Để mỗi gia đình công nhân là một mái ấm hạnh phúc

Anh Phạm Thanh Tịnh và vợ đều làm công nhân trong Khu công nghiệp Thăng Long (Thành phố Hà Nội). Sau 10 năm làm việc, nam công nhân có mức lương cơ bản 6 triệu đồng/ tháng; cộng với phụ cấp, làm thêm, thu nhập của anh rơi vào khoảng 9 triệu đồng/ tháng. Tổng thu nhập của cả hai vợ chồng khoảng 16 triệu đồng/ tháng. Trong khi đó, cuộc sống thuê trọ rất tốn kém.

Khoản thu nhập trên phải “chia năm xẻ bảy”. Nam công nhân liệt kê: Tiền thuê nhà và điện nước rơi vào khoảng 2,5 triệu đồng/ tháng; tiền ăn uống, sinh hoạt không dưới 5 - 6 triệu đồng/ tháng; tiền hai con nhỏ đi học trường mầm non tư thục là 5 triệu đồng/ tháng... đồng nghĩa với việc gần như không thể dư dả đồng nào, tháng nào cũng tiêu hết tháng đó.

Căn phòng trọ nhỏ chật chội là nơi sinh sống của vợ chồng anh, mẹ già được nhờ lên trông cháu. Dù rất muốn chuyển sang nơi ở rộng rãi hơn, nhưng với thu nhập hiện tại, vợ chồng anh không kham nổi. Còn giấc mơ mua được căn nhà riêng vẫn là điều quá xa vời.

Câu chuyện của gia đình anh Tịnh cũng là câu chuyện chung của nhiều gia đình công nhân hiện nay. Họ không thiếu ý chí làm việc, không thiếu khát vọng vươn lên, càng không thiếu tình yêu thương dành cho gia đình. Điều họ thiếu là một nền tảng đủ ổn định để có thể yên tâm sống, nuôi con, học thêm kỹ năng và bước tiếp dài lâu trong các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Thu nhập luôn là nỗi lo đầu tiên trong mỗi gia đình công nhân. Đồng lương hằng tháng là nguồn sống chính, nhưng các khoản chi lại không ngừng tăng. Với những gia đình có con nhỏ, chi phí sinh hoạt bị kéo căng bởi tiền sữa, tiền học, tiền khám bệnh, tiền thuê nhà, tiền đi lại.

Theo khảo sát mới nhất của Tổng LĐLĐVN công bố ngày 23.6 tại kỳ đàm phán lương tối thiểu năm 2027 của Hội đồng Tiền lương Quốc gia, nhiều con số liên quan đến đời sống gia đình công nhân rất đáng suy nghĩ.

Khảo sát này được thực hiện trong tháng 3 và tháng 4.2026 với 2.000 lao động tại gần 200 doanh nghiệp ở 7 tỉnh, thành phố. Kết quả cho thấy: 55% lao động độc thân cho biết, áp lực tiền lương là nguyên nhân chính khiến họ chưa lập gia đình. Nhiều người cho rằng, thu nhập hiện tại chưa đủ để bảo đảm cuộc sống ổn định cho hôn nhân, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, nhà ở và nuôi dạy con cái ngày càng tăng.

Trong nhóm đã kết hôn, 73% cho biết, tiền lương hiện tại ảnh hưởng đến kế hoạch sinh thêm con. 55% lao động cho biết, tiền lương chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu học tập của con cái. Nhiều người phải sử dụng tiền tiết kiệm, vay mượn hoặc nhờ hỗ trợ từ người thân để trang trải các khoản chi liên quan đến giáo dục. Có 54% lao động cho biết, thu nhập chỉ vừa đủ chi tiêu cơ bản của gia đình; 17% phải chi tiêu tằn tiện; 21% không đủ sống và phải làm thêm giờ để bù đắp thu nhập. Chỉ 8% có khả năng tích lũy...…

Đây là cơ sở chính để Tổng LĐLĐVN đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu vùng từ ngày 1.1.2027 với hai phương án tăng 9,8% hoặc 8,5%.

Muốn gia đình công nhân hạnh phúc, trước hết phải giúp họ có thu nhập đủ sống và có cơ hội tăng thu nhập bền vững. Điều đó không chỉ đến từ điều chỉnh lương tối thiểu, mà còn từ thương lượng tập thể thực chất, bữa ăn ca đủ chất, phúc lợi doanh nghiệp, môi trường làm việc an toàn, chính sách thưởng minh bạch và cơ hội học nghề để chuyển lên vị trí có thu nhập cao hơn.

Với nhiều công nhân nhập cư, căn phòng trọ là “mái nhà” kéo dài nhiều năm. Nhưng đó thường là mái nhà tạm bợ. Mùa Hè nóng như nung, mùa mưa nước tràn vào cửa. Phòng nhỏ, thiếu không gian riêng, trẻ em không có chỗ học, người lớn không có chỗ nghỉ đúng nghĩa.

An cư là điều kiện quan trọng để công nhân gắn bó với doanh nghiệp và địa phương. Nhưng nếu nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân còn thiếu, nếu thủ tục tiếp cận phức tạp, nếu giá thuê vẫn vượt khả năng chi trả, giấc mơ an cư vẫn còn xa với nhiều người.

Giải pháp không thể chỉ là xây thêm nhà, mà phải xây đúng nhu cầu. Công nhân rất cần nhà ở cho thuê giá phù hợp, gần nơi làm việc, có trường mầm non, điểm sinh hoạt văn hóa, sân chơi trẻ em, y tế cơ sở, siêu thị giá bình ổn và giao thông công cộng kết nối. Nhà ở công nhân không nên chỉ là những khối nhà để ngủ, mà phải là không gian sống có cộng đồng, có dịch vụ và có sự chăm lo.

Một gia đình hạnh phúc không thể thiếu tiếng trẻ con được chăm sóc, học hành và lớn lên an toàn bên cha mẹ. Vì vậy, chăm lo con công nhân phải được xem là một phần của chính sách lao động. Cần phát triển trường mầm non, nhóm trẻ an toàn ở khu công nghiệp; có học bổng cho con công nhân khó khăn; mở thư viện, lớp kỹ năng, sân chơi cuối tuần; tổ chức các chương trình tư vấn tâm lý học đường, hướng nghiệp cho con em người lao động.

Gia đình công nhân hạnh phúc không phải là gia đình không có khó khăn. Đó là gia đình có đủ điểm tựa để vượt qua khó khăn. Điểm tựa ấy bắt đầu từ thu nhập ổn định, chỗ ở an toàn, con cái được học hành, vợ chồng có thời gian chia sẻ và mỗi người có cơ hội phát triển bản thân. Những việc ấy sẽ tạo thành nền móng cho hạnh phúc.

Cần đặt gia đình công nhân vào trung tâm của chính sách an sinh. Khi bàn về lương, phải thấy phía sau đồng lương là bữa cơm gia đình. Khi bàn về nhà ở, phải thấy phía sau căn phòng trọ là tuổi thơ của những đứa trẻ. Khi bàn về đào tạo nghề, phải thấy phía sau lớp học là tương lai của người lao động trong một nền kinh tế đang đổi thay.

Phát biểu tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026 - 2031, vừa được tổ chức đầu tháng 6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra yêu cầu: “Công đoàn cũng cần quan tâm đến cuộc sống của người lao động vì ngoài nhà máy, xí nghiệp, công xưởng sản xuất, xung quanh họ còn là xã hội, là thôn xóm, là phố phường, là khu dân cư, là gia đình, là ông bà, bố mẹ, anh em, con cháu của những người lao động”.

Điều này cho thấy trách nhiệm của tổ chức Công đoàn là rất lớn. Hạnh phúc cá nhân, hạnh phúc gia đình không thể tách rời mục tiêu “Lao động giỏi, Năng suất cao, Thu nhập tốt”. Đó vừa là động lực, vừa là mục tiêu của công nhân, người lao động.

Chỉ khi mỗi người công nhân được sống trong một mái ấm hạnh phúc, họ sẽ đóng góp nhiều hơn, doanh nghiệp ổn định hơn, khu công nghiệp nhân văn hơn và sự phát triển của đất nước cũng bền vững hơn.

Xem bản gốc tại đây