Trao 199 thẩm quyền đặc thù cho Thủ đô, siết chặt kiểm soát quyền lực

Chiều 23.4, với 488/492 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 97,6%), Quốc hội chính thức thông qua, Luật Thủ đô (sửa đổi).

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2026.

Trước khi biểu quyết điện tử, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật giữ nguyên kết cấu gồm 9 chương, 36 điều; đã chỉnh lý 26/36 điều; đồng thời giao chính quyền Thành phố 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội (HĐND: 127; UBND: 56; Chủ tịch UBND: 16), tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, toàn diện để Thành phố phát huy tối đa tiềm năng, vị thế và tính chủ động, sáng tạo trong xây dựng, phát triển Thủ đô theo phương châm “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Dự thảo Luật bổ sung các quy định nhằm bảo đảm chặt chẽ, gồm: Không áp dụng thủ tục rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản của Chủ tịch UBND; bổ sung yêu cầu về xác định cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình khi ban hành văn bản, trách nhiệm đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành và tổng kết thực tiễn...

Các quy định về cơ chế, chính sách đặc thù được rà soát, hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, khả thi, bảo đảm kiểm soát và phù hợp thực tiễn, tập trung vào: Làm rõ thẩm quyền của chính quyền Thành phố trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển và yêu cầu phối hợp với các Bộ liên quan để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, nhất là đối với không gian tầm cao; trao quyền cho HĐND Thành phố quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý vấn đề mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị;

Hoàn thiện chính sách đặc thù trong lĩnh vực y tế theo hướng quy định rõ trách nhiệm của các cơ sở y tế trên địa bàn trong việc tham gia hỗ trợ hệ thống y tế Thủ đô, đặc biệt trong cấp cứu ngoại viện và phối hợp chăm sóc sức khỏe;

Trao quyền cho HĐND Thành phố quyết định áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt đối với các dự án lớn, quan trọng trên cơ sở được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và sau khi tham vấn các bộ, ngành có liên quan, quyết định gia hạn thời gian không quá 6 tháng để hoàn thiện điều kiện về khởi công xây dựng công trình đối với các dự án thực hiện theo Nghị quyết số 258 của Quốc hội,...

Về quản lý tài chính, ngân sách, ưu đãi thuế (Điều 21), dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng kế thừa quy định hiện hành, không ban hành chính sách ưu đãi thuế vượt khung pháp luật chung, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương.

Đồng thời, bổ sung có chọn lọc đối tượng được ưu đãi, hỗ trợ để thúc đẩy các lĩnh vực ưu tiên; bổ sung cơ chế linh hoạt trong điều hành ngân sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, Dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng khẳng định vai trò trung tâm, dẫn dắt của Thủ đô; thiết kế khái niệm “Vùng Thủ đô” theo hướng mở, linh hoạt; tạo cơ chế để các địa phương chủ động tham gia liên kết, được áp dụng quy định của Luật Thủ đô khi thực hiện dự án chung; cho phép sử dụng ngân sách địa phương để đầu tư liên vùng nhằm giải quyết các vấn đề hạ tầng, môi trường, dịch vụ thiết yếu phục vụ lợi ích chung.

Dự thảo Luật cũng quy định rõ nguyên tắc loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại.

Đồng thời, làm rõ đây không phải điều kiện duy nhất mà đặt trong tổng thể cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình; không bổ sung tiêu chí “chuẩn mực chuyên môn” do chưa có nội hàm pháp lý thống nhất, tránh gây khó khăn trong áp dụng.

Đọc bản gốc tại đây