin mừng đối với chủ đầu tư tham gia xây nhà ở xã hội cũng như đối với khách hàng. Bởi hướng dẫn nói trên của Bộ Xây dựng đã giúp tháo gỡ vướng mắc về các trường hợp cấp hoặc được miễn giấy phép xây dựng cho dự án nhà ở xã hội. Thực tế thời gian qua, việc chồng chéo giữa quy định của Luật Xây dựng và cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 201/2025 khiến hồ sơ bị kéo dài, địa phương lúng túng trong áp dụng, còn chủ đầu tư mất thêm thời gian và chi phí.

Đọc bản gốc tại đây