Đối thoại thẳng - lợi ích thật Công đoàn đổi mới thương lượng

Lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ

Trao đổi về thực tế thương lượng để ký kết Thỏa ước lao động tập thể (TƯLĐTT), ông Nguyễn Đình Thắng – Chủ tịch Công đoàn các Khu công nghệ cao và khu công nghiệp (CNC&KCN) Thành phố Hà Nội cho biết, mục đích của hoạt động sản xuất kinh doanh là nhằm tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp; mà Lợi nhuận = Doanh thu - Chi phí (do đó doanh nghiệp luôn tìm cách tối giảm chi phí). Trong thương lượng, hai bên cùng thắng thì mới bền, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững. Kinh nghiệm quý báu mà ông Thắng có được từ thời gian ông trực tiếp đối thoại, thương lượng để ký TƯLĐTT ở những nơi chưa thành lập CĐCS theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2012 là giải quyết bài toán làm thế nào để mức tăng năng suất lao động cao hơn mức tăng chi phí. Ông Thắng giải thích, đây chính là cách làm cho “chiếc bánh lợi nhuận” của doanh nghiệp to lên để cùng hưởng nhiều hơn.

Khi ấy, trong quá trình làm việc với lãnh đạo doanh nghiệp, ông Thắng thường trao đổi nếu lãnh đạo doanh nghiệp tăng lương cho người lao động (NLĐ) thì đó là tạo động lực cho NLĐ tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm, bù đắp phần tăng của chỉ số giá tiêu dùng CPI, đồng thời chia sẻ khó khăn với NLĐ, giữ NLĐ gắn bó với DN. Có nghĩa là giữ NLĐ bằng cơ chế chính sách…

Còn phương án tiết kiệm bằng cách tối giảm chi phí mà doanh nghiệp áp dụng chưa phải là tối ưu vì năng suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm thấp, NLĐ chuyển doanh nghiệp khác có mức lương và chế độ đãi ngộ tốt hơn… trong lúc việc tuyển lao động trong các khu công nghiệp không phải dễ dàng. Để CĐCS làm tốt công tác thương lượng, ký được những bản TƯLĐTT có những điều khoản cao hơn luật định, CĐ cấp trên đã tập trung hướng dẫn, hỗ trợ cho CĐCS theo cách cầm tay chỉ việc về thương lượng về tiền lương, tiền thưởng, các khoản phụ cấp, trợ cấp, điều kiện lao động...

Hiệu quả nhất, theo ông Thắng là hỗ trợ theo cách cầm tay chỉ việc. Ví dụ, lựa chọn thời điểm để đưa ra đối thoại thương lượng; phải chọn thời điểm nhiều đơn hàng, công ty tổ chức làm thêm để đảm bảo giao hàng chứ không thể thương lượng về tăng lương trong lúc thiếu việc làm… Những gì có lợi hơn so với pháp luật quy định thì mới đưa vào ký kết để đảm bảo TƯLĐTT ngắn gọn, chất lượng…

Còn tại Công đoàn Dệt may Việt Nam TƯLĐTT ngành Dệt May Việt Nam lần thứ VI được ký kết giữa Công đoàn Dệt may Việt Nam và Hiệp hội Dệt may Việt Nam. Bên cạnh giữ nguyên các điều khoản đã xác lập trong TƯLĐTT ngành lần V về mức thu nhập tối thiểu, thang bảng lương, chế độ phụ cấp, tiền thưởng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và quy định về đảm bảo duy trì, cải thiện các chế độ đã đạt được, TƯLĐTT ngành lần thứ VI đã tăng mức và xác định mức tiền cụ thể đối với một số chế độ, chính sách đã được xác lập từ TƯLĐTT ngành lần V gồm: Tăng mức tiền ăn ca thêm 2.000 đồng/suất/vùng; tặng quà cho lao động nữ vào ngày 8/3 và ngày 20/10 hàng năm mức tối thiểu 50.000 đồng/người/lần. Xác lập chế độ phúc lợi mới là chi hỗ trợ NLĐ nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi mức tối thiểu 50.000 đồng/người/tháng.

Với sự thay đổi để thích ứng yêu cầu mới, công tác đối thoại, thương lượng tập thể được quan tâm cả về số lượng, chất lượng. Năm 2025 có 1.530 bản TƯLĐTT được ký mới, có 3.704 bản TƯLĐTT được sửa đổi, bổ sung, ký lại. Nội dung chú trọng đến những điều, khoản có lợi, cao hơn quy định của pháp luật, trọng tâm là nội dung về tiền lương, tiền thưởng, thưởng theo tỉ lệ giá trị làm lợi của các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, đề tài, giải pháp hữu ích, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, bữa ăn ca, an toàn vệ sinh lao động. Có hơn 1.000 CĐCS trong doanh nghiệp đề xuất, thương lượng với người sử dụng lao động điều chỉnh tăng giá trị bữa ăn ca. Một trong những chỉ tiêu chủ yếu trong chương trình công tác CĐ năm 2026 là đối thoại, thương lượng với người sử dụng lao động điều chỉnh tăng giá trị bữa ăn ca ở 1.625 doanh nghiệp theo mức quy định tại Kết luận số 03/KL-BCH ngày 18.1.2022 của Ban Chấp hành Tổng LĐLĐVN về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 7c/NQ-BCH ngày 25.2.2016 về “Chất lượng bữa ăn ca của người lao động”.

Quyền lợi được bảo vệ bằng quy định pháp luật

Trong chương trình “Nâng cao hiệu quả công tác đối thoại, thương lượng tập thể giai đoạn 2023 - 2028” của Ban chấp hành Tổng LĐLĐVN có mục tiêu ít nhất 83% doanh nghiệp, đơn vị có tổ chức Công đoàn đủ điều kiện theo quy định của pháp luật được công đoàn thương lượng, ký kết TƯLĐTT theo quy định của pháp luật; thỏa ước lao động tập thể bao phủ ít nhất 85% tổng số NLĐ tại các doanh nghiệp, đơn vị có tổ chức Công đoàn trong toàn hệ thống. Ít nhất 50% TƯLĐTT do tổ chức Công đoàn ký kết hoặc tham gia ký kết được xếp loại chất lượng đạt loại B trở lên…

Có thể thấy, quyền lợi của người lao động đã được bảo vệ bằng những quy định của pháp luật do tổ chức CĐ tham gia xây dựng. Tổng LĐLĐVN đã tích cực, chủ động tham gia ý kiến xây dựng 39 dự thảo luật, nghị quyết, nghị định, thông tư có liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của đoàn viên, người lao động và tổ chức Công đoàn. Tập trung nghiên cứu, tham gia cùng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể trong đề xuất nội dung sửa đổi, bổ sung một số quy định của Hiến pháp 2013 liên quan đến tổ chức Công đoàn, phối hợp xây dựng, hoàn thiện hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Mặt trận Tổ quốc, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ chín, qua đó thể chế hóa chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị đồng thời tiếp tục phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn trong giai đoạn phát triển mới.

Tham gia tích cực, trách nhiệm trong Hội đồng Tiền lương Quốc gia, đề xuất Chính phủ quy định tăng mức lương tối thiểu vùng cho người lao động từ ngày 1.1.2026 với mức tăng bình quân là 7,2%, góp phần đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động; tích cực nghiên cứu, phối hợp đề xuất Chính phủ ban hành Nghị quyết về chính sách, chế độ đối với đối tượng chịu sự tác động do thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính các cấp theo Kết luận 183-KL/TW ngày 1.8.2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong đó có đối tượng là cán bộ CĐ. Các cấp CĐ tích cực tham gia xây dựng và thực hiện dân chủ tại cơ sở, góp phần phát huy quyền làm chủ của đoàn viên, NLĐ. Có 15.911 CĐCS đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp Nhà nước tham gia ban hành quy chế dân chủ cơ sở, 30.920 doanh nghiệp, đơn vị ngoài khu vực Nhà nước tham gia ban hành quy chế dân chủ cơ sở.

Xem bản gốc tại đây