Vai trò của người lao động trong chuyển đổi xanh - số
Ngày 18.11.2026, Báo Lao Động tổ chức thành công Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường năm 2026, với chủ đề “Xanh hóa chuyển đổi số - Số hóa chuyển đổi xanh: Người lao động trong cuộc chuyển đổi kép”.
Chất thải điện tử tăng nhanh, tạo áp lực lên môi trường và sức khỏe người dân
Diễn đàn có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động nhằm cùng nhận diện những thách thức môi trường trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là vấn đề rác thải điện tử. Đồng thời, các đại biểu trao đổi, đề xuất giải pháp và sáng kiến hỗ trợ công tác thu gom, phân loại, tái sử dụng, tái chế chất thải hiệu quả, an toàn.
Phát biểu tham luận tại diễn đàn, ThS Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, chất thải điện tử đang gia tăng, tạo áp lực lớn đối với công tác thu gom, lưu giữ, tái chế và xử lý.
Trong diễn đàn, ông Trung dẫn chứng báo cáo từ The Global E-waste Monitor 2024, năm 2022, toàn thế giới phát sinh khoảng 62 triệu tấn chất thải điện tử, nhưng chỉ 22,3% được ghi nhận là thu gom và tái chế chính thức theo phương thức bảo đảm môi trường. Còn tại Việt Nam, năm 2022 phát sinh khoảng 516 nghìn tấn chất thải điện tử, tương đương 5,3 kg/người, tăng hơn 4 lần so với mức 116 nghìn tấn năm 2014. Quy mô này cho thấy áp lực đáng kể đối với hệ thống thu gom, phân loại, tái chế và xử lý trong nước.
Bên cạnh đó, ThS Hồ Kiên Trung cũng cho rằng, mạng lưới thu gom chính thức hiện chưa thực sự đồng bộ, thuận tiện. Trong khi đó, chất thải điện tử có thể chứa chì, thủy ngân, cadimi, các hợp chất brom chống cháy… Nếu không được thu gom, lưu giữ, tháo dỡ và xử lý đúng quy trình, các chất này có thể phát tán vào không khí, đất và nước.
“Người lao động trực tiếp tham gia thu gom, phân loại, tháo dỡ và tái chế là nhóm có nguy cơ tiếp xúc cao, nhất là tại các cơ sở thủ công, thiếu trang thiết bị bảo hộ và điều kiện làm việc an toàn”, ThS Hồ Kiên Trung cho hay
Một vấn đề khác được ThS Hồ Kiên Trung nhấn mạnh là việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất thải chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn. Công tác truy xuất nguồn gốc, theo dõi quá trình chuyển giao và đánh giá hiệu quả thu hồi tài nguyên còn gặp khó khăn, ảnh hưởng đến việc giám sát trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu cũng như kiểm soát hoạt động xử lý không đúng quy định.

Người lao động trong cuộc chuyển đổi kép
Tại diễn đàn, vai trò của người lao động trong cuộc chuyển đổi xanh - số cũng được nhiều đơn vị, nhà quản lý quan tâm.
Từ thực tiễn hoạt động thu gom, vận chuyển rác thải, bà Trần Thị Minh Hiền - Phó phòng Kỹ thuật Công nghệ, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) - đã chỉ ra những hạn chế trong công tác thu gom hiện nay như ngõ nhỏ khiến xe lớn khó tiếp cận, điểm sang tải còn hở.
Từ những điểm nghẽn này, URENCO đang xây dựng và đề xuất thực hiện thử nghiệm có kiểm soát việc sử dụng xe điện 3 bánh chuyên dùng trong công tác thu gom, vận chuyển rác thải.
Trong giai đoạn 1, mô hình được thí điểm tại các tổ dân phố của phường Hoàn Kiếm. Đến nay, đã có 21/28 tổ dân phố tham gia, với 51 xe điện 3 bánh được đưa vào sử dụng. Khối lượng rác thu gom trung bình đạt 52 tấn/ngày.
Về hiệu quả môi trường, việc đưa xe điện 3 bánh vào sử dụng giúp thu gom 100% khối lượng rác trong ca sản xuất, bảo đảm như phương pháp cũ. Các điểm cẩu rác tập trung được xóa bỏ hoàn toàn; số lượng thùng composite giảm từ 79 thùng xuống còn 9 thùng để phục vụ xử lý sự cố, giảm 70 thùng.
Về hiệu quả xã hội, sức lao động của công nhân được giảm đáng kể; hoạt động thu gom góp phần giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí. Tính cơ động của phương tiện cũng giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa các điểm thu gom.
Bà Hiền nhấn mạnh: “Xe điện 3 bánh chỉ là một trong những thành phần của mô hình; đi cùng với phương tiện phải là tuyến hoạt động, điểm chuyển tải, người vận hành, hạ tầng sạc, dữ liệu giám sát và cơ chế bảo đảm an toàn.”
Bên cạnh xe điện 3 bánh, xe điện 4 bánh được xem là mắt xích cần hoàn thiện để xanh hóa toàn chuỗi.
Hiện nay, 8 xe điện 4 bánh đã được đưa vào phục vụ tại khu vực trung tâm.
Cũng tại diễn đàn, bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó Ban Quan hệ Lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam bày tỏ sự ủng hộ đối với quá trình chuyển đổi công nghệ và chuyển đổi xanh, bởi đây là xu thế tất yếu của thế giới. Quá trình này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời tạo động lực cho nền kinh tế phát triển trong kỷ nguyên số.
Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh diễn ra hiệu quả, người lao động cần được bảo đảm một số quyền cơ bản. Trong đó, người lao động có quyền được biết và tham gia đối thoại khi doanh nghiệp thay đổi công nghệ hoặc ứng dụng công nghệ xanh, công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đặc biệt, lao động lớn tuổi, lao động nữ và những người có khả năng tiếp cận công nghệ còn hạn chế cần được quan tâm nhiều hơn.
Xem bản gốc tại đây